धर्महानिर् न तेष्व् अस्ति न संहर्षो न शुक् तथा मर्यादाव्युत्क्रमश् चापि तेषु देशेषु सप्तसु
त्यांच्यात धर्माचा ह्रास नाही, ना फार आनंद, ना फार दुःख; आणि त्या सात देशांत कोणतीही मर्यादा ओलांडली जात नाही.
मगाश् च मागधाश् चैव मानसा मन्दगास् तथा मगा ब्राह्मणभूयिष्ठा मागधाः क्षत्रियास् तु ते
मग, तिथे मग, मागध, मानस आणि मंदग हे लोक आहेत; मग हे बहुतेक ब्राह्मण आहेत, आणि मागध हे क्षत्रिय आहेत.
वैश्यास् तु मानसास् तेषां शूद्रा ज्ञेयास् तु मन्दगाः शाकद्वीपे स्थितैर् विष्णुः सूर्यरूपधरो हरिः
त्यातले मानस हे वैश्य आहेत, आणि मंदग हे शूद्र म्हणून ओळखले जातात; शाकद्वीपात विष्णू सूर्यरूपाने, हरिरूपात वास करतो.
यथोक्तैर् इज्यते सम्यक् कर्मभिर् नियतात्मभिः शाकद्वीपस् ततो विप्राः क्षीरोदेन समन्ततः
जसे सांगितले तसे, शुद्ध मनाने आणि योग्य कर्मांनी तिथे त्याची पूजा केली जाते; शाकद्वीपाच्या पलीकडे, हे ब्राह्मणांनो, सर्व बाजूंनी क्षीरसागर आहे.
शाकद्वीपप्रमाणेन वलयेनेव वेष्टितः क्षीराब्धिः सर्वतो विप्राः पुष्कराख्येन वेष्टितः
विप्रांनो, क्षीरसागर सगळ्या बाजूंनी शाकद्वीपाएवढ्या मोठ्या वलयाने वेढलेला आहे, आणि त्या वलयाच्या बाहेर पुष्कर नावाचं दुसरं वलय आहे.
द्वीपेन शाकद्वीपात् तु द्विगुणेन समन्ततः पुष्करे सवनस्यापि महावीतो ऽभवत् सुतः
पुष्करद्वीप हा शाकद्वीपाच्या दुप्पट मोठा असून, सर्व बाजूंनी पसरलेला आहे. तो सवनाचा मुलगा महावीताचा प्रदेश झाला.
धातकिश् च तयोस् तद्वद् द्वे वर्षे नामसंज्ञिते महावीतं तथैवान्यद् धातकीखण्डसंज्ञितम्
धातकीलाही तसंच, त्याच्या नावावरून दोन प्रदेश मिळाले. त्यातला एक मोठा भाग 'धातकीखंड' म्हणून ओळखला जातो.
एकश् चात्र महाभागाः प्रख्यातो वर्षपर्वतः मानसोत्तरसंज्ञो वै मध्यतो वलयाकृतिः
मित्रांनो, इथे एक प्रसिद्ध पर्वत आहे, त्याचं नाव मानसोत्तर. तो मधोमध वलयासारखा पसरलेला आहे.
योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशद् उच्छ्रितः तावद् एव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः
हा पर्वत पन्नास हजार योजन उंच असून, तितकाच सर्व बाजूंनी रुंद आहे आणि पूर्ण वर्तुळाकार आहे.
पुष्करद्वीपवलयं मध्येन विभजन्न् इव स्थितो ऽसौ तेन विच्छिन्नं जातं वर्षद्वयं हि तत्
हा पर्वत पुष्करद्वीपाचं वलय जणू मधून विभागतो, त्यामुळे ते दोन प्रदेश वेगळे झाले.
वलयाकारम् एकैकं तयोर् मध्ये महागिरिः दशवर्षसहस्राणि तत्र जीवन्ति मानवाः
या दोन्ही प्रदेशांच्या मध्ये एक मोठा वलयासारखा पर्वत आहे, आणि तिथे माणसं दहा हजार वर्षं जगतात.
निरामया विशोकाश् च रागद्वेषविवर्जिताः अधमोत्तमौ न तेष्व् आस्तांन वध्यवधकौ द्विजाः
तिथल्या लोकांना आजार, दुःख, राग किंवा द्वेष नसतो. तिथे कोणी श्रेष्ठ किंवा कनिष्ठ नाही, आणि कोणी मारणारं किंवा मारलं जाणारंही नाही, विप्रांनो.
नेर्ष्यासूया भयं रोषो दोषो लोभादिकं न च महावीतं बहिर् वर्षं धातकीखण्डम् अन्ततः
तिथे मत्सर, हेवा, भीती, राग, दोष किंवा लोभ काहीच नाही. महावीताचा प्रदेश बाहेर आहे, आणि धातकीखंड आत आहे.
मानसोत्तरशैलस्य देवदैत्यादिसेवितम् सत्यानृते न तत्रास्तां द्वीपे पुष्करसंज्ञिते
मानसोत्तर पर्वतावर देव, दैत्य आणि इतरही सेवा करतात. पुष्करद्वीपात सत्य किंवा असत्य असं काहीच नाही.
न तत्र नद्यः शैला वा द्वीपे वर्षद्वयान्विते तुल्यवेषास् तु मनुजा देवैस् तत्रैकरूपिणः
त्या द्वीपात, जिथे दोन प्रदेश आहेत, तिथे ना नद्या आहेत ना पर्वत. तिथली माणसं सगळ्याच एकसारखी दिसतात, अगदी देवांसारखी.
