तुम्बुरास् तु चराश् चैव यवनाः पवनैः सह अभया रुण्डिकेराश् च चर्चरा होत्रधर्तयः
तुम्बुर, चर, यवन, पवनांसह, अभय, रुंडिकेर, चरचर आणि होतृधर्त.
एते जनपदाः सर्वे तत्र विन्ध्यनिवासिनः अतो देशान् प्रवक्ष्यामि पर्वताश्रयिणश् च ये
हे सर्व लोक विंध्यात राहतात; आता पर्वतात राहणाऱ्यांचे प्रदेश सांगतो.
नीहारास् तुषमार्गाश् च कुरवस् तुङ्गणाः खसाः कर्णप्रावरणाश् चैव ऊर्णा दर्घाः सकुन्तकाः
नीहार, तुषमार्ग, कुरव, तुंगण, खास, कर्णप्रावरण, ऊर्ण, दर्घ आणि शकुन्तक.
चित्रमार्गा मालवाश् च किरातास् तोमरैः सह कृतत्रेतादिकश् चात्र चतुर्युगकृतो विधिः
चित्रमार्ग, मालव, किरात आणि तोमरांसह; येथेच कृत, त्रेता इत्यादी चार युगांसाठी ठरवलेला नियम आहे.
एवं तु भारतं वर्षं नवसंस्थानसंस्थितम् दक्षिणे परतो यस्य पूर्वे चैव महोदधिः
भारत देश नऊ विभागांत विभागलेला आहे. त्याच्या दक्षिणेला, पूर्वेला आणि पश्चिमेला मोठं समुद्र आहे.
हिमवान् उत्तरेणास्य कार्मुकस्य यथा गुणः तद् एतद् भारतं वर्षं सर्वबीजं द्विजोत्तमाः
याच्या उत्तरेला हिमालय डोंगर आहे, तो कमानीसारखा दिसतो. हेच भारत देश, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो, सर्व सृष्टीचं मूळ आहे.
ब्रह्मत्वम् अमरेशत्वं देवत्वं मरुतां तथा मृगयक्षाप्सरोयोनिं तद्वत् सर्पसरीसृपाः
ब्रह्मा होणं, देवांचा स्वामीपद, देवपद, मरुतांचा जन्म, शिकारी, यक्ष, अप्सरा, तसेच साप आणि सरपटणारे प्राणी—
स्थावराणां च सर्वेषां मितो विप्राः शुभाशुभैः प्रयान्ति कर्मभूर् विप्रा नान्या लोकेषु विद्यते
आणि सर्व स्थावर जीव, हे विद्वानहो, आपल्या कर्मानुसार शुभ किंवा अशुभ लोकांत जातात. अशी दुसरी जागा कुठेच नाही.
देवानाम् अपि भो विप्राः सदैवैष मनोरथः अपि मानुष्यम् आप्स्यामो देवत्वात् प्रच्युताः क्षितौ
देवतांनाही, हे विद्वानहो, नेहमीच अशी इच्छा असते—‘आपण देवपदावरून खाली पडलो, तरी माणूस म्हणून जन्म घ्यावा.’
मनुष्यः कुरुते यत् तु तन् न शक्यं सुरासुरैः तत्कर्मनिगडग्रस्तैस् तत्कर्मक्षपणोन्मुखैः
माणूस जे काही करतो, ते देव किंवा दैत्य करू शकत नाहीत, कारण ते कर्माच्या बंधनात अडकलेले असतात आणि आपली कर्मे संपवण्याच्या प्रयत्नात असतात.
न भारतसमं वर्षं पृथिव्याम् अस्ति भो द्विजाः यत्र विप्रादयो वर्णाः प्राप्नुवन्त्य् अभिवाञ्छितम्
भारतासारखा दुसरा देश पृथ्वीवर नाही, हे द्विजांनो, जिथे ब्राह्मणादी सर्व वर्ण आपली इच्छित फळे मिळवतात.
धन्यास् ते भारते वर्षे जायन्ते ये नरोत्तमाः धर्मार्थकाममोक्षाणां प्राप्नुवन्ति महाफलम्
भारतात जन्म घेणारे श्रेष्ठ पुरुष धन्य आहेत, कारण ते धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यांची मोठी फळे मिळवतात.
प्राप्यते यत्र तपसः फलं परमदुर्लभम् सर्वदानफलं चैव सर्वयज्ञफलं तथा
इथेच तपाचे अतिशय दुर्मिळ फळ मिळते, तसेच सर्व दानांचे आणि सर्व यज्ञांचे फळही मिळते.
तीर्थयात्राफलं चैव गुरुसेवाफलं तथा देवताराधनफलं स्वाध्यायस्य फलं द्विजाः
इथे तीर्थयात्रेचे फळ, गुरुसेवेचे फळ, देवपूजेचे फळ आणि स्वाध्यायाचे फळही मिळते, हे द्विजांनो.
यत्र देवाः सदा हृष्टा जन्म वाञ्छन्ति शोभनम् नानाव्रतफलं चैव नानाशास्त्रफलं तथा
इथे देवता नेहमी आनंदी असतात आणि शुभ जन्माची इच्छा करतात. तसंच, विविध व्रतांची आणि विविध शास्त्रांची फळेही इथे मिळतात.
