ततः स्वर्गश् च मोक्षश् च मध्यमं तच् च गम्यते न खल्व् अन्यत्र मर्त्यानां भूमौ कर्म विधीयते
म्हणूनच या मधल्या प्रदेशातूनच स्वर्ग आणि मुक्ती मिळतात; पृथ्वीवर इतर कुठेही माणसांसाठी कर्म ठरवलेलं नाही.
तस्माद् विस्तरतो ब्रह्मन्न् अस्माकं भारतं वद यदि ते ऽस्ति दयास्मासु यथावस्थितिर् एव च
म्हणून, ब्रह्मन्, आमच्यावर दया असेल तर आमचं भारत देश कसं आहे ते सविस्तर सांग, आणि जसं खरं आहे तसं सांग.
तस्माद् वर्षम् इदं नाथ ये वास्मिन् वर्षपर्वताः भेदाश् च तस्य वर्षस्य ब्रूहि सर्वान् अशेषतः
म्हणून, प्रभो, या देशाबद्दल, इथल्या पर्वतरांगांबद्दल आणि या प्रदेशाच्या सर्व विभागांबद्दल काहीही न सोडता सांग.
शृणुध्वं भारतं वर्षं नवभेदेन भो द्विजाः समुद्रान्तरिता ज्ञेयास् ते समाश् च परस्परम्
आता ऐका, द्विजांनो, भारत देश नऊ भागांत विभागलेला आहे, समुद्रांनी वेगळा झालेला आणि एकमेकांशी जोडलेला आहे.
इन्द्रद्वीपः कशेरुश् च ताम्रवर्णो गभस्तिमान् नागद्वीपस् तथा सौम्यो गान्धर्वो वारुणस् तथा
इंद्रद्वीप, कशेरू, ताम्रवर्ण, गभस्तिमान, नागद्वीप, सौम्य, गांधर्व आणि वारुण — ही नावे आहेत.
अयं तु नवमस् तेषां द्वीपः सागरसंवृतः योजनानां सहस्रं वै द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरः
त्यातला नववा हा द्वीप समुद्राने वेढलेला आहे, आणि हा द्वीप दक्षिणेकडून उत्तरेकडे हजार योजन पसरलेला आहे.
पूर्वे किराता यस्यासन् पश्चिमे यवनास् तथा ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् चान्ते स्थिता द्विजाः
याच्या पूर्वेला किरात लोक होते, पश्चिमेला यवन होते; आणि टोकांना ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र राहतात, द्विजांनो.
इज्यायुद्धवणिज्याद्यैः कर्मभिः कृतपावनाः तेषां संव्यवहारश् च एभिः कर्मभिर् इष्यते
यज्ञ, युद्ध, व्यापार अशा कर्मांनी हे लोक पावन होतात आणि त्यांचे व्यवहारही या कर्मांनीच चालतात.
स्वर्गापवर्गहेतुश् च पुण्यं पापं च वै तथा महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमान् ऋक्षपर्वतः
पुण्य आणि पाप यामुळेच स्वर्ग आणि मुक्ती मिळते; महेंद्र, मलय, सह्य, शुक्तिमान आणि ऋक्ष हे पर्वत आहेत.
विन्ध्यश् च पारियात्रश् च सप्तैवात्र कुलाचलाः तेषां सहस्रशश् चान्ये भूधरा ये समीपगाः
विंध्य आणि पारियात्र — हे सात मुख्य पर्वत आहेत, आणि त्यांच्या जवळ हजारो इतर डोंगर आहेत.
विस्तारोच्छ्रयिणो रम्या विपुलाश् चित्रसानवः कोलाहलः स वैभ्राजो मन्दरो दर्दलाचलः
हे सर्व डोंगर रुंद, उंच, रम्य, विशाल आणि रंगीबेरंगी शिखरांनी युक्त आहेत — कोलाहळ, वैभ्राज, मंदार आणि दर्दलाचल.
वातंधयो वैद्युतश् च मैनाकः सुरसस् तथा तुङ्गप्रस्थो नागगिरिर् गोधनः पाण्डराचलः
वातंधय, वैद्युत, मैनाक, सुरस, तुंगप्रस्थ, नागगिरी, गोधन आणि पांडराचल.
पुष्पगिरिर् वैजयन्तो रैवतो ऽर्बुद एव च ऋष्यमूकः स गोमन्थः कृतशैलः कृताचलः
पुष्पगिरी, वैजयंत, रैवत, अर्बुद, ऋष्यमूक, गोमंथ, कृतशैल आणि कृताचल.
श्रीपार्वतश् चकोरश् च शतशो ऽन्ये च पर्वताः तैर् विमिश्रा जनपदा म्लेच्छाद्याश् चैव भागशः
श्रीपर्वत, चकोर आणि शेकडो इतर पर्वत; त्यांच्यामध्ये वेगवेगळ्या जातीचे आणि म्लेच्छांसारखे अनेक लोक विभागांनुसार राहतात.
तैः पीयन्ते सरिच्छ्रेष्ठास् ता बुध्यध्वं द्विजोत्तमाः गङ्गा सरस्वती सिन्धुश् चन्द्रभागा तथापरा
या पर्वतांमधून उत्तम नद्या वाहतात — हे समजून घ्या, श्रेष्ठ द्विजांनो: गंगा, सरस्वती, सिंधू आणि चंद्रभागा नावाची दुसरी एक.
