वलयाकारम् एकैकं तयोर् मध्ये महागिरिः दशवर्षसहस्राणि तत्र जीवन्ति मानवाः
या दोन्ही प्रदेशांच्या मध्ये एक मोठा वलयासारखा पर्वत आहे, आणि तिथे माणसं दहा हजार वर्षं जगतात.
निरामया विशोकाश् च रागद्वेषविवर्जिताः अधमोत्तमौ न तेष्व् आस्तांन वध्यवधकौ द्विजाः
तिथल्या लोकांना आजार, दुःख, राग किंवा द्वेष नसतो. तिथे कोणी श्रेष्ठ किंवा कनिष्ठ नाही, आणि कोणी मारणारं किंवा मारलं जाणारंही नाही, विप्रांनो.
नेर्ष्यासूया भयं रोषो दोषो लोभादिकं न च महावीतं बहिर् वर्षं धातकीखण्डम् अन्ततः
तिथे मत्सर, हेवा, भीती, राग, दोष किंवा लोभ काहीच नाही. महावीताचा प्रदेश बाहेर आहे, आणि धातकीखंड आत आहे.
मानसोत्तरशैलस्य देवदैत्यादिसेवितम् सत्यानृते न तत्रास्तां द्वीपे पुष्करसंज्ञिते
मानसोत्तर पर्वतावर देव, दैत्य आणि इतरही सेवा करतात. पुष्करद्वीपात सत्य किंवा असत्य असं काहीच नाही.
न तत्र नद्यः शैला वा द्वीपे वर्षद्वयान्विते तुल्यवेषास् तु मनुजा देवैस् तत्रैकरूपिणः
त्या द्वीपात, जिथे दोन प्रदेश आहेत, तिथे ना नद्या आहेत ना पर्वत. तिथली माणसं सगळ्याच एकसारखी दिसतात, अगदी देवांसारखी.
वर्णाश्रमाचारहीनं धर्माहरणवर्जितम् त्रयीवार्त्तादण्डनीतिशुश्रूषारहितं च तत्
तिथे ना वर्ण, ना आश्रम, ना धर्माचरण, ना वेद, ना शेती, ना शिक्षा, ना कोणाची सेवा असं काहीच नाही.
वर्षद्वयं ततो विप्रा भौमस्वर्गो ऽयम् उत्तमः सर्वस्य सुखदः कालो जरारोगविवर्जितः
हे विप्रांनो, हे दोन प्रदेश म्हणजे पृथ्वीवरील श्रेष्ठ स्वर्ग आहेत, जे सर्वांना सुख देतात. तिथे काळ वृद्धत्व किंवा आजार घेऊन येत नाही.
पुष्करे धातकीखण्डे महावीते च वै द्विजाः न्यग्रोधः पुष्करद्वीपे ब्रह्मणः स्थानम् उत्तमम्
पुष्कर, धातकीखंड आणि महावीत या तिन्ही ठिकाणी, विप्रांनो, पुष्करद्वीपात वडाचं झाड आहे, जे ब्रह्माचा श्रेष्ठ निवासस्थान आहे.
तस्मिन् निवसति ब्रह्मा पूज्यमानः सुरासुरैः स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवेष्टितः
त्या ठिकाणी ब्रह्मा राहतो, देव आणि दैत्य त्याची पूजा करतात. पुष्कर हा गोड पाण्याच्या समुद्राने वेढलेला आहे.
समेन पुष्करस्यैव विस्तारान् मण्डलात् तथा एवं द्वीपाः समुद्रैस् तु सप्त सप्तभिर् आवृताः
पुष्करचं विस्तार आणि वर्तुळ दोन्ही सारखंच आहे. अशा प्रकारे सातही द्वीप सात समुद्रांनी वेढलेले आहेत.
द्वीपश् चैव समुद्रश् च समानौ द्विगुणौ परौ पयांसि सर्वदा सर्वसमुद्रेषु समानि वै
द्वीप आणि समुद्र दोन्ही सारखे आहेत, आणि पुढचा त्याच्या दुप्पट मोठा असतो. सर्व समुद्रातलं पाणी नेहमी सारखंच असतं.
न्यूनातिरिक्तता तेषां कदाचिन् नैव जायते स्थालीस्थम् अग्निसंयोगाद् उद्रेकि सलिलं यथा
त्यांच्यात कधीच काही कमी-जास्त होत नाही, जसं भांड्यातलं पाणी अग्नीच्या संपर्काने कधी उफाळून जात नाही.
तथेन्दुवृद्धौ सलिलम् अम्भोधौ मुनिसत्तमाः अन्यूनानतिरिक्ताश् च वर्धन्त्य् आपो ह्रसन्ति च
चंद्र वाढतो किंवा कमी होतो तेव्हा, हे श्रेष्ठ ऋषींनो, समुद्रातील पाणी तितकेच वाढते किंवा कमी होते, कधीच जास्त किंवा कमी होत नाही.
उदयास्तमने त्व् इन्दोः पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः दशोत्तराणि पञ्चैव अङ्गुलानां शतानि च
चंद्राच्या उगवण्या आणि मावळण्याच्या वेळी, शुक्ल आणि कृष्ण पक्षात, पाण्याची पातळी शंभर पंधरा बोटांच्या मापाने बदलते.
अपां वृद्धिक्षयौ दृष्टौ सामुद्रीणां द्विजोत्तमाः भोजनं पुष्करद्वीपे तत्र स्वयम् उपस्थितम्
समुद्रातील पाण्याचा वाढ आणि घट स्पष्ट दिसून येतो, हे श्रेष्ठ द्विजांनो; त्या पुष्करद्वीपात अन्न आपोआप प्रकट होते.