अहिंसादिफलं सम्यक् फलं सर्वाभिवाञ्छितम् ब्रह्मचर्यफलं चैव गार्हस्थ्येन च यत् फलम्
अहिंसा आणि इतर सद्गुणांचे फळ, सर्वांची इच्छित फळे, ब्रह्मचर्याचे फळ आणि गृहस्थाश्रमाने मिळणारे फळ—
यत् फलं वनवासेन संन्यासेन च यत् फलम् इष्टापूर्तफलं चैव तथान्यच् छुभकर्मणाम्
वनवासाने मिळणारे फळ, संन्यासाने मिळणारे फळ, इष्टापूर्त आणि इतर शुभ कर्मांची फळे—
प्राप्यते भारते वर्षे न चान्यत्र द्विजोत्तमाः कः शक्नोति गुणान् वक्तुं भारतस्याखिलान् द्विजाः
हे सर्व फळे भारत देशात मिळतात, दुसरीकडे नाहीत, हे श्रेष्ठ द्विजांनो. भारताच्या सर्व गुणांची महती कोण सांगू शकेल?
एवं सम्यङ् मया प्रोक्तं भारतं वर्षम् उत्तमम् सर्वपापहरं पुण्यं धन्यं बुद्धिविवर्धनम्
अशा प्रकारे मी भारत देशाची महती नीट सांगितली. तो सर्व पापे दूर करणारा, पवित्र, धन्य आणि बुद्धी वाढवणारा आहे.
य इदं शृणुयान् नित्यं पठेद् वा नियतेन्द्रियः सर्वपापैर् विनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति
जो हा ग्रंथ रोज ऐकतो किंवा वाचतो आणि इंद्रिये संयमित ठेवतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन विष्णुलोकाला जातो.
तत्रास्ते भारते वर्षे दक्षिणोदधिसंस्थितः ओण्ड्रदेश इति ख्यातः स्वर्गमोक्षप्रदायकः
भारतात, दक्षिण समुद्राजवळ, ओंड्र नावाचा प्रदेश आहे, जो स्वर्ग आणि मोक्ष देणारा म्हणून प्रसिद्ध आहे.
समुद्राद् उत्तरं तावद् यावद् विरजमण्डलम् देशो ऽसौ पुण्यशीलानां गुणैः सर्वैर् अलंकृतः
समुद्राच्या उत्तरेपासून विरज मंडलापर्यंतचा हा प्रदेश सर्व सद्गुणांनी शोभलेला आहे आणि पुण्यवान लोकांचा निवास आहे.
तत्र देशप्रसूता ये ब्राह्मणाः संयतेन्द्रियाः तपःस्वाध्यायनिरता वन्द्याः पूज्याश् च ते सदा
त्या प्रदेशात जन्मलेले, इंद्रियांवर संयम असलेले, तप आणि स्वाध्यायात मग्न असलेले ब्राह्मण नेहमीच वंदनीय आणि पूज्य आहेत.
श्राद्धे दाने विवाहे च यज्ञे वाचार्यकर्मणि प्रशस्ताः सर्वकार्येषु तत्रदेशोद्भवा द्विजाः
श्राद्ध, दान, विवाह, यज्ञ आणि अध्यापन अशा सर्व कार्यांत त्या प्रदेशात जन्मलेले द्विज नेहमीच मानाचे आणि आदरणीय असतात.
षट्कर्मनिरतास् तत्र ब्राह्मणा वेदपारगाः इतिहासविदश् चैव पुराणार्थविशारदाः
तेथील ब्राह्मण षट्कर्मात निपुण, वेदांमध्ये पारंगत, इतिहास जाणणारे आणि पुराणार्थात कुशल आहेत.
सर्वशास्त्रार्थकुशला यज्वानो वीतमत्सराः अग्निहोत्ररताः केचित् केचित् स्मार्ताग्नितत्पराः
सर्व शास्त्रांचे अर्थ जाणणारे, यज्ञ करणारे, मत्सररहित, काहींना अग्निहोत्रात तर काहींना स्मार्त अग्नितात विशेष रुची आहे.
पुत्रदारधनैर् युक्ता दातारः सत्यवादिनः निवसन्त्य् उत्कले पुण्ये यज्ञोत्सवविभूषिते
पुत्र, पत्नी आणि संपत्तीने युक्त, दानशूर आणि सत्य बोलणारे हे लोक पुण्यभूमी उत्कलमध्ये, यज्ञोत्सवांनी शोभिवलेल्या प्रदेशात वास करतात.
इतरे ऽपि त्रयो वर्णाः क्षत्रियाद्याः सुसंयताः स्वकर्मनिरताः शान्तास् तत्र तिष्ठन्ति धार्मिकाः
इतर तीन वर्ण, क्षत्रिय वगैरे, सुद्धा नीट संयमित, आपल्या कर्तव्यांत मग्न, शांत आणि धर्मनिष्ठ आहेत.
कोणादित्य इति ख्यातस् तस्मिन् देशे व्यवस्थितः यं दृष्ट्वा भास्करं मर्त्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते
त्या प्रदेशात प्रसिद्ध असा कोणार्कचा सूर्य उभा आहे; त्याला पाहिल्यावर मनुष्य सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
श्रोतुम् इच्छाम तद् ब्रूहि क्षेत्रं सूर्यस्य सांप्रतम् तस्मिन् देशे सुरश्रेष्ठ यत्रास्ते स दिवाकरः
आम्हाला ऐकायची इच्छा आहे, म्हणून हे देवश्रेष्ठा, त्या प्रदेशातील सूर्याच्या क्षेत्राबद्दल, जिथे सूर्य वास करतो, आम्हाला सांग.