सप्तैतानि तु वर्षाणि चातुर्वर्ण्ययुतानि च वर्णाश् च शाल्मले ये च वसन्त्य् एषु द्विजोत्तमाः
ही सात प्रदेश चार वर्णांनी युक्त आहेत, द्विजश्रेष्ठांनो, आणि शाल्मलीमध्ये राहणारे लोक या विभागातले आहेत.
कपिलाश् चारुणाः पीताः कृष्णाश् चैव पृथक् पृथक् ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् चैव यजन्ति तम्
कपिल, अरुण, पीत आणि कृष्ण — असे वेगवेगळे ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र त्या परमेश्वराची उपासना करतात.
भगवन्तं समस्तस्य विष्णुम् आत्मानम् अव्ययम् वायुभूतं मखश्रेष्ठैर् यज्वानो यज्ञसंस्थितम्
ते सर्वजण सर्वांचा आत्मा असलेल्या, नाश न होणाऱ्या, वायूस्वरूपात आणि यज्ञात स्थित असलेल्या भगवान विष्णूची भक्ती करतात.
देवानाम् अत्र सांनिध्यम् अतीव सुमनोहरे शाल्मलिश् च महावृक्षो नामनिर्वृत्तिकारकः
येथे देवतांचे अस्तित्व अत्यंत मनोहारी आहे; आणि शाल्मली हा महान वृक्ष सर्वांची कामना पूर्ण करणारा आहे.
एष द्वीपः समुद्रेण सुरोदेन समावृतः विस्ताराच् छाल्मलेश् चैव समेन तु समन्ततः
हा द्वीप सर्व बाजूंनी शाल्मलीएवढ्या विस्ताराच्या सुरोदा समुद्राने वेढलेला आहे.
सुरोदकः परिवृतः कुशद्वीपेन सर्वतः शाल्मलस्य तु विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः
सुरोदाचा समुद्र सर्व बाजूंनी कुशद्वीपाने वेढलेला आहे, जो शाल्मलीपेक्षा दुप्पट मोठा आहे.
ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे शृणुध्वं तस्य पुत्रकान् उद्भिदो वेणुमांश् चैव स्वैरथो रन्धनो धृतिः
कुशद्वीपातील ज्योतिष्मानच्या पुत्रांची नावे ऐका — उद्भिद, वेणुमान, स्वैरथ, रंधन आणि धृति.
प्रभाकरो ऽथ कपिलस् तन्नाम्ना वर्षपद्धतिः तस्यां वसन्ति मनुजैः सह दैतेयदानवाः
प्रभाकर आणि कपिल हेही त्यात आहेत; ही त्या प्रदेशांची नावे असून, त्यात माणसे, दैत्य आणि दानव एकत्र राहतात.
तथैव देवगन्धर्वा यक्षकिंपुरुषादयः वर्णास् तत्रापि चत्वारो निजानुष्ठानतत्पराः
त्याचप्रमाणे, देव, गंधर्व, यक्ष, किम्पुरुष आणि इतरही, तिथेही चार वर्ण आहेत आणि प्रत्येकजण आपापल्या कर्तव्याला निष्ठेनं पाळतो.
दमिनः शुष्मिणः स्नेहा मान्दहाश् च द्विजोत्तमाः ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् चानुक्रमोदिताः
शिस्तबद्ध, उत्साही, प्रेमळ आणि मंदबुद्धी असे चार प्रकार, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र असे अनुक्रमे सांगितले आहेत.
यथोक्तकर्मकर्तृत्वात् स्वाधिकारक्षयाय ते तत्र ते तु कुशद्वीपे ब्रह्मरूपं जनार्दनम्
जसे सांगितले त्याप्रमाणे कर्म करत असल्यामुळे आणि आपापली कर्तव्ये संपल्यामुळे, तिथे कुशद्वीपात ते ब्रह्मरूप असलेल्या जनार्दनाची पूजा करतात.
यजन्तः क्षपयन्त्य् उग्रम् अधिकारफलप्रदम् विद्रुमो हेमशैलश् च द्युतिमान् पुष्टिमांस् तथा
यज्ञ करून, ते आपल्या अधिकाराने मिळणाऱ्या कठीण फळांचा नाश करतात; विद्रुम, हेमशैल, द्युतिमान आणि पुष्टिमान अशी त्यांची नावे आहेत.
कुशेशयो हरिश् चैव सप्तमो मन्दराचलः वर्षाचलास् तु सप्तैते द्वीपे तत्र द्विजोत्तमाः
कुशेशय आणि हरि, तसेच सातवा म्हणजे मंदाराचल, हे सात पर्वत तिथल्या त्या द्वीपात आहेत, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
नद्यश् च सप्त तासां तु वक्ष्ये नामान्य् अनुक्रमात् धूतपापा शिवा चैव पवित्रा संमतिस् तथा
आणि तिथे सात नद्या आहेत; त्यांची नावे मी क्रमाने सांगतो: धुतपाप, शिवा, पवित्रा आणि सम्मती.
विद्युद् अम्भो मही चान्या सर्वपापहरास् त्व् इमाः अन्याः सहस्रशस् तत्र क्षुद्रनद्यस् तथाचलाः
विद्युत, अंभा आणि मही या इतर नद्या, या सर्व पाप नष्ट करणाऱ्या आहेत; याशिवाय तिथे हजारो लहान नद्या आणि प्रवाह आहेत.
