देवानां चात्र को देवः पितॄणां चैव कः पिता यस्मात् परतरं नास्ति तन् मे ब्रूहि सुरेश्वर
देवतांमध्ये सर्वात श्रेष्ठ देव कोण? पितरांमध्ये सर्वात मोठा पितर कोण? हे देवाधिदेव, ज्यापेक्षा वर काहीच नाही, ते मला सांग.
कुतः सृष्टम् इदं विश्वं सर्वं स्थावरजङ्गमम् प्रलये च कम् अभ्येति तद् भवान् वक्तुम् अर्हति
हे सगळं चराचर जग कुठून निर्माण झालं? आणि संहाराच्या वेळी ते कुणाकडे परत जातं? हे सांगण्यास तुम्हीच योग्य आहात.
उद्यन्न् एवैष कुरुते जगद् वितिमिरं करैः नातः परतरो देवः कश्चिद् अन्यो द्विजोत्तमाः
तो उगवला की आपल्या किरणांनी जगातील अंधार नाहीसा करतो; त्याच्यापेक्षा मोठा दुसरा कोणताही देव नाही, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
अनादिनिधनो ह्य् एष पुरुषः शाश्वतो ऽव्ययः तापयत्य् एष त्रींल् लोकान् भवन् रश्मिभिर् उल्बणः
तो अनादि, अनंत, शाश्वत आणि अविनाशी आहे; आपल्या प्रखर किरणांनी तो तिन्ही लोकांना तापवतो.
सर्वदेवमयो ह्य् एष तपतां तपनो वरः सर्वस्य जगतो नाथः सर्वसाक्षी जगत्पतिः
तो सर्व देवांचा मूळ आहे, तेजस्वींपैकी श्रेष्ठ आहे; तो या जगाचा स्वामी, सर्वांचा साक्षीदार आणि विश्वाचा अधिपती आहे.
संक्षिपत्य् एष भूतानि तथा विसृजते पुनः एष भाति तपत्य् एष वर्षत्य् एष गभस्तिभिः
तो सर्व जीवांना संकुचित करतो आणि पुन्हा निर्माण करतो; तो तेजाने झळकतो, तापवतो आणि आपल्या किरणांनी पाऊस पाडतो.
एष धाता विधाता च भूतादिर् भूतभावनः न ह्य् एष क्षयम् आयाति नित्यम् अक्षयमण्डलः
तोच सृष्टीकर्ता आणि नियंता आहे, सर्व जीवांचा आद्य आणि पालनकर्ता आहे; तो कधीही नष्ट होत नाही, त्याचा तेजाचा मंडळ कायमचा आणि अक्षय आहे.
पितॄणां च पिता ह्य् एष देवतानां हि देवता ध्रुवं स्थानं स्मृतं ह्य् एतद् यस्मान् न च्यवते पुनः
तोच पितरांचा पितर आहे, देवतांचा देव आहे; हेच स्थिर स्थान आहे, कारण येथून पुन्हा कोणी परत येत नाही.
सर्गकाले जगत् कृत्स्नम् आदित्यात् संप्रसूयते प्रलये च तम् अभ्येति भास्करं दीप्ततेजसम्
सृष्टीच्या वेळी सगळं जग सूर्यापासून निर्माण होतं; आणि संहाराच्या वेळी ते तेजस्वी सूर्यदेवतेकडे परत जातं.
योगिनश् चाप्य् असंख्यातास् त्यक्त्वा गृहकलेवरम् वायुर् भूत्वा विशन्त्य् अस्मिंस् तेजोराशौ दिवाकरे
असंख्य योगी, आपलं देह सोडून, वाऱ्यासारखे होऊन या तेजाच्या राशीत, म्हणजे सूर्याच्या प्रकाशात, प्रवेश करतात.
अस्य रश्मिसहस्राणि शाखा इव विहंगमाः वसन्त्य् आश्रित्य मुनयः संसिद्धा दैवतैः सह
त्याच्या हजारो किरणांमध्ये, जणू शाखा आणि पक्ष्यांसारख्या, सिद्ध ऋषी आणि देवतांसोबत राहतात.
गृहस्था जनकाद्याश् च राजानो योगधर्मिणः वालखिल्यादयश् चैव ऋषयो ब्रह्मवादिनः
जनकासारखे गृहस्थ, योगात स्थित राजे आणि वालखिल्यांसारखे ब्रह्मवेत्या ऋषी —
वानप्रस्थाश् च ये चान्ये व्यासाद्या भिक्षवस् तथा योगम् आस्थाय सर्वे ते प्रविष्टाः सूर्यमण्डलम्
वनवास करणारे, व्यासासारखे आणि इतर भिक्षुक — सर्वांनी योग साधून सूर्याच्या तेजमंडळात प्रवेश केला आहे.
शुको व्याससुतः श्रीमान् योगधर्मम् अवाप्य सः आदित्यकिरणान् गत्वा ह्य् अपुनर्भावम् आस्थितः
व्यासांचा सुपुत्र, तेजस्वी शुक, योगमार्ग मिळवून सूर्यकिरणांमध्ये पोहोचला आणि पुन्हा जन्म न घेण्याच्या अवस्थेत स्थिर झाला.
शब्दमात्रश्रुतिमुखा ब्रह्मविष्णुशिवादयः प्रत्यक्षो ऽयं परो देवः सूर्यस् तिमिरनाशनः
ब्रह्मा, विष्णु, शिव आणि इतर फक्त ऐकिवात किंवा शब्दांतच ओळखले जातात; पण हा सूर्य, अंधाराचा नाश करणारा, प्रत्यक्ष पाहता येणारा सर्वोच्च देव आहे.
