विस्तारोच्छ्रयिणो रम्या विपुलाश् चित्रसानवः कोलाहलः स वैभ्राजो मन्दरो दर्दलाचलः
हे सर्व डोंगर रुंद, उंच, रम्य, विशाल आणि रंगीबेरंगी शिखरांनी युक्त आहेत — कोलाहळ, वैभ्राज, मंदार आणि दर्दलाचल.
वातंधयो वैद्युतश् च मैनाकः सुरसस् तथा तुङ्गप्रस्थो नागगिरिर् गोधनः पाण्डराचलः
वातंधय, वैद्युत, मैनाक, सुरस, तुंगप्रस्थ, नागगिरी, गोधन आणि पांडराचल.
पुष्पगिरिर् वैजयन्तो रैवतो ऽर्बुद एव च ऋष्यमूकः स गोमन्थः कृतशैलः कृताचलः
पुष्पगिरी, वैजयंत, रैवत, अर्बुद, ऋष्यमूक, गोमंथ, कृतशैल आणि कृताचल.
श्रीपार्वतश् चकोरश् च शतशो ऽन्ये च पर्वताः तैर् विमिश्रा जनपदा म्लेच्छाद्याश् चैव भागशः
श्रीपर्वत, चकोर आणि शेकडो इतर पर्वत; त्यांच्यामध्ये वेगवेगळ्या जातीचे आणि म्लेच्छांसारखे अनेक लोक विभागांनुसार राहतात.
तैः पीयन्ते सरिच्छ्रेष्ठास् ता बुध्यध्वं द्विजोत्तमाः गङ्गा सरस्वती सिन्धुश् चन्द्रभागा तथापरा
या पर्वतांमधून उत्तम नद्या वाहतात — हे समजून घ्या, श्रेष्ठ द्विजांनो: गंगा, सरस्वती, सिंधू आणि चंद्रभागा नावाची दुसरी एक.
यमुना शतद्रुर् विपाशा वितस्तैरावती कुहूः गोमती धूतपापा च बाहुदा च दृषद्वती
यमुना, शतद्रू, विपाशा, वितस्ता, इरावती, कुहू, गोमती, धुतपापा, बाहुदा आणि दृषद्वती.
विपाशा देविका चक्षुर् निष्ठीवा गण्डकी तथा कौशिकी चापगा चैव हिमवत्पादनिःसृताः
विपाशा, देविका, चक्षु, निष्ठीवा, गंडकी, कौशिकी आणि आपगा — या सर्व नद्या हिमवंताच्या पायथ्यापासून उगम पावतात.
देवस्मृतिर् देववती वातघ्नी सिन्धुर् एव च वेण्या तु चन्दना चैव सदानीरा मही तथा
देवस्मृती, देववती, वातघ्नी, सिंधू, वेण्या, चंदना, सदानीरा आणि मही या नद्या देखील आहेत.
चर्मण्वती वृषी चैव विदिशा वेदवत्य् अपि सिप्रा ह्य् अवन्ती च तथा पारियात्रानुगाः स्मृताः
चर्मण्वती, वृषी, विदिशा, वेदवती, शिप्रा, अवंती आणि पारियात्र पर्वताच्या कडेला वाहणाऱ्या नद्यांचा उल्लेख केला जातो.
शोणा महानदी चैव नर्मदा सुरथा क्रिया मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथापरा
शोणा, महानदी, नर्मदा, सुरथा, क्रिया, मंदाकिनी, दशार्णा आणि चित्रकूट या इतर नद्या आहेत.
चित्रोत्पला वेत्रवती करमोदा पिशाचिका तथान्यातिलघुश्रोणी विपाप्मा शैवला नदी
चित्रोत्पला, वेत्रवती, करमोदा, पिशाचिका, अन्यातिलघुश्रोणी, विपाप्मा आणि शैवला या सुद्धा नद्या आहेत.
सधेरुजा शक्तिमती शकुनी त्रिदिवा क्रमुः ऋक्षपादप्रसूता वै तथान्या वेगवाहिनी
सधेरुजा, शक्तिमती, शकुनी, त्रिदिवा, क्रमुः आणि ऋक्ष वृक्षांच्या मुळांपासून उत्पन्न झालेल्या तसेच इतर वेगाने वाहणाऱ्या नद्या आहेत.
सिप्रा पयोष्णी निर्विन्ध्या तापी चैव सरिद्वरा वेणा वैतरणी चैव सिनीवाली कुमुद्वती
शिप्रा, पयोष्णी, निर्विंध्य, तापी, वेणा, वैतरणी, सिनीवाळी आणि कुमुदवती या पवित्र आणि शुभ नद्या आहेत.
तोया चैव महागौरी दुर्गा चान्तःशिला तथा विन्ध्यपादप्रसूतास् ता नद्यः पुण्यजलाः शुभाः
तोया, महागौरी, दुर्गा, अंतःशिला आणि विंध्य पर्वताच्या पायथ्याशी जन्मलेल्या या सर्व नद्या पवित्र आणि शुभ जलाने परिपूर्ण आहेत.
गोदावरी भीमरथी कृष्णवेणा तथापगा तुङ्गभद्रा सुप्रयोगा तथान्या पापनाशिनी
गोदावरी, भीमरथी, कृष्णवेणा, तुंगभद्रा, सुप्रयोगा आणि पापनाशिनीसह इतर नद्या आहेत.
