सा तत्परिहरन्ती च शापाद् भीता तदा रवेः कथयाम् आस वृत्तान्तं स श्रुत्वा श्वशुरं ययौ
ती शापाच्या भीतीने टाळाटाळ करत होती आणि मग तिने सूर्याला सगळा प्रकार सांगितला; ते ऐकून सूर्य आपल्या सासऱ्याकडे गेला.
स चापि तं यथान्यायम् अर्चयित्वा तदा रविम् निर्दग्धुकामं रोषेण सान्त्वयानस् तम् अब्रवीत्
त्याने सूर्याचे योग्य रीतीने स्वागत केले आणि रागाने जळणाऱ्या सूर्याला शांत करणारे शब्द सांगितले.
तवातितेजसा व्याप्तम् इदं रूपं सुदुःसहम् असहन्ती तु तत् संज्ञा वने चरति वै तपः
तुझ्या प्रचंड तेजामुळे हे रूप सहन करणे फार कठीण झाले आहे; म्हणून संज्ञा ते सहन करू न शकल्याने ती वनात जाऊन तप करत आहे.
द्रक्ष्यते तां भवान् अद्य स्वां भार्यां शुभचारिणीम् रूपार्थं भवतो ऽरण्ये चरन्तीं सुमहत् तपः
आज तुला तुझी पुण्यवती पत्नी दिसेल, जी तुझ्या रूपासाठी वनात मोठे तप करत आहे.
श्रुतं मे ब्रह्मणो वाक्यं तव तेजोवरोधने रूपं निर्वर्तयाम्य् अद्य तव कान्तं दिवस्पते
माझ्या कानावर ब्रह्मदेवाचे शब्द आले आहेत, तुझ्या तेज कमी करण्यासाठी; आज मी तुझ्यासाठी सुंदर रूप तयार करीन, हे दिवसाच्या अधिपते.
ततस् तथेति तं प्राह त्वष्टारं भगवान् रविः ततो विवस्वतो रूपं प्राग् आसीत् परिमण्डलम्
मग 'तसेच होवो' असे म्हणून भगवान सूर्याने त्वष्ट्याला सांगितले; त्यानंतर विवस्वानचे रूप अधिक सुंदर झाले.
विश्वकर्मा त्व् अनुज्ञातः शाकद्वीपे विवस्वता भ्रमिम् आरोप्य तत्तेजःशातनायोपचक्रमे
विश्वकर्म्याने विवस्वानची परवानगी घेऊन शाकद्वीपात त्या तेज कमी करण्यासाठी फिरती हालचाल सुरू केली.
भ्रमताशेषजगतां नाभिभूतेन भास्वता समुद्राद्रिवनोपेता त्व् आरुरोह मही नभः
संपूर्ण जग फिरवूनही जे तेज कमी झाले नाही, त्या तेजामुळे पृथ्वी, समुद्र, पर्वत आणि आकाश वर गेले.
गगनं चाखिलं विप्राः सचन्द्रग्रहतारकम् अधोगतं महाभागा बभूवाक्षिप्तम् आकुलम्
हे ऋषिमुनींनो, संपूर्ण आकाश, चंद्र, ग्रह, तारे सगळे खाली फेकले गेले आणि गोंधळून गेले.
विक्षिप्तसलिलाः सर्वे बभूवुश् च तथार्णवाः व्यभिद्यन्त महाशैलाः शीर्णसानुनिबन्धनाः
सर्व समुद्र अस्वस्थ झाले आणि मोठमोठे पर्वत, त्यांच्या कड्या व पाया तुटून, फुटून गेले.
ध्रुवाधाराण्य् अशेषाणि धिष्ण्यानि मुनिसत्तमाः त्रुट्यद्रश्मिनिबन्धीनि बन्धनानि अधो ययुः
हे श्रेष्ठ मुनींनो, सर्व स्थिर आधार आणि निवास, जे किरणांनी धरलेले होते, तुटून खाली पडले.
वेगभ्रमणसंपातवायुक्षिप्ताः सहस्रशः व्यशीर्यन्त महामेघा घोरारावविराविणः
वाऱ्याच्या जोरदार फिरतीने हजारो मोठे मेघ घोंगावले आणि भयंकर आवाज करत विखुरले गेले.
भास्वद्भ्रमणविभ्रान्तभूम्याकाशरसातलम् जगद् आकुलम् अत्यर्थं तदासीन् मुनिसत्तमाः
हे श्रेष्ठ मुनींनो, तेजाच्या फिरतीमुळे पृथ्वी, आकाश आणि पाताळ सगळेच खूप गोंधळून गेले.
त्रैलोक्यम् आकुलं वीक्ष्य भ्रममाणं सुरर्षयः देवाश् च ब्रह्मणा सार्धं भास्वन्तम् अभितुष्टुवुः
तीनही लोक गोंधळून फिरताना पाहून, देव, ऋषी आणि ब्रह्मदेव यांनी मिळून त्या तेजस्वी परमेश्वराचे स्तुती केली.
आदिदेवो ऽसि देवानां जातस् त्वं भूतये भुवः सर्गस्थित्यन्तकालेषु त्रिधा भेदेन तिष्ठसि
तू सर्व देवांचा आद्य देव आहेस, जगाच्या कल्याणासाठी जन्मलेला आहेस. सृष्टी, स्थिती आणि संहार या तिन्ही काळात तू वेगवेगळ्या रूपांनी वावरतोस.
स्वस्ति ते ऽस्तु जगन्नाथ घर्मवर्षदिवाकर इन्द्रादयस् तदा देवा लिख्यमानम् अथास्तुवन्
जगन्नाथा, तुझ्या कल्याणासाठी मंगल होवो. ऊन आणि पाऊस देणारा सूर्य, त्या वेळी इंद्र आणि इतर देवांनी तुझं चित्र काढलं जात असताना तुझं स्तवन केलं.
