ग्रहीतुम् अष्टमासेन कालेनाम्बुमयं रसम् बिभ्रतस् तव यद् रूपम् अतितीव्रं नतास्मि तत्
आठ महिन्यांच्या काळात पाण्याचा सार घेण्यासाठी तू जे अतिशय तीव्र रूप धारण करतोस, त्या रूपाला मी वंदन करते.
समेतम् अग्निसोमाभ्यां नमस् तस्मै गुणात्मने यद् रूपम् ऋग्यजुःसाम्नाम् ऐक्येन तपते तव
अग्नी आणि सोमासह एकरूप असलेल्या, गुणांनी युक्त असलेल्या तुझ्या त्या रूपाला मी नमस्कार करते; ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांच्या एकतेने जे तेज प्रकट होते, त्या तुझ्या रूपाला मी वंदन करते.
विश्वम् एतत् त्रयीसंज्ञं नमस् तस्मै विभावसो यत् तु तस्मात् परं रूपम् ॐ इत्य् उक्त्वाभिसंहितम् अस्थूलं स्थूलम् अमलं नमस् तस्मै सनातन
तीन वेदांचा मूळ असलेल्या, सर्वांच्या पलीकडील असलेल्या, 'ॐ' या अक्षराने आवाहन केलेल्या, सूक्ष्म, स्थूल आणि निर्मळ अशा त्या सनातन तेजाला मी नमस्कार करतो.
एवं सा नियता देवी चक्रे स्तोत्रम् अहर्निशम् निराहारा विवस्वन्तम् आरिराधयिषुर् द्विजाः
ती देवी, निश्चयाने, उपाशी राहून, दिवसरात्र विवस्वानाची कृपा मिळावी म्हणून स्तोत्रे रचू लागली.
ततः कालेन महता भगवांस् तपनो द्विजाः प्रत्यक्षताम् अगात् तस्या दाक्षायण्या द्विजोत्तमाः
मग बराच काळ गेल्यावर, तेजस्वी सूर्य त्या दक्षकन्येच्या समोर प्रकट झाला.
सा ददर्श महाकूटं तेजसो ऽम्बरसंवृतम् भूमौ च संस्थितं भास्वज्ज्वालाभिर् अतिदुर्दृशम् तं दृष्ट्वा च ततो देवी साध्वसं परमं गता
तिने एक मोठे तेजाचे पुंज पाहिले, जे प्रकाशाने झाकलेले होते, जमिनीवर उभे होते, ज्वाळांनी प्रखरतेने चमकत होते आणि पाहायला फार कठीण होते. हे पाहून ती देवी फार घाबरली.
जगदाद्य प्रसीदेति न त्वां पश्यामि गोपते प्रसादं कुरु पश्येयं यद् रूपं ते दिवाकर भक्तानुकम्पक विभो त्वद्भक्तान् पाहि मे सुतान्
जगाचा आरंभ करणाऱ्या, गवळ्यांच्या अधिपती, कृपा कर! मी तुला पाहू शकत नाही. कृपावंत हो, मी तुझे रूप पाहू दे. भक्तांवर दया करणाऱ्या सूर्यदेवा, माझ्या मुलांचे रक्षण कर.
ततः स तेजसस् तस्माद् आविर्भूतो विभावसुः अदृश्यत तदादित्यस् तप्तताम्रोपमः प्रभुः
मग त्या तेजातून तेजस्वी सूर्य प्रकट झाला, आणि तो प्रभू तांब्यासारखा लाल दिसू लागला.
ततस् तां प्रणतां देवीं तस्यासंदर्शने द्विजाः प्राह भास्वान् वृणुष्वैकं वरं मत्तो यम् इच्छसि
मग त्या वाकलेल्या आणि त्याला पाहू न शकणाऱ्या देवीला तेजस्वी सूर्य म्हणाला, 'माझ्याकडून एक वर माग, जे तुला हवे आहे ते.'