भुञ्जन्ति षड्रसं विप्राः प्रजाः सर्वाः सदैव हि स्वादूदकस्य परितो दृश्यते लोकसंस्थितिः
तेथे सर्व लोक नेहमी सहा रस असलेले अन्न खातात, हे ब्राह्मणांनो, आणि गोड पाण्याच्या आजूबाजूला जगाचा वास दिसतो.
द्विगुणा काञ्चनी भूमिः सर्वजन्तुविवर्जिता लोकालोकस् ततः शैलो योजनायुतविस्तृतः
त्यापुढे सोन्याची भूमी आहे, ती दोनपट रुंद असून सर्व जीवांशिवाय आहे; त्यानंतर लोकालोक नावाचा पर्वत आहे, जो दहा हजार योजन विस्तारलेला आहे.
उच्छ्रयेणापि तावन्ति सहस्राण्य् आवलोहि सः ततस् तमः समावृत्य तं शैलं सर्वतः स्थितम्
त्या पर्वताची उंचीही तितकीच हजारो योजनांची आहे, आणि त्या पर्वताभोवती सर्व बाजूंनी काळोख पसरलेला आहे.
तमश् चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम् पञ्चाशत्कोटिविस्तारा सेयम् उर्वी द्विजोत्तमाः
तो काळोख अंडाच्या कवचाने सर्व बाजूंनी वेढलेला आहे; ही पृथ्वी, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, पन्नास कोटी विस्ताराची आहे.
सहैवाण्डकटाहेन सद्वीपा समहीधरा सेयं धात्री विधात्री च सर्वभूतगुणाधिका आधारभूता जगतां सर्वेषां सा द्विजोत्तमाः
अंडाच्या कवचासह, द्वीप आणि पर्वतांसह, हीच पृथ्वी आहे, ती सर्व जगांची आधार आणि निर्माती, सर्व गुणांनी युक्त, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
विस्तार एष कथितः पृथिव्या मुनिसत्तमाः सप्ततिस् तु सहस्राणि तदुच्छ्रायो ऽपि कथ्यते
पृथ्वीचा विस्तार असा सांगितला, हे श्रेष्ठ ऋषींनो; आता तिची उंची, जी सत्तर हजार आहे, तीही सांगतो.
दशसाहस्रम् एकैकं पातालं मुनिसत्तमाः अतलं वितलं चैव नितलं सुतलं तथा
प्रत्येक पाताळ, हे श्रेष्ठ ऋषींनो, दहा हजार योजनांचे आहे: अतल, वितल, नितल आणि सुतल असे आहेत.
तलातलं रसातलं पातालं चापि सप्तमम् कृष्णा शुक्लारुणा पीता शर्करा शैलकाञ्चनी
तलातल, रसातल आणि सातवे पाताळ, तेथील माती काळी, पांढरी, लाल, पिवळी, गोट्यांची, खडकाची आणि सोन्याची आहे.
भूमयो यत्र विप्रेन्द्रा वरप्रासादशोभिताः तेषु दानवदैतेयजातयः शतशः स्थिताः
तेथे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, सुंदर राजवाड्यांनी सजलेली भूमी आहे, आणि त्या ठिकाणी शेकडो दानव आणि दैत्यांचे वंश राहतात.
नागानां च महाङ्गानां ज्ञातयश् च द्विजोत्तमाः स्वर्लोकाद् अपि रम्याणि पातालानीति नारदः
महाकाय नागांचे नातेवाईकही, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, तेथे आहेत; नारद म्हणतो की पाताळ लोकही स्वर्गापेक्षा रम्य आहेत.
प्राह स्वर्गसदोमध्ये पातालेभ्यो गतो दिवम् आह्लादकारिणः शुभ्रा मणयो यत्र सुप्रभाः
त्याने स्वर्गलोकातील लोकांमध्ये सांगितले: 'पाताळातून स्वर्गात गेल्यावर तेथे तेजस्वी, आनंददायक रत्ने मिळतात.'
नागाभरणभूषाश् च पातालं केन तत्समम् दैत्यदानवकन्याभिर् इतश् चेतश् च शोभिते
नागांचे दागिने पाताळाला शोभा देतात; दैत्य आणि दानव कन्यांनी सजलेले ते पाताळ कुणीही समकक्ष करू शकत नाही.
पाताले कस्य न प्रीतिर् विमुक्तस्यापि जायते दिवार्करश्मयो यत्र प्रभास् तन्वन्ति नातपम्
पाताळात, मुक्त झालेल्यालाही आनंद का मिळू नये? तेथे सूर्य आणि चंद्राच्या किरणांनी प्रकाश मिळतो, पण उष्णता लागत नाही.
शशिनश् च न शीताय निशि द्योताय केवलम् भक्ष्यभोज्यमहापानमदमत्तैश् च भोगिभिः
रात्री चंद्र शीतलता देत नाही, फक्त प्रकाश देतो; आणि तेथे मद्यपी नाग भरपूर अन्न आणि पेयाचा आस्वाद घेतात.
यत्र न ज्ञायते कालो गतो ऽपि दनुजादिभिः वनानि नद्यो रम्याणि सरांसि कमलाकराः
तेथे दानव वगैरे लोकांना वेळ कसा गेला हे कळतही नाही; रम्य वन, नद्या, सरोवरे आणि कमळांनी भरलेली तळी आहेत.