जय देव जगत्स्वामिञ् जयाशेषजगत्पते ऋषयश् च ततः सप्त वसिष्ठात्रिपुरोगमाः
जय हो देवा, जगाचा स्वामी! जय हो, सर्व जगाचा अधिपती! त्यानंतर वसिष्ठ, अत्री यांच्या पुढाकाराने सात ऋषींनीही तुझं गुणगान केलं.
तुष्टुवुर् विविधैः स्तोत्रैः स्वस्ति स्वस्तीतिवादिनः वेदोक्तिभिर् अथाग्र्याभिर् वालखिल्याश् च तुष्टुवुः
त्यांनी विविध स्तोत्रांनी, मंगल आणि शुभ शब्दांनी, श्रेष्ठ वेदवचनांनी तुझं स्तवन केलं. वाळखिल्य ऋषींनीही तुझं गुणगान केलं.
अग्निर् आद्याश् च भास्वन्तं लिख्यमानं मुदा युताः त्वं नाथ मोक्षिणां मोक्षो ध्येयस् त्वं ध्यानिनां परः
अग्नी आणि इतर देवांनी आनंदाने तुझ्या तेजस्वी रूपाचं चित्र पाहून तुझं स्तवन केलं. प्रभो, मुक्तीच्या इच्छुकांसाठी तूच मुक्ती आहेस आणि ध्यान करणाऱ्यांसाठी तूच सर्वोच्च ध्येय आहेस.
त्वं गतिः सर्वभूतानां कर्मकाण्डविवर्तिनाम् संपूज्यस् त्वं तु देवेश शं नो ऽस्तु जगतां पते
सर्व प्राण्यांसाठी, कर्माच्या फेर्यात अडकलेल्या जीवांसाठी तूच मार्ग आहेस. देवाधिदेव, तू पूज्य आहेस. जगाचा स्वामी, आमच्यासाठी शांतता असो.
शं नो ऽस्तु द्विपदे नित्यं शं नश् चास्तु चतुष्पदे ततो विद्याधरगणा यक्षराक्षसपन्नगाः
दोन पायांनी चालणाऱ्यांसाठी नेहमीच मंगल असो, आणि चार पायांच्या प्राण्यांसाठीही शांतता असो. त्यानंतर विद्याधर, यक्ष, राक्षस आणि सर्प यांच्या समूहांनी—
कृताञ्जलिपुटाः सर्वे शिरोभिः प्रणता रविम् ऊचुस् ते विविधा वाचो मनःश्रोत्रसुखावहाः
सर्वांनी हात जोडून, डोकी वाकवून, सूर्याला वंदन केलं आणि मनाला व कानाला आनंद देणारे विविध शब्द उच्चारले.
सह्यं भवतु तेजस् ते भूतानां भूतभावन ततो हाहाहूहूश् चैव नारदस् तुम्बुरुस् तथा
तुझं तेज सर्व जीवांना सहन होवो, हे जीवांची उत्पत्ती करणाऱ्या! त्यानंतर हाहा, हूहू, नारद आणि तुम्बुरू—
उपगायितुम् आरब्धा गान्धर्वकुशला रविम् षड्जमध्यमगान्धारगानत्रयविशारदाः
गंधर्वसंगीतात निपुण असलेले, सूर्याचं गाणं गाऊ लागले. षड्ज, मध्यम आणि गांधार या तिन्ही स्वरांत ते पारंगत होते.
मूर्छनाभिश् च तालैश् च संप्रयोगैः सुखप्रदम् विश्वाची च घृताची च उर्वश्य् अथ तिलोत्तमाः
मूर्छना, ताल आणि सुंदर जुळवणीने आनंद देणाऱ्या गाण्यांसह, विश्वाची, घृताची, उर्वशी आणि तिलोत्तमा—
मेनका सहजन्या च रम्भा चाप्सरसां वरा ननृतुर् जगताम् ईशे लिख्यमाने विभावसौ
मेना, सहजंया आणि रंभा या अप्सरांमधील श्रेष्ठांनी, जगाचा स्वामी असलेल्या सूर्याचं चित्र काढलं जात असताना, नृत्य केलं.
भावहावविलासाद्यान् कुर्वत्यो ऽभिनयान् बहून् प्रावाद्यन्त ततस् तत्र वीणा वेण्वादिझर्झराः
भाव, हाव आणि विलास यांसारख्या अनेक अभिनयांनी त्या नृत्य करत होत्या आणि गात होत्या. त्यानंतर वीणा, बासरी आणि इतर वाद्यांचा गजर झाला.
पणवाः पुष्कराश् चैव मृदङ्गाः पटहानकाः देवदुन्दुभयः शङ्खाः शतशो ऽथ सहस्रशः
पणवे, पुष्कर, मृदंग, पटाह, अनक, देवदुंदुभी आणि शंख शेकड्यांनी, हजारोंनी वाजू लागले.
गायद्भिश् चैव नृत्यद्भिर् गन्धर्वैर् अप्सरोगणैः तूर्यवादित्रघोषैश् च सर्वं कोलाहलीकृतम्
गंधर्व आणि अप्सरांच्या समूहांनी गाणं आणि नृत्य केलं, आणि सर्व वाद्यांच्या आवाजाने सगळीकडे गोंधळ भरून गेला.
ततः कृताञ्जलिपुटा भक्तिनम्रात्ममूर्तयः लिख्यमानं सहस्रांशुं प्रणेमुः सर्वदेवताः
मग सर्व देवांनी भक्तिभावाने हात जोडून, शरीर वाकवून, हजार किरणांचा सूर्य चित्रित होत असताना त्याला वंदन केलं.