प्रणता शिरसा सा तु जानुपीडितमेदिनी प्रत्युवाच विवस्वन्तं वरदं समुपस्थितम्
ती देवी, डोकं झुकवून आणि गुडघ्यांनी जमीन दाबून, समोर आलेल्या वरदायक विवस्वानाला म्हणाली.
देव प्रसीद पुत्राणां हृतं त्रिभुवनं मम यज्ञभागाश् च दैतेयैर् दानवैश् च बलाधिकैः
देवा, कृपा कर! माझ्या मुलांकडून तीनही लोकं हिरावली गेली आहेत, आणि त्यांचे यज्ञभाग दैत्य आणि दानवांनी, ज्यांची ताकद जास्त आहे, ते घेतले आहेत.
तन्निमित्तं प्रसादं त्वं कुरुष्व मम गोपते अंशेन तेषां भ्रातृत्वं गत्वा तान् नाशये रिपून्
म्हणूनच, गवळ्यांच्या अधिपती, माझ्यावर कृपा कर. तुझ्या अंशाने त्यांचा भाऊ हो आणि त्या शत्रूंना नष्ट कर.
यथा मे तनया भूयो यज्ञभागभुजः प्रभो भवेयुर् अधिपाश् चैव त्रैलोक्यस्य दिवाकर
माझ्या मुलांना पुन्हा यज्ञभाग मिळावा आणि ते तीनही लोकांचे स्वामी व्हावेत, हे सूर्यदेवा, अशी माझी इच्छा आहे.
तथानुकल्पं पुत्राणां सुप्रसन्नो रवे मम कुरु प्रसन्नार्तिहर कार्यं कर्ता त्वम् उच्यते
सूर्यदेवा, माझ्या मुलांच्या इच्छेनुसार त्यांची कामना पूर्ण कर. तू दुःख दूर करणारा आहेस, हे कार्य पूर्ण कर.
ततस् ताम् आह भगवान् भास्करो वारितस्करः प्रणताम् अदितिं विप्राः प्रसादसुमुखो विभुः
मग अंधार दूर करणारा, कृपामय सूर्यदेव, वाकलेल्या अदितीला हसतमुखाने म्हणाला.
सहस्रांशेन ते गर्भः संभूयाहम् अशेषतः त्वत्पुत्रशत्रून् दक्षो ऽहं नाशयाम्य् आशु निर्वृतः
माझ्या हजाराव्या अंशाने मी तुझ्या गर्भात पूर्णपणे येईन आणि तुझ्या मुलांचे शत्रू लवकरच नष्ट करीन.
इत्य् उक्त्वा भगवान् भास्वान् अन्तर्धानम् उपागतः निवृत्ता सापि तपसः संप्राप्ताखिलवाञ्छिता
असं म्हणून तेजस्वी प्रभू अदृश्य झाला. तिने तप सोडलं, कारण तिला सर्व इच्छित गोष्टी मिळाल्या होत्या.
ततो रश्मिसहस्रात् तु सुषुम्नाख्यो रवेः करः ततः संवत्सरस्यान्ते तत्कामपूरणाय सः
मग सूर्याच्या हजार किरणांपैकी 'सुषुम्ना' नावाचा किरण तिच्यात प्रवेशला आणि वर्षाच्या शेवटी तिने तिची इच्छा पूर्ण केली.
निवासं सविता चक्रे देवमातुस् तदोदरे कृच्छ्रचान्द्रायणादींश् च सा चक्रे सुसमाहिता
सूर्यदेवांनी देवमातेच्या पोटात वास केला आणि तिने एकाग्रतेने कृच्छ्र, चांद्रायण असे कठीण व्रत केले.
शुचिना धारयाम्य् एनं दिव्यं गर्भम् इति द्विजाः ततस् तां कश्यपः प्राह किंचित्कोपप्लुताक्षरम्
ती शुद्धतेने म्हणाली, 'मी हा दिव्य गर्भ धारण करते.' मग कश्यप काहीसा रागाने तिला म्हणाला.