तस्माद् अन्यत्र भक्तिर् हि न कार्या शुभम् इच्छता यस्माद् दृष्टेर् अगम्यास् ते देवा विष्णुपुरोगमाः
म्हणून शुभता हवी असणाऱ्याने इतर कुणाची भक्ती करू नये, कारण विष्णु वगैरे देव प्रत्यक्ष पाहता येत नाहीत.
अतो भवद्भिः सततम् अभ्यर्च्यो भगवान् रविः स हि माता पिता चैव कृत्स्नस्य जगतो गुरुः
म्हणून तुम्ही नेहमी परमेश्वर सूर्याची भक्ती केली पाहिजे. कारण तोच या सगळ्या जगाचा आई, वडील आणि गुरु आहे.
अनाद्यो लोकनाथो ऽसौ रश्मिमाली जगत्पतिः मित्रत्वे च स्थितो यस्मात् तपस् तेपे द्विजोत्तमाः
तोच या सृष्टीचा आदि नाही, सर्व लोकांचा स्वामी आहे, तेजाच्या किरणांनी शोभलेला आणि सर्व जगाचा अधिपती आहे. तो मित्र म्हणून वागतो, म्हणूनच त्याने तप केले, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो.
अनादिनिधनो ब्रह्मा नित्यश् चाक्षय एव च सृष्ट्वा ससागरान् द्वीपान् भुवनानि चतुर्दश
ब्रह्मा हा न सुरुवात असलेला, न शेवट असलेला, कायमचा आणि कधीही नष्ट न होणारा आहे. त्याने समुद्रांसह द्वीप आणि चौदा लोकांची निर्मिती केली.
लोकानां स हितार्थाय स्थितश् चन्द्रसरित्तटे सृष्ट्वा प्रजापतीन् सर्वान् सृष्ट्वा च विविधाः प्रजाः
लोकांच्या कल्याणासाठी तो चंद्रनदीच्या काठी राहतो. त्याने सर्व प्रजापती आणि विविध प्रजांची निर्मिती केली.
ततः शतसहस्रांशुर् अव्यक्तश् च पुनः स्वयम् कृत्वा द्वादशधात्मानम् आदित्यम् उपपद्यते
मग हजार किरणांचा, स्वतः अदृश्य असलेला सूर्य, स्वतःला बारा भागांत विभागून, आदित्य म्हणून प्रकट होतो.
इन्द्रो धाताथ पर्जन्यस् त्वष्टा पूषार्यमा भगः विवस्वान् विष्णुर् अंशश् च वरुणो मित्र एव च
इंद्र, धाता, पर्जन्य, त्वष्टा, पूषा, अर्यमान, भग, विवस्वान, विष्णू, अंश, वरुण आणि मित्र—
आभिर् द्वादशभिस् तेन सूर्येण परमात्मना कृत्स्नं जगद् इदं व्याप्तं मूर्तिभिश् च द्विजोत्तमाः
या बारा रूपांनी तो परमात्मा सूर्य, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो, आपल्या रूपांनी हे सर्व जग व्यापून राहतो.
तस्य या प्रथमा मूर्तिर् आदित्यस्येन्द्रसंज्ञिता स्थिता सा देवराजत्वे देवानां रिपुनाशिनी
त्याच्या पहिल्या रूपाला 'इंद्र' असे नाव आहे. ते देवांचा राजा म्हणून उभे आहे आणि देवांचे शत्रू नष्ट करणारे आहे.
द्वितीया तस्य या मूर्तिर् नाम्ना धातेति कीर्तिता स्थिता प्रजापतित्वेन विविधाः सृजते प्रजाः
त्याच्या दुसऱ्या रूपाला 'धाता' असे नाव आहे. ते प्रजापती म्हणून राहते आणि विविध प्रजांची निर्मिती करते.
तृतीयार्कस्य या मूर्तिः पर्जन्य इति विश्रुता मेघेष्व् एव स्थिता सा तु वर्षते च गभस्तिभिः
सूर्याचे तिसरे रूप 'पर्जन्य' म्हणून प्रसिद्ध आहे. ते मेघांमध्ये राहते आणि आपल्या किरणांनी पाऊस पाडते.
चतुर्थी तस्य या मूर्तिर् नाम्ना त्वष्टेति विश्रुता स्थिता वनस्पतौ सा तु ओषधीषु च सर्वतः
त्याचे चौथे रूप 'त्वष्टा' म्हणून ओळखले जाते. ते झाडांमध्ये आणि सर्वत्र औषधींमध्ये वास करते.
पञ्चमी तस्य या मूर्तिर् नाम्ना पूषेति विश्रुता अन्ने व्यवस्थिता सा तु प्रजां पुष्णाति नित्यशः
त्याचे पाचवे रूप 'पूषा' म्हणून ओळखले जाते. ते अन्नात वास करते आणि नेहमी सर्व प्रजांचे पोषण करते.
मूर्तिः षष्ठी रवेर् या तु अर्यमा इति विश्रुता वायोः संसरणा सा तु देवेष्व् एव समाश्रिता
रवीचे सहावे रूप 'अर्यमान' म्हणून प्रसिद्ध आहे. ते वाऱ्याच्या गतीत आहे आणि देवांमध्ये वास करते.
भानोर् या सप्तमी मूर्तिर् नाम्ना भगेति विश्रुता भूयिष्व् अवस्थिता सा तु शरीरेषु च देहिनाम्
सूर्याचे सातवे रूप 'भग' या नावाने ओळखले जाते. ते समृद्धीत आणि सर्व प्राण्यांच्या शरीरात वास करते.