कुशद्वीपे कुशस्तम्बः संज्ञया तस्य तत् स्मृतम् तत्प्रमाणेन स द्वीपो घृतोदेन समावृतः
कुशद्वीपात कुशस्तंभ हे नाव प्रसिद्ध आहे; त्याच्याच प्रमाणावर तो द्वीप तुपाच्या समुद्राने वेढलेला आहे.
घृतोदश् च समुद्रो वै क्रौञ्चद्वीपेन संवृतः क्रौञ्चद्वीपो मुनिश्रेष्ठाः श्रूयतां चापरो महान्
तुपाचा समुद्र कुशद्वीपाला वेढून आहे आणि त्याच्या बाहेर क्रौंचद्वीप आहे; हे श्रेष्ठ मुनींनो, आता त्या महान क्रौंचद्वीपाबद्दल ऐका.
कुशद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणो यस्य विस्तरः क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः पुत्राः सप्त महात्मनः
कुशद्वीपाच्या आकाराच्या दुप्पट मोठा क्रौंचद्वीप आहे; तिथे द्युतिमान या महात्म्याचे सात पुत्र राहतात.
तन्नामानि च वर्षाणि तेषां चक्रे महामनाः कुशगो मन्दगश् चोष्णः पीवरो ऽथान्धकारकः
त्यांची नावे आणि त्यांच्या प्रदेशांची नावे महात्म्याने निश्चित केली आहेत: कुशग, मंदग, उष्ण, पीवर आणि अंधकारक.
मुनिश् च दुन्दुभिश् चैव सप्तैते तत्सुता द्विजाः तत्रापि देवगन्धर्वसेविताः सुमनोरमाः
मुनी आणि दुंदुभी हेही त्यात आहेत; हे सातजण त्याचे पुत्र आहेत, हे द्विजांनो. तिथेही देव आणि गंधर्वांच्या सेवेत रम्य प्रदेश आहेत.
वर्षाचला मुनिश्रेष्ठास् तेषां नामानि भो द्विजाः क्रौञ्चश् च वामनश् चैव तृतीयश् चान्धकारकः
हे श्रेष्ठ मुनींनो, त्यांच्या पर्वतरांगांची नावे अशी आहेत: क्रौंच, वामन आणि तिसरा अंधकारक.
देवव्रतो धमश् चैव तथान्यः पुण्डरीकवान् दुन्दुभिश् च महाशैलो द्विगुणास् ते परस्परम्
देवव्रत, धम, पुंडरीकवन, दुंदुभी आणि महाशैल—हे सर्व एकमेकांपेक्षा दुप्पट मोठे आहेत.
द्वीपाद् द्वीपेषु ये शैलास् तथा द्वीपानि ते तथा वर्षेष्व् एतेषु रम्येषु वर्षशैलवरेषु च
प्रत्येक द्वीपातील पर्वत, तसेच द्वीप, आणि या सुंदर प्रदेशात व उत्तम पर्वतरांगांमध्ये हे सर्व आहेत.
निवसन्ति निरातङ्काः सह देवगणैः प्रजाः पुष्कला पुष्करा धन्यास् ते ख्याताश् च द्विजोत्तमाः
तिथले लोक देवांच्या समूहासह निर्धास्तपणे राहतात; ते समृद्ध, पुष्कळ आणि भाग्यवान आहेत, आणि प्रसिद्धही आहेत, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् चानुक्रमोदिताः तत्र नद्यो मुनिश्रेष्ठा याः पिबन्ति तु ते सदा
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र असे अनुक्रमे सांगितले आहेत; तिथे, हे श्रेष्ठ मुनींनो, त्या नद्यांचे पाणी ते नेहमी पितात.
सप्त प्रधानाः शतशस् तथान्याः क्षुद्रनिम्नगाः गौरी कुमुद्वती चैव संध्या रात्रिर् मनोजवा
सात मुख्य नद्या आणि शेकडो लहान प्रवाह आहेत: गौरी, कुमुदवती, संध्या, रात्र आणि मनोजवा.
ख्यातिश् च पुण्डरीका च सप्तैता वर्षनिम्नगाः तत्रापि वर्णैर् भगवान् पुष्कराद्यैर् जनार्दनः
ख्याती आणि पुंडरीका — या सात नद्या त्या प्रदेशांत वाहतात; तिथेही भगवंत जनार्दन, पुष्कर वगैरे रूपांनी, वेगवेगळ्या विभागांमध्ये पूजले जातात.
ध्यानयोगै रुद्ररूप ईज्यते यज्ञसंनिधौ क्रौञ्चद्वीपः समुद्रेण दधिमण्डोदकेन तु
ध्यान आणि योगाच्या साधनेत, यज्ञाच्या वेळी रुद्राचे पूजन केले जाते; क्रौंचद्वीप दहीच्या सागराने वेढलेला आहे.
आवृतः सर्वतः क्रौञ्चद्वीपतुल्येन मानतः दधिमण्डोदकश् चापि शाकद्वीपेन संवृतः
क्रौंचद्वीप सर्व बाजूंनी, त्याच मापाच्या दहीच्या सागराने वेढलेला आहे; आणि हा सागर शाकद्वीपाने पुन्हा वेढलेला आहे.
क्रौञ्चद्वीपस्य विस्तारद्विगुणेन द्विजोत्तमाः शाकद्वीपेश्वरस्यापि भव्यस्य सुमहात्मनः
हे श्रेष्ठ द्विजांनो, शाकद्वीपाचा विस्तार क्रौंचद्वीपाच्या दुप्पट आहे; त्या द्वीपाचा स्वामी भाव्य हा अत्यंत महान आणि उदार आहे.