पुंस्कोकिलादिलापाश् च मनोज्ञान्य् अम्बराणि च भूषणान्य् अतिरम्याणि गन्धाद्यं चानुलेपनम्
पुरुष कोकिळ आणि इतर पक्ष्यांचे गोड आवाज, सुंदर वस्त्रे आणि दागिने, तसेच मनमोहक सुवासिक उटणे—
वीणावेणुमृदङ्गानां निःस्वनाश् च सदा द्विजाः एतान्य् अन्यानि रम्याणि भाग्यभोग्यानि दानवैः
वीणा, बासरी आणि मृदंगाचे सतत ऐकू येणारे सूर, आणि अशीच आणखी कितीतरी सुखद गोष्टी, हे सर्व भाग्यवान दानवांना उपभोगायला मिळते.
दैत्योरगैश् च भुज्यन्ते पातालान्तरगोचरैः पातालानाम् अधश् चास्ते विष्णोर् या तामसी तनुः
हे सर्व दैत्य आणि नाग, जे पाताळातील विविध भागांत राहतात, ते उपभोगतात. आणि पाताळाच्या खाली विष्णूंची तामसी मूर्ती वास करते.
शेषाख्या यद्गुणान् वक्तुं न शक्ता दैत्यदानवाः यो ऽनन्तः पठ्यते सिद्धैर् देवदेवर्षिपूजितः
शेष नावाच्या, अनंत म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या, सिद्ध, देव आणि ऋषी ज्यांची पूजा करतात, अशा त्या परमात्म्याचे गुण दैत्य आणि दानव सांगूही शकत नाहीत.
सहस्रशिरसा व्यक्तः स्वस्तिकामलभूषणः फणामणिसहस्रेण यः स विद्योतयन् दिशः
तो हजार डोक्यांनी प्रकट होतो, शुभ स्वस्तिक आणि कमळाने अलंकृत असतो, आणि त्याच्या फणांवरील हजारो रत्नांनी सर्व दिशांना प्रकाशमान करतो.
सर्वान् करोति निर्वीर्यान् हिताय जगतो ऽसुरान् मदाघूर्णितनेत्रो ऽसौ यः सदैवैककुण्डलः
संपूर्ण जगाच्या कल्याणासाठी तो सर्व असुरांना शक्तिहीन करतो; मदाने डोलणाऱ्या डोळ्यांनी आणि नेहमी एकच कुंडल घालून तो वावरतो.
किरीटी स्रग्धरो भाति साग्निश्वेत इवाचलः नीलवासा मदोत्सिक्तः श्वेतहारोपशोभितः
तो किरीट आणि हार घालून, जणू काही अग्नीप्रमाणे उजळणारा शुभ्र पर्वतच भासतो; निळ्या वस्त्रात, गर्वाने फुललेला, आणि शुभ्र फणाने शोभलेला आहे.
साभ्रगङ्गाप्रपातो ऽसौ कैलासाद्रिर् इवोत्तमः लाङ्गलासक्तहस्ताग्रो बिभ्रन् मुशलम् उत्तमम्
तो जलप्रपात आणि ढगांनी युक्त, उत्तम कैलास पर्वतासारखा दिसतो; त्याच्या हातात नांगर आणि उत्तम मुसळ असते.
उपास्यते स्वयं कान्त्या यो वारुण्या च मूर्तया कल्पान्ते यस्य वक्त्रेभ्यो विषानलशिखोज्ज्वलः
तो स्वतःच्या तेजाने आणि वारुणीच्या रूपाने पूजला जातो; कल्पाच्या शेवटी त्याच्या तोंडांतून विषाच्या ज्वाळा प्रकट होतात.
संकर्षणात्मको रुद्रो निष्क्रम्यात्ति जगत्त्रयम् स बिभ्रच्छिखरीभूतम् अशेषं क्षितिमण्डलम्
संक्रमणाचा स्वरूप असलेला रुद्र, प्रकट होऊन तीनही लोकांचा संहार करतो; तो संपूर्ण पृथ्वीला शिखरासारखी उचलून धरतो.
