दक्षस् ताः प्रददौ कन्याः कश्यपाय त्रयोदश अदितिर् जनयाम् आस देवांस् त्रिभुवनेश्वरान्
दक्षाने त्या तेरा कन्या कश्यपाला दिल्या; अदितीने त्रिभुवनाचे स्वामी असणाऱ्या देवांना जन्म दिला.
दैत्यान् दितिर् दनुश् चोग्रान् दानवान् बलदर्पितान् विनताद्यास् तथा चान्याः सुषुवुः स्थानुजङ्गमान्
दिती आणि दनु यांनी भयंकर, बलशाली आणि गर्विष्ठ दैत्यांना जन्म दिला; विनता आणि इतरांनी स्थावर-जंगम विविध जीवांना जन्म दिला.
तस्याथ पुत्रदौहित्रैः पौत्रदौहित्रकादिभिः व्याप्तम् एतज् जगत् सर्वं तेषां तासां च वै मुने
म्हणून, मुनी, त्यांच्या मुलांमुळे, नातवांमुळे आणि पुढच्या पिढ्यांमुळे हे संपूर्ण जग भरून गेले.
तेषां कश्यपपुत्राणां प्रधाना देवतागणाः सात्त्विका राजसाश् चान्ये तामसाश् च गणाः स्मृताः
कश्यपाच्या मुलांमध्ये मुख्य देवतांचे समूह सात्त्विक, काही राजसिक आणि काही तामसिक म्हणून ओळखले जातात.
देवान् यज्ञभुजश् चक्रे तथा त्रिभुवनेश्वरान् स्रष्टा ब्रह्मविदां श्रेष्ठः परमेष्ठी प्रजापतिः
सृष्टीकर्ता, ब्रह्मविद्येतील श्रेष्ठ प्रजापती, यांनी देव, यज्ञाचा भाग घेणारे आणि त्रिभुवनाचे स्वामी निर्माण केले.
तान् अबाधन्त सहिताः सापत्न्याद् दैत्यदानवाः ततो निराकृतान् पुत्रान् दैतेयैर् दानवैस् तथा
दैत्य आणि दानवांनी त्यांच्या सावत्र भावंडांसह त्यांना विरोध केला; मग दैत्य आणि दानवांनी त्यांच्या मुलांना हाकलून दिले.
हतं त्रिभुवनं दृष्ट्वा अदितिर् मुनिसत्तमाः आच्छिनद् यज्ञभागांश् च क्षुधा संपीडितान् भृशम्
त्रिभुवन नष्ट झालेले पाहून, अदितीने, हे श्रेष्ठ मुनी, उपास्यांचा यज्ञभाग कापून टाकला, कारण ती तीव्र उपाशी होती.
आराधनाय सवितुः परं यत्नं प्रचक्रमे एकाग्रा नियताहारा परं नियमम् आस्थिता तुष्टाव तेजसां राशिं गगनस्थं दिवाकरम्
सवितृची पूजा करण्यासाठी तिने अत्यंत प्रयत्न केले, एकाग्र राहून, आहारावर नियंत्रण ठेवून आणि कठोर नियम पाळून, आकाशात असलेल्या तेजाच्या राशी सूर्याची स्तुती केली.
नमस् तुभ्यं परं सूक्ष्मं सुपुण्यं बिभ्रते ऽतुलम् धाम धामवताम् ईशं धामाधारं च शाश्वतम्
तुला नमस्कार, जो श्रेष्ठ, सूक्ष्म, अत्यंत पुण्यवान, अतुलनीय तेज धारण करणारा आहेस, तेजस्वींचा स्वामी आणि तेजाचा शाश्वत आधार आहेस.
जगताम् उपकाराय त्वाम् अहं स्तौमि गोपते आददानस्य यद् रूपं तीव्रं तस्मै नमाम्य् अहम्
संपूर्ण जगाच्या कल्याणासाठी, मी तुझी स्तुती करते, गोपालक; तू ज्या तीव्र रूपात सर्व काही घेतोस, त्या रूपाला मी नमस्कार करते.