यमुना शतद्रुर् विपाशा वितस्तैरावती कुहूः गोमती धूतपापा च बाहुदा च दृषद्वती
यमुना, शतद्रू, विपाशा, वितस्ता, इरावती, कुहू, गोमती, धुतपापा, बाहुदा आणि दृषद्वती.
विपाशा देविका चक्षुर् निष्ठीवा गण्डकी तथा कौशिकी चापगा चैव हिमवत्पादनिःसृताः
विपाशा, देविका, चक्षु, निष्ठीवा, गंडकी, कौशिकी आणि आपगा — या सर्व नद्या हिमवंताच्या पायथ्यापासून उगम पावतात.
देवस्मृतिर् देववती वातघ्नी सिन्धुर् एव च वेण्या तु चन्दना चैव सदानीरा मही तथा
देवस्मृती, देववती, वातघ्नी, सिंधू, वेण्या, चंदना, सदानीरा आणि मही या नद्या देखील आहेत.
चर्मण्वती वृषी चैव विदिशा वेदवत्य् अपि सिप्रा ह्य् अवन्ती च तथा पारियात्रानुगाः स्मृताः
चर्मण्वती, वृषी, विदिशा, वेदवती, शिप्रा, अवंती आणि पारियात्र पर्वताच्या कडेला वाहणाऱ्या नद्यांचा उल्लेख केला जातो.
शोणा महानदी चैव नर्मदा सुरथा क्रिया मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथापरा
शोणा, महानदी, नर्मदा, सुरथा, क्रिया, मंदाकिनी, दशार्णा आणि चित्रकूट या इतर नद्या आहेत.
चित्रोत्पला वेत्रवती करमोदा पिशाचिका तथान्यातिलघुश्रोणी विपाप्मा शैवला नदी
चित्रोत्पला, वेत्रवती, करमोदा, पिशाचिका, अन्यातिलघुश्रोणी, विपाप्मा आणि शैवला या सुद्धा नद्या आहेत.
सधेरुजा शक्तिमती शकुनी त्रिदिवा क्रमुः ऋक्षपादप्रसूता वै तथान्या वेगवाहिनी
सधेरुजा, शक्तिमती, शकुनी, त्रिदिवा, क्रमुः आणि ऋक्ष वृक्षांच्या मुळांपासून उत्पन्न झालेल्या तसेच इतर वेगाने वाहणाऱ्या नद्या आहेत.
सिप्रा पयोष्णी निर्विन्ध्या तापी चैव सरिद्वरा वेणा वैतरणी चैव सिनीवाली कुमुद्वती
शिप्रा, पयोष्णी, निर्विंध्य, तापी, वेणा, वैतरणी, सिनीवाळी आणि कुमुदवती या पवित्र आणि शुभ नद्या आहेत.
तोया चैव महागौरी दुर्गा चान्तःशिला तथा विन्ध्यपादप्रसूतास् ता नद्यः पुण्यजलाः शुभाः
तोया, महागौरी, दुर्गा, अंतःशिला आणि विंध्य पर्वताच्या पायथ्याशी जन्मलेल्या या सर्व नद्या पवित्र आणि शुभ जलाने परिपूर्ण आहेत.
गोदावरी भीमरथी कृष्णवेणा तथापगा तुङ्गभद्रा सुप्रयोगा तथान्या पापनाशिनी
गोदावरी, भीमरथी, कृष्णवेणा, तुंगभद्रा, सुप्रयोगा आणि पापनाशिनीसह इतर नद्या आहेत.
सह्यपादविनिष्क्रान्ता इत्य् एताः सरितां वराः कृतमाला ताम्रपर्णी पुष्यजा प्रत्यलावती
सह्य पर्वताच्या पायथ्याशी उगम पावलेल्या, कृतमाला, ताम्रपर्णी, पुष्यजा आणि प्रत्यलावती या नद्या श्रेष्ठ मानल्या जातात.
मलयाद्रिसमुद्भूताः पुण्याः शीतजलास् त्व् इमाः पितृसोमर्षिकुल्या च वञ्जुला त्रिदिवा च या
मलय पर्वतावरून उगम पावलेल्या, पवित्र आणि थंड पाण्याच्या या नद्या आहेत : पितृसोमर्षिकुल्या, वंजुला आणि त्रिदिवा.
लाङ्गुलिनी वंशकरा महेन्द्रप्रभवाः स्मृताः सुविकाला कुमारी च मनूगा मन्दगामिनी
लांगुलिनी, वंशकारा, महेंद्र पर्वतावरून उगम पावलेल्या, सुविकाळा, कुमारी, मनूगा आणि मंदगामिनी या नद्या स्मरणात आहेत.
क्षयापलासिनी चैव शुक्तिमत्प्रभवाः स्मृताः सर्वाः पुण्याः सरस्वत्यः सर्वा गङ्गाः समुद्रगाः
क्षयापलासिनी आणि शुक्तिमत पर्वतावरून उगम पावलेल्या सर्व नद्या पवित्र सरस्वती मानल्या जातात, त्या सर्व गंगा समुद्राकडे वाहतात.
विश्वस्य मातरः सर्वाः सर्वाः पापहराः स्मृताः अन्याः सहस्रशः प्रोक्ताः क्षुद्रनद्यो द्विजोत्तमाः
या सर्व नद्या जगाच्या मातृरूप आहेत, त्या सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या म्हणून ओळखल्या जातात; हजारो लहान नद्यांचा सुद्धा उल्लेख केला आहे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.