क्षीरेण तर्पणं कृत्वा मनस् तापैर् न युज्यते दध्ना तु तर्पणं कृत्वा कार्यसिद्धिं लभेन् नरः
दुधाने तर्पण केल्याने मन दुःखाने ग्रस्त राहत नाही; दह्याने तर्पण केल्याने कार्यसिद्धी मिळते.
स्नानार्थम् आहरेद् यस् तु जलं भानोः समाहितः तीर्थेषु शुचितापन्नः स याति परमां गतिम्
जो एकाग्रतेने सूर्यस्नानासाठी पाणी आणतो आणि तीर्थस्थळी शुद्धतेने करतो, तो परम अवस्था प्राप्त करतो.
छत्त्रं ध्वजं वितानं वा पताकां चामराणि च श्रद्धया भानवे दत्त्वा गतिम् इष्टाम् अवाप्नुयात्
छत्र, ध्वज, मंडप, पताका किंवा चामर श्रद्धेने सूर्याला दिल्यास इच्छित फल मिळतं.
यद् यद् द्रव्यं नरो भक्त्या आदित्याय प्रयच्छति तत् तस्य शतसाहस्रम् उत्पादयति भास्करः
माणूस जे जे द्रव्य भक्तीने आदित्याला अर्पण करतो, ते सूर्य त्याला शंभर हजार पट वाढवून देतो.
मानसं वाचिकं वापि कायजं यच् च दुष्कृतम् सर्वं सूर्यप्रसादेन तद् अशेषं व्यपोहति
मना, वाणी किंवा शरीराने केलेली सर्व दुष्कृत्ये सूर्याच्या कृपेने पूर्णपणे नाहीशी होतात.
एकाहेनापि यद् भानोः पूजायाः प्राप्यते फलम् यथोक्तदक्षिणैर् विप्रैर् न तत् क्रतुशतैर् अपि
एक दिवस जरी सूर्याची पूजा केली आणि योग्य दक्षिणा ब्राह्मणांना दिली, तरी शंभर यज्ञांनीही ते फळ मिळत नाही.
अहो देवस्य माहात्म्यं श्रुतम् एवं जगत्पते भास्करस्य सुरश्रेष्ठ वदतस् तेषु दुर्लभम्
देवाचं हे मोठेपण आपण असं ऐकलं, हे जगाच्या अधिपती! देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या भास्कराचं तुझं वचन दुर्मिळ आहे.
भूयः प्रब्रूहि देवेश यत् पृच्छामो जगत्पते श्रोतुम् इच्छामहे ब्रह्मन् परं कौतूहलं हि नः
देवताधिपती, आम्ही जे विचारतो ते पुन्हा सांग, जगाच्या अधिपती! आम्हाला ऐकायचं आहे, ब्रह्मन्, कारण आमचं कुतूहल फार मोठं आहे.
गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थो ऽथ भिक्षुकः य इच्छेन् मोक्षम् आस्थातुं देवतां कां यजेत सः
गृहस्थ, ब्रह्मचारी, वनवास करणारे किंवा भिक्षुक — जो कोणी मुक्ती मिळवू इच्छितो, त्याने कोणत्यातरी देवतेची भक्ती करावी.
कुतो ह्य् अस्याक्षयः स्वर्गः कुतो निःश्रेयसं परम् स्वर्गतश् चैव किं कुर्याद् येन न च्यवते पुनः
त्याला कसा कायमचा स्वर्ग मिळेल? कसे त्याचे सर्वश्रेष्ठ कल्याण होईल? आणि स्वर्ग मिळाल्यावर, पुन्हा खाली पडू नये म्हणून काय करावे?
देवानां चात्र को देवः पितॄणां चैव कः पिता यस्मात् परतरं नास्ति तन् मे ब्रूहि सुरेश्वर
देवतांमध्ये सर्वात श्रेष्ठ देव कोण? पितरांमध्ये सर्वात मोठा पितर कोण? हे देवाधिदेव, ज्यापेक्षा वर काहीच नाही, ते मला सांग.
कुतः सृष्टम् इदं विश्वं सर्वं स्थावरजङ्गमम् प्रलये च कम् अभ्येति तद् भवान् वक्तुम् अर्हति
हे सगळं चराचर जग कुठून निर्माण झालं? आणि संहाराच्या वेळी ते कुणाकडे परत जातं? हे सांगण्यास तुम्हीच योग्य आहात.
उद्यन्न् एवैष कुरुते जगद् वितिमिरं करैः नातः परतरो देवः कश्चिद् अन्यो द्विजोत्तमाः
तो उगवला की आपल्या किरणांनी जगातील अंधार नाहीसा करतो; त्याच्यापेक्षा मोठा दुसरा कोणताही देव नाही, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
अनादिनिधनो ह्य् एष पुरुषः शाश्वतो ऽव्ययः तापयत्य् एष त्रींल् लोकान् भवन् रश्मिभिर् उल्बणः
तो अनादि, अनंत, शाश्वत आणि अविनाशी आहे; आपल्या प्रखर किरणांनी तो तिन्ही लोकांना तापवतो.
सर्वदेवमयो ह्य् एष तपतां तपनो वरः सर्वस्य जगतो नाथः सर्वसाक्षी जगत्पतिः
तो सर्व देवांचा मूळ आहे, तेजस्वींपैकी श्रेष्ठ आहे; तो या जगाचा स्वामी, सर्वांचा साक्षीदार आणि विश्वाचा अधिपती आहे.