ग्रहीतुम् अष्टमासेन कालेनाम्बुमयं रसम् बिभ्रतस् तव यद् रूपम् अतितीव्रं नतास्मि तत्
आठ महिन्यांच्या काळात पाण्याचा सार घेण्यासाठी तू जे अतिशय तीव्र रूप धारण करतोस, त्या रूपाला मी वंदन करते.
समेतम् अग्निसोमाभ्यां नमस् तस्मै गुणात्मने यद् रूपम् ऋग्यजुःसाम्नाम् ऐक्येन तपते तव
अग्नी आणि सोमासह एकरूप असलेल्या, गुणांनी युक्त असलेल्या तुझ्या त्या रूपाला मी नमस्कार करते; ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांच्या एकतेने जे तेज प्रकट होते, त्या तुझ्या रूपाला मी वंदन करते.
विश्वम् एतत् त्रयीसंज्ञं नमस् तस्मै विभावसो यत् तु तस्मात् परं रूपम् ॐ इत्य् उक्त्वाभिसंहितम् अस्थूलं स्थूलम् अमलं नमस् तस्मै सनातन
तीन वेदांचा मूळ असलेल्या, सर्वांच्या पलीकडील असलेल्या, 'ॐ' या अक्षराने आवाहन केलेल्या, सूक्ष्म, स्थूल आणि निर्मळ अशा त्या सनातन तेजाला मी नमस्कार करतो.
एवं सा नियता देवी चक्रे स्तोत्रम् अहर्निशम् निराहारा विवस्वन्तम् आरिराधयिषुर् द्विजाः
ती देवी, निश्चयाने, उपाशी राहून, दिवसरात्र विवस्वानाची कृपा मिळावी म्हणून स्तोत्रे रचू लागली.
ततः कालेन महता भगवांस् तपनो द्विजाः प्रत्यक्षताम् अगात् तस्या दाक्षायण्या द्विजोत्तमाः
मग बराच काळ गेल्यावर, तेजस्वी सूर्य त्या दक्षकन्येच्या समोर प्रकट झाला.
सा ददर्श महाकूटं तेजसो ऽम्बरसंवृतम् भूमौ च संस्थितं भास्वज्ज्वालाभिर् अतिदुर्दृशम् तं दृष्ट्वा च ततो देवी साध्वसं परमं गता
तिने एक मोठे तेजाचे पुंज पाहिले, जे प्रकाशाने झाकलेले होते, जमिनीवर उभे होते, ज्वाळांनी प्रखरतेने चमकत होते आणि पाहायला फार कठीण होते. हे पाहून ती देवी फार घाबरली.
जगदाद्य प्रसीदेति न त्वां पश्यामि गोपते प्रसादं कुरु पश्येयं यद् रूपं ते दिवाकर भक्तानुकम्पक विभो त्वद्भक्तान् पाहि मे सुतान्
जगाचा आरंभ करणाऱ्या, गवळ्यांच्या अधिपती, कृपा कर! मी तुला पाहू शकत नाही. कृपावंत हो, मी तुझे रूप पाहू दे. भक्तांवर दया करणाऱ्या सूर्यदेवा, माझ्या मुलांचे रक्षण कर.
ततः स तेजसस् तस्माद् आविर्भूतो विभावसुः अदृश्यत तदादित्यस् तप्तताम्रोपमः प्रभुः
मग त्या तेजातून तेजस्वी सूर्य प्रकट झाला, आणि तो प्रभू तांब्यासारखा लाल दिसू लागला.
ततस् तां प्रणतां देवीं तस्यासंदर्शने द्विजाः प्राह भास्वान् वृणुष्वैकं वरं मत्तो यम् इच्छसि
मग त्या वाकलेल्या आणि त्याला पाहू न शकणाऱ्या देवीला तेजस्वी सूर्य म्हणाला, 'माझ्याकडून एक वर माग, जे तुला हवे आहे ते.'