सह्यपादविनिष्क्रान्ता इत्य् एताः सरितां वराः कृतमाला ताम्रपर्णी पुष्यजा प्रत्यलावती
सह्य पर्वताच्या पायथ्याशी उगम पावलेल्या, कृतमाला, ताम्रपर्णी, पुष्यजा आणि प्रत्यलावती या नद्या श्रेष्ठ मानल्या जातात.
मलयाद्रिसमुद्भूताः पुण्याः शीतजलास् त्व् इमाः पितृसोमर्षिकुल्या च वञ्जुला त्रिदिवा च या
मलय पर्वतावरून उगम पावलेल्या, पवित्र आणि थंड पाण्याच्या या नद्या आहेत : पितृसोमर्षिकुल्या, वंजुला आणि त्रिदिवा.
लाङ्गुलिनी वंशकरा महेन्द्रप्रभवाः स्मृताः सुविकाला कुमारी च मनूगा मन्दगामिनी
लांगुलिनी, वंशकारा, महेंद्र पर्वतावरून उगम पावलेल्या, सुविकाळा, कुमारी, मनूगा आणि मंदगामिनी या नद्या स्मरणात आहेत.
क्षयापलासिनी चैव शुक्तिमत्प्रभवाः स्मृताः सर्वाः पुण्याः सरस्वत्यः सर्वा गङ्गाः समुद्रगाः
क्षयापलासिनी आणि शुक्तिमत पर्वतावरून उगम पावलेल्या सर्व नद्या पवित्र सरस्वती मानल्या जातात, त्या सर्व गंगा समुद्राकडे वाहतात.
विश्वस्य मातरः सर्वाः सर्वाः पापहराः स्मृताः अन्याः सहस्रशः प्रोक्ताः क्षुद्रनद्यो द्विजोत्तमाः
या सर्व नद्या जगाच्या मातृरूप आहेत, त्या सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या म्हणून ओळखल्या जातात; हजारो लहान नद्यांचा सुद्धा उल्लेख केला आहे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
प्रावृट्कालवहाः सन्ति सदाकालवहाश् च याः मत्स्या मुकुटकुल्याश् च कुन्तलाः काशिकोशलाः
पावसाळ्यात वाहणाऱ्या आणि वर्षभर वाहणाऱ्या नद्या आहेत; मत्स्या, मुकुटकुल्या, कुंतला आणि काशिकौशल या नद्याही आहेत.
अन्ध्रकाश् च कलिङ्गाश् च शमकाश् च वृकैः सह मध्यदेशा जनपदाः प्रायशो ऽमी प्रकीर्तिताः
आंध्र, कलिंग, शमक आणि वृक यांच्यासह मध्यदेशातील जनपदांचा येथे प्रामुख्याने उल्लेख केला आहे.
सह्यस्य चोत्तरे यस् तु यत्र गोदावरी नदी पृथिव्याम् अपि कृत्स्नायां स प्रदेशो मनोरमः
सह्य पर्वताच्या उत्तरेला जिथे गोदावरी नदी वाहते, तो प्रदेश संपूर्ण पृथ्वीवर मनोहर मानला जातो.
गोवर्धनपुरं रम्यं भार्गवस्य महात्मनः वाहीकराटधानाश् च सुतीराः कालतोयदाः
गोवर्धनपूर हे भर्गव या महात्म्याचे रमणीय नगर, तसेच वाहिकाराटधन, सुतिरा आणि कालतोयदा हे प्रदेशही आहेत.
अपरान्ताश् च शूद्राश् च वाह्लिकाश् च सकेरलाः गान्धारा यवनाश् चैव सिन्धुसौवीरमद्रकाः
अपारांत, शूद्र, वाह्लिक, केरळ, गांधार, यवन, सिंधु, सौवीर आणि मद्रक या जनपदांचा उल्लेख केला आहे.
शतद्रुहाः कलिङ्गाश् च पारदा हारभूषिकाः माठराश् चैव कनकाः कैकेया दम्भमालिकाः
शतद्रुह, कलिंग, पारद, हारभूषिक, माठर, कनक, कैकेय आणि डंभमालिक या जनपदांचा सुद्धा उल्लेख केला आहे.
क्षत्रियोपमदेशाश् च वैश्यशूद्रकुलानि च काम्बोजाश् चैव विप्रेन्द्रा बर्बराश् च सलौकिकाः
क्षत्रियांसारख्या प्रदेशांतील, तसेच वैश्य आणि शूद्रांच्या घराण्यातील लोक, काम्बोज, हे ब्राह्मणश्रेष्ठा, आणि बर्बर, तसेच सामान्य लोक.
वीराश् चैव तुषाराश् च पह्लवाधायता नराः आत्रेयाश् च भरद्वाजाः पुष्कलाश् च दशेरकाः
वीर, तुषार, पल्लव वंशातील पुरुष, आत्रेय, भरद्वाज, पुष्कळ, आणि दशेरक हेही.
लम्पकाः शुनशोकाश् च कुलिका जाङ्गलैः सह औषध्यश् चलचन्द्रा च किरातानां च जातयः
लम्पक, शुनशोक, कुलिक हे जंगलातील लोकांसह, औषध्य, चलचंद्र आणि किरातांच्या जमाती.
तोमरा हंसमार्गाश् च काश्मीराः करुणास् तथा शूलिकाः कुहकाश् चैव मागधाश् च तथैव च
तोमर, हंसमार्ग, काश्मिरी, करूण, शूलिक, कुहक आणि मगध हेही.