संक्षिपत्य् एष भूतानि तथा विसृजते पुनः एष भाति तपत्य् एष वर्षत्य् एष गभस्तिभिः
तो सर्व जीवांना संकुचित करतो आणि पुन्हा निर्माण करतो; तो तेजाने झळकतो, तापवतो आणि आपल्या किरणांनी पाऊस पाडतो.
एष धाता विधाता च भूतादिर् भूतभावनः न ह्य् एष क्षयम् आयाति नित्यम् अक्षयमण्डलः
तोच सृष्टीकर्ता आणि नियंता आहे, सर्व जीवांचा आद्य आणि पालनकर्ता आहे; तो कधीही नष्ट होत नाही, त्याचा तेजाचा मंडळ कायमचा आणि अक्षय आहे.
पितॄणां च पिता ह्य् एष देवतानां हि देवता ध्रुवं स्थानं स्मृतं ह्य् एतद् यस्मान् न च्यवते पुनः
तोच पितरांचा पितर आहे, देवतांचा देव आहे; हेच स्थिर स्थान आहे, कारण येथून पुन्हा कोणी परत येत नाही.
सर्गकाले जगत् कृत्स्नम् आदित्यात् संप्रसूयते प्रलये च तम् अभ्येति भास्करं दीप्ततेजसम्
सृष्टीच्या वेळी सगळं जग सूर्यापासून निर्माण होतं; आणि संहाराच्या वेळी ते तेजस्वी सूर्यदेवतेकडे परत जातं.
योगिनश् चाप्य् असंख्यातास् त्यक्त्वा गृहकलेवरम् वायुर् भूत्वा विशन्त्य् अस्मिंस् तेजोराशौ दिवाकरे
असंख्य योगी, आपलं देह सोडून, वाऱ्यासारखे होऊन या तेजाच्या राशीत, म्हणजे सूर्याच्या प्रकाशात, प्रवेश करतात.
अस्य रश्मिसहस्राणि शाखा इव विहंगमाः वसन्त्य् आश्रित्य मुनयः संसिद्धा दैवतैः सह
त्याच्या हजारो किरणांमध्ये, जणू शाखा आणि पक्ष्यांसारख्या, सिद्ध ऋषी आणि देवतांसोबत राहतात.
गृहस्था जनकाद्याश् च राजानो योगधर्मिणः वालखिल्यादयश् चैव ऋषयो ब्रह्मवादिनः
जनकासारखे गृहस्थ, योगात स्थित राजे आणि वालखिल्यांसारखे ब्रह्मवेत्या ऋषी —
वानप्रस्थाश् च ये चान्ये व्यासाद्या भिक्षवस् तथा योगम् आस्थाय सर्वे ते प्रविष्टाः सूर्यमण्डलम्
वनवास करणारे, व्यासासारखे आणि इतर भिक्षुक — सर्वांनी योग साधून सूर्याच्या तेजमंडळात प्रवेश केला आहे.
शुको व्याससुतः श्रीमान् योगधर्मम् अवाप्य सः आदित्यकिरणान् गत्वा ह्य् अपुनर्भावम् आस्थितः
व्यासांचा सुपुत्र, तेजस्वी शुक, योगमार्ग मिळवून सूर्यकिरणांमध्ये पोहोचला आणि पुन्हा जन्म न घेण्याच्या अवस्थेत स्थिर झाला.
शब्दमात्रश्रुतिमुखा ब्रह्मविष्णुशिवादयः प्रत्यक्षो ऽयं परो देवः सूर्यस् तिमिरनाशनः
ब्रह्मा, विष्णु, शिव आणि इतर फक्त ऐकिवात किंवा शब्दांतच ओळखले जातात; पण हा सूर्य, अंधाराचा नाश करणारा, प्रत्यक्ष पाहता येणारा सर्वोच्च देव आहे.
तस्माद् अन्यत्र भक्तिर् हि न कार्या शुभम् इच्छता यस्माद् दृष्टेर् अगम्यास् ते देवा विष्णुपुरोगमाः
म्हणून शुभता हवी असणाऱ्याने इतर कुणाची भक्ती करू नये, कारण विष्णु वगैरे देव प्रत्यक्ष पाहता येत नाहीत.
अतो भवद्भिः सततम् अभ्यर्च्यो भगवान् रविः स हि माता पिता चैव कृत्स्नस्य जगतो गुरुः
म्हणून तुम्ही नेहमी परमेश्वर सूर्याची भक्ती केली पाहिजे. कारण तोच या सगळ्या जगाचा आई, वडील आणि गुरु आहे.
अनाद्यो लोकनाथो ऽसौ रश्मिमाली जगत्पतिः मित्रत्वे च स्थितो यस्मात् तपस् तेपे द्विजोत्तमाः
तोच या सृष्टीचा आदि नाही, सर्व लोकांचा स्वामी आहे, तेजाच्या किरणांनी शोभलेला आणि सर्व जगाचा अधिपती आहे. तो मित्र म्हणून वागतो, म्हणूनच त्याने तप केले, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो.
अनादिनिधनो ब्रह्मा नित्यश् चाक्षय एव च सृष्ट्वा ससागरान् द्वीपान् भुवनानि चतुर्दश
ब्रह्मा हा न सुरुवात असलेला, न शेवट असलेला, कायमचा आणि कधीही नष्ट न होणारा आहे. त्याने समुद्रांसह द्वीप आणि चौदा लोकांची निर्मिती केली.
लोकानां स हितार्थाय स्थितश् चन्द्रसरित्तटे सृष्ट्वा प्रजापतीन् सर्वान् सृष्ट्वा च विविधाः प्रजाः
लोकांच्या कल्याणासाठी तो चंद्रनदीच्या काठी राहतो. त्याने सर्व प्रजापती आणि विविध प्रजांची निर्मिती केली.