प्रणता शिरसा सा तु जानुपीडितमेदिनी प्रत्युवाच विवस्वन्तं वरदं समुपस्थितम्
ती देवी, डोकं झुकवून आणि गुडघ्यांनी जमीन दाबून, समोर आलेल्या वरदायक विवस्वानाला म्हणाली.
देव प्रसीद पुत्राणां हृतं त्रिभुवनं मम यज्ञभागाश् च दैतेयैर् दानवैश् च बलाधिकैः
देवा, कृपा कर! माझ्या मुलांकडून तीनही लोकं हिरावली गेली आहेत, आणि त्यांचे यज्ञभाग दैत्य आणि दानवांनी, ज्यांची ताकद जास्त आहे, ते घेतले आहेत.
तन्निमित्तं प्रसादं त्वं कुरुष्व मम गोपते अंशेन तेषां भ्रातृत्वं गत्वा तान् नाशये रिपून्
म्हणूनच, गवळ्यांच्या अधिपती, माझ्यावर कृपा कर. तुझ्या अंशाने त्यांचा भाऊ हो आणि त्या शत्रूंना नष्ट कर.
यथा मे तनया भूयो यज्ञभागभुजः प्रभो भवेयुर् अधिपाश् चैव त्रैलोक्यस्य दिवाकर
माझ्या मुलांना पुन्हा यज्ञभाग मिळावा आणि ते तीनही लोकांचे स्वामी व्हावेत, हे सूर्यदेवा, अशी माझी इच्छा आहे.
तथानुकल्पं पुत्राणां सुप्रसन्नो रवे मम कुरु प्रसन्नार्तिहर कार्यं कर्ता त्वम् उच्यते
सूर्यदेवा, माझ्या मुलांच्या इच्छेनुसार त्यांची कामना पूर्ण कर. तू दुःख दूर करणारा आहेस, हे कार्य पूर्ण कर.
ततस् ताम् आह भगवान् भास्करो वारितस्करः प्रणताम् अदितिं विप्राः प्रसादसुमुखो विभुः
मग अंधार दूर करणारा, कृपामय सूर्यदेव, वाकलेल्या अदितीला हसतमुखाने म्हणाला.
सहस्रांशेन ते गर्भः संभूयाहम् अशेषतः त्वत्पुत्रशत्रून् दक्षो ऽहं नाशयाम्य् आशु निर्वृतः
माझ्या हजाराव्या अंशाने मी तुझ्या गर्भात पूर्णपणे येईन आणि तुझ्या मुलांचे शत्रू लवकरच नष्ट करीन.
इत्य् उक्त्वा भगवान् भास्वान् अन्तर्धानम् उपागतः निवृत्ता सापि तपसः संप्राप्ताखिलवाञ्छिता
असं म्हणून तेजस्वी प्रभू अदृश्य झाला. तिने तप सोडलं, कारण तिला सर्व इच्छित गोष्टी मिळाल्या होत्या.
ततो रश्मिसहस्रात् तु सुषुम्नाख्यो रवेः करः ततः संवत्सरस्यान्ते तत्कामपूरणाय सः
मग सूर्याच्या हजार किरणांपैकी 'सुषुम्ना' नावाचा किरण तिच्यात प्रवेशला आणि वर्षाच्या शेवटी तिने तिची इच्छा पूर्ण केली.
निवासं सविता चक्रे देवमातुस् तदोदरे कृच्छ्रचान्द्रायणादींश् च सा चक्रे सुसमाहिता
सूर्यदेवांनी देवमातेच्या पोटात वास केला आणि तिने एकाग्रतेने कृच्छ्र, चांद्रायण असे कठीण व्रत केले.
शुचिना धारयाम्य् एनं दिव्यं गर्भम् इति द्विजाः ततस् तां कश्यपः प्राह किंचित्कोपप्लुताक्षरम्
ती शुद्धतेने म्हणाली, 'मी हा दिव्य गर्भ धारण करते.' मग कश्यप काहीसा रागाने तिला म्हणाला.