वर्णाश्रमाचारहीनं धर्माहरणवर्जितम् त्रयीवार्त्तादण्डनीतिशुश्रूषारहितं च तत्
तिथे ना वर्ण, ना आश्रम, ना धर्माचरण, ना वेद, ना शेती, ना शिक्षा, ना कोणाची सेवा असं काहीच नाही.
वर्षद्वयं ततो विप्रा भौमस्वर्गो ऽयम् उत्तमः सर्वस्य सुखदः कालो जरारोगविवर्जितः
हे विप्रांनो, हे दोन प्रदेश म्हणजे पृथ्वीवरील श्रेष्ठ स्वर्ग आहेत, जे सर्वांना सुख देतात. तिथे काळ वृद्धत्व किंवा आजार घेऊन येत नाही.
पुष्करे धातकीखण्डे महावीते च वै द्विजाः न्यग्रोधः पुष्करद्वीपे ब्रह्मणः स्थानम् उत्तमम्
पुष्कर, धातकीखंड आणि महावीत या तिन्ही ठिकाणी, विप्रांनो, पुष्करद्वीपात वडाचं झाड आहे, जे ब्रह्माचा श्रेष्ठ निवासस्थान आहे.
तस्मिन् निवसति ब्रह्मा पूज्यमानः सुरासुरैः स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवेष्टितः
त्या ठिकाणी ब्रह्मा राहतो, देव आणि दैत्य त्याची पूजा करतात. पुष्कर हा गोड पाण्याच्या समुद्राने वेढलेला आहे.
समेन पुष्करस्यैव विस्तारान् मण्डलात् तथा एवं द्वीपाः समुद्रैस् तु सप्त सप्तभिर् आवृताः
पुष्करचं विस्तार आणि वर्तुळ दोन्ही सारखंच आहे. अशा प्रकारे सातही द्वीप सात समुद्रांनी वेढलेले आहेत.
द्वीपश् चैव समुद्रश् च समानौ द्विगुणौ परौ पयांसि सर्वदा सर्वसमुद्रेषु समानि वै
द्वीप आणि समुद्र दोन्ही सारखे आहेत, आणि पुढचा त्याच्या दुप्पट मोठा असतो. सर्व समुद्रातलं पाणी नेहमी सारखंच असतं.
न्यूनातिरिक्तता तेषां कदाचिन् नैव जायते स्थालीस्थम् अग्निसंयोगाद् उद्रेकि सलिलं यथा
त्यांच्यात कधीच काही कमी-जास्त होत नाही, जसं भांड्यातलं पाणी अग्नीच्या संपर्काने कधी उफाळून जात नाही.
तथेन्दुवृद्धौ सलिलम् अम्भोधौ मुनिसत्तमाः अन्यूनानतिरिक्ताश् च वर्धन्त्य् आपो ह्रसन्ति च
चंद्र वाढतो किंवा कमी होतो तेव्हा, हे श्रेष्ठ ऋषींनो, समुद्रातील पाणी तितकेच वाढते किंवा कमी होते, कधीच जास्त किंवा कमी होत नाही.
उदयास्तमने त्व् इन्दोः पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः दशोत्तराणि पञ्चैव अङ्गुलानां शतानि च
चंद्राच्या उगवण्या आणि मावळण्याच्या वेळी, शुक्ल आणि कृष्ण पक्षात, पाण्याची पातळी शंभर पंधरा बोटांच्या मापाने बदलते.
अपां वृद्धिक्षयौ दृष्टौ सामुद्रीणां द्विजोत्तमाः भोजनं पुष्करद्वीपे तत्र स्वयम् उपस्थितम्
समुद्रातील पाण्याचा वाढ आणि घट स्पष्ट दिसून येतो, हे श्रेष्ठ द्विजांनो; त्या पुष्करद्वीपात अन्न आपोआप प्रकट होते.
भुञ्जन्ति षड्रसं विप्राः प्रजाः सर्वाः सदैव हि स्वादूदकस्य परितो दृश्यते लोकसंस्थितिः
तेथे सर्व लोक नेहमी सहा रस असलेले अन्न खातात, हे ब्राह्मणांनो, आणि गोड पाण्याच्या आजूबाजूला जगाचा वास दिसतो.
द्विगुणा काञ्चनी भूमिः सर्वजन्तुविवर्जिता लोकालोकस् ततः शैलो योजनायुतविस्तृतः
त्यापुढे सोन्याची भूमी आहे, ती दोनपट रुंद असून सर्व जीवांशिवाय आहे; त्यानंतर लोकालोक नावाचा पर्वत आहे, जो दहा हजार योजन विस्तारलेला आहे.
उच्छ्रयेणापि तावन्ति सहस्राण्य् आवलोहि सः ततस् तमः समावृत्य तं शैलं सर्वतः स्थितम्
त्या पर्वताची उंचीही तितकीच हजारो योजनांची आहे, आणि त्या पर्वताभोवती सर्व बाजूंनी काळोख पसरलेला आहे.
तमश् चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम् पञ्चाशत्कोटिविस्तारा सेयम् उर्वी द्विजोत्तमाः
तो काळोख अंडाच्या कवचाने सर्व बाजूंनी वेढलेला आहे; ही पृथ्वी, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, पन्नास कोटी विस्ताराची आहे.
सहैवाण्डकटाहेन सद्वीपा समहीधरा सेयं धात्री विधात्री च सर्वभूतगुणाधिका आधारभूता जगतां सर्वेषां सा द्विजोत्तमाः
अंडाच्या कवचासह, द्वीप आणि पर्वतांसह, हीच पृथ्वी आहे, ती सर्व जगांची आधार आणि निर्माती, सर्व गुणांनी युक्त, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.