किं मारयसि गर्भाण्डम् इति नित्योपवासिनी सा च तं प्राह गर्भाण्डम् एतत् पश्येति कोपना न मारितं विपक्षाणां मृत्युर् एव भविष्यति
नेहमी उपवास करणारी अदिती रागावून म्हणाली, "तू या अंड्याला का मारलेस असं म्हणतोस? हे अंडं इथे आहे, ते मारलेलं नाही; शत्रूंचा मृत्यू मात्र नक्कीच होईल."
इत्य् उक्त्वा तं तदा गर्भम् उत्ससर्ज सुरारणिः जाज्वल्यमानं तेजोभिः पत्युर् वचनकोपिता
पतीच्या शब्दांनी संतापलेली अदितीने ते तेजस्वी गर्भ अर्पण केला.
तं दृष्ट्वा कश्यपो गर्भम् उद्यद्भास्करवर्चसम् तुष्टाव प्रणतो भूत्वा वाग्भिर् आद्याभिर् आदरात्
तो गर्भ उगवत्या सूर्याच्या तेजासारखा चमकत असल्याचे पाहून कश्यपांनी आदराने वाकून आद्य शब्दांनी त्याची स्तुती केली.
संस्तूयमानः स तदा गर्भाण्डात् प्रकटो ऽभवत् पद्मपत्त्रसवर्णाभस् तेजसा व्याप्तदिङ्मुखः
स्तुती होत असताना तो गर्भातून प्रकट झाला, कमळाच्या पाकळीप्रमाणे तेजस्वी, आणि त्याचे तेज सर्व दिशांना पसरले.
अथान्तरिक्षाद् आभाष्य कश्यपं मुनिसत्तमम् सतोयमेघगम्भीरा वाग् उवाचाशरीरिणी
मग आकाशातून पावसाच्या ढगासारखी गंभीर, देह नसलेली वाणी श्रेष्ठ ऋषी कश्यपांना म्हणाली.
मारितंतेपतः प्रोक्तम् एतद् अण्डं त्वयादितेः तस्मान् मुने सुतस् ते ऽयं मार्तण्डाख्यो भविष्यति
"हे अंडं अदितीचे आहे, आणि तू ते मारलेस असं म्हटलं आहेस; म्हणून, हे तुझे पुत्र 'मार्तंड' या नावाने ओळखला जाईल."
हनिष्यत्य् असुरांश् चायं यज्ञभागहरान् अरीन् देवा निशम्येति वचो गगनात् समुपागतम्
"हा असुरांना, म्हणजे यज्ञातील भाग चोरणाऱ्या शत्रूंना, नष्ट करील." अशी वाणी आकाशातून देवांनी ऐकली.
प्रहर्षम् अतुलं याता दानवाश् च हतौजसः ततो युद्धाय दैतेयान् आजुहाव शतक्रतुः
दानवांचे बळ नष्ट झाले आणि त्यांना मोठा धक्का बसला; मग शतक्रतु इंद्राने दैत्यांना युद्धासाठी बोलावले.
सह देवैर् मुदा युक्तो दानवाश् च तम् अभ्ययुः तेषां युद्धम् अभूद् घोरं देवानाम् असुरैः सह
देव आनंदाने एकत्र झाले आणि दानवही समोर आले; देव आणि असुरांमध्ये भयंकर युद्ध सुरू झाले.
शस्त्रास्त्रवृष्टिसंदीप्तसमस्तभुवनान्तरम् तस्मिन् युद्धे भगवता मार्तण्डेन निरीक्षिताः
त्या युद्धात शस्त्रास्त्रांच्या वर्षावाने संपूर्ण जग जळून निघाले, आणि भगवंत मार्तंड सर्व काही पाहत होते.