आस्ते पातालमूलस्थः शेषो ऽशेषसुरार्चितः तस्य वीर्यं प्रभावश् च स्वरूपं रूपम् एव च
शेष हा पाताळाच्या मुळाशी वास करतो, सर्व देव त्याची पूजा करतात; त्याची शक्ती, सामर्थ्य, खरे स्वरूप आणि प्रत्यक्ष रूप—
नहि वर्णयितुं शक्यं ज्ञातुं वा त्रिदशैर् अपि यस्यैषा सकला पृथ्वी फणामणिशिखारुणा
ते देवांनाही सांगता किंवा जाणता येत नाही; त्याच्या फणांवरील मण्यांच्या शिखांनी लाल झालेली ही संपूर्ण पृथ्वी त्याचा केवळ एक अंश आहे.
आस्ते कुसुममालेव कस् तद्वीर्यं वदिष्यति यदा विजृम्भते ऽनन्तो मदाघूर्णितलोचनः
तो जणू काही फुलांच्या हाराने सजलेला आहे—त्याचे सामर्थ्य कोण सांगू शकतो? अनंत जेव्हा अंग पसरतो, मदाने त्याचे डोळे डोलतात—
तदा चलति भूर् एषा साद्रितोयाधिकानना गन्धर्वाप्सरसः सिद्धाः किंनरोरगवारणाः
तेव्हा ही पृथ्वी, पर्वत, पाणी आणि अरण्यांसह थरथरते; गंधर्व, अप्सरा, सिद्ध, किन्नर, नाग आणि हत्ती—
नान्तं गुणानां गच्छन्ति ततो ऽनन्तो ऽयम् अव्ययः यस्य नागवधूहस्तैर् लापितं हरिचन्दनम्
त्याच्या गुणांचा अंत कुणालाच गाठता येत नाही; म्हणून तो अनंत आणि अविनाशी आहे. नागकन्यांच्या हातांनी लावलेले हरिचंदन—
मुहुः श्वासानिलायस्तं याति दिक्पटवासताम् यम् आराध्य पुराणर्षिर् गर्गो ज्योतींषि तत्त्वतः
त्याच्या श्वासाच्या वार्याने वारंवार सुकते आणि सर्व दिशांना पसरते. त्याची भक्ती करून प्राचीन ऋषी गर्ग यांनी खरेखुरे तारे जाणले.
ज्ञातवान् सकलं चैव निमित्तपठितं फलम् तेनेयं नागवर्येण शिरसा विधृता मही बिभर्ति सकलांल् लोकान् सदेवासुरमानुषान्
त्यांनी सर्व शकुनांच्या फळांचे ज्ञान मिळवले; या श्रेष्ठ नागाने आपल्या डोक्यावर पृथ्वी धारण केली आहे, आणि ती देव, असुर आणि माणसे असलेल्या सर्व लोकांना आधार देते.
ततश् चानन्तरं विप्रा नरका रौरवादयः पापिनो येषु पात्यन्ते ताञ् शृणुध्वं द्विजोत्तमाः
यानंतर, विप्रांनो, रौरव वगैरे नरक येतात, ज्यात पापी पडतात; हे ऐका, द्विजश्रेष्ठांनो.
रौरवः शौकरो रोधस् तानो विशसनस् तथा महाज्वालस् तप्तकुड्यो महालोभो विमोहनः
रौरव, शूकर, रोध, तान, विशसन, महाज्वाळ, तप्तकुड्य, महालोभ आणि विमोहन — ही नरकांची नावे आहेत.
रुधिरान्धो वसातप्तः कृमीशः कृमिभोजनः असिपत्त्रवनं कृष्णो लालाभक्षश् च दारुणः
रुधिरांध, वसातप्त, कृमीश, कृमिभोजन, असिपत्रवन, कृष्ण, लाळाभक्षक आणि दारुण — हीही नरकांची नावे आहेत.
तथा पूयवहः पापो वह्निज्वालो ह्य् अधःशिराः सदंशः कृष्णसूत्रश् च तमश् चावीचिर् एव च
तसेच पूयवह, पाप, वह्निज्वाळ, अधःशिर, सदंश, कृष्णसूत्र, तमस आणि अवीचि — हीही नरके आहेत.
श्वभोजनो ऽथाप्रतिष्ठोमआवीचिश् च तथापरः इत्य् एवमादयश् चान्ये नरका भृशदारुणाः
श्वभोजन, अप्रतिष्ठ आणि अवीचि, तसेच इतरही अनेक अत्यंत भयंकर नरके आहेत.
यमस्य विषये घोराः शस्त्राग्निविषदर्शिनः पतन्ति येषु पुरुषाः पापकर्मरताश् च ये
यमाच्या प्रदेशात, जिथे शस्त्र, अग्नी आणि विष असते, तिथे पापी कर्मात रमणारे लोक पडतात.
कूटसाक्षी तथा सम्यक् पक्षपातेन यो वदेत् यश् चान्यद् अनृतं वक्ति स नरो याति रौरवम्
जो खोटे साक्ष देतो, पक्षपातीपणे बोलतो किंवा दुसऱ्या प्रकारे असत्य सांगतो, तो मनुष्य रौरव नरकात जातो.
भ्रूणहा पुरहन्ता च गोघ्नश् च मुनिसत्तमाः यान्ति ते रौरवं घोरं यश् चोच्छ्वासनिरोधकः
जो गर्भहत्या करतो, गाव नष्ट करतो, गायीला मारतो किंवा दुसऱ्याचा श्वास अडवतो, हे सर्व, हे श्रेष्ठ मुनी, त्या भयंकर रौरव नरकात जातात.
सुरापो ब्रह्महा हर्ता सुवर्णस्य च शूकरे प्रयाति नरके यश् च तैः संसर्गम् उपैति वै
जो मद्यपान करतो, ब्राह्मणहत्या करतो, चोरी करतो, सोनं चोरतो किंवा अशा लोकांशी संबंध ठेवतो, तो शूकर नावाच्या नरकात जातो.
राजन्यवैश्यहा चैव तथैव गुरुतल्पगः तप्तकुम्भे स्वसृगामी हन्ति राजभटं च यः
जो क्षत्रिय किंवा वैश्याचा वध करतो, गुरूच्या पत्नीशी संबंध ठेवतो, बहिणीशी संग करतो किंवा राजाच्या सेवकाचा वध करतो, तो तप्त कुंडात पडतो.
माध्वीविक्रयकृन् वध्यपालः केसरविक्रयी तप्तलोहे पतन्त्य् एते यश् च भक्तं परित्यजेत्
जो मध विकतो, फाशीच्या कैद्याची राखण करतो, सिंहाच्या केसांचा व्यापार करतो किंवा अन्न टाकतो, हे सर्व तप्त लोखंडात पडतात.
सुतां स्नुषां चापि गत्वा महाज्वाले निपात्यते अवमन्ता गुरूणां यो यश् चाक्रोष्टा नराधमः
जो आपल्या मुलीशी किंवा सूनशी संबंध ठेवतो, त्याला महाज्वाळ नरकात टाकले जाते; जो गुरूंचा अपमान करतो किंवा दुसऱ्यांना शिव्या देतो, तोही तिथेच जातो.
वेददूषयिता यश् च वेदविक्रयकश् च यः अगम्यगामी यश् च स्यात् ते यान्ति शबलं द्विजाः
जो वेद भ्रष्ट करतो, वेद विकतो किंवा अयोग्य स्त्रीकडे जातो, हे सर्व, हे द्विज, शबल नावाच्या नरकात जातात.