तेषां नद्यश् च सप्तैव वर्षाणां तु समुद्रगाः नामतस् ताः प्रवक्ष्यामि श्रुताः पापं हरन्ति याः
त्या प्रदेशात समुद्राकडे वाहणाऱ्या सात नद्या आहेत. त्यांची नावं मी सांगतो, जी ऐकली की पाप दूर होतं.
अनुतप्ता शिखा चैव विप्राशा त्रिदिवा क्रमुः अमृता सुकृता चैव सप्तैतास् तत्र निम्नगाः
अनुतप्त, शिखा, विप्राशा, त्रिदिवा, क्रमु, अमृता आणि सुखृता — या सात नद्या तिथे वाहतात.
एते शैलास् तथा नद्यः प्रधानाः कथिता द्विजाः क्षुद्रनद्यस् तथा शैलास् तत्र सन्ति सहस्रशः
हेच मुख्य पर्वत आणि नद्या आहेत, हे द्विजांनो. तिथे हजारो लहान नद्या आणि पर्वतही आहेत.
ताः पिबन्ति सदा हृष्टा नदीर् जनपदास् तु ते अवसर्पिणी नदी तेषां न चैवोत्सर्पिणी द्विजाः
त्या प्रदेशातले लोक नेहमी आनंदाने त्या नद्यांचं पाणी पितात. त्यांच्या नद्यांमध्ये फक्त खाली वाहणाऱ्या नद्या आहेत, वर जाणाऱ्या नाहीत, हे द्विजांनो.
न तेष्व् अस्ति युगावस्था तेषु स्थानेषु सप्तसु त्रेतायुगसमः कालः सर्वदैव द्विजोत्तमाः
त्या सात प्रदेशात युगांची विभागणी नाही. तिथे नेहमीच त्रेतायुगासारखा काळ असतो, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
प्लक्षद्वीपादिके विप्राः शाकद्वीपान्तिकेषु वै पञ्चवर्षसहस्राणि जना जीवन्त्य् अनामयाः
प्लक्षद्वीप आणि शाकद्वीपाच्या पलीकडच्या प्रदेशात लोक पाच हजार वर्षं आजारांशिवाय जगतात, हे ऋषीहो.
धर्मश् चतुर्विधस् तेषु वर्णाश्रमविभागजः वर्णाश् च तत्र चत्वारस् तान् बुधाः प्रवदामि वः
तिथे धर्म चार प्रकारचा आहे, जो वर्ण आणि आश्रम यांच्या विभागामुळे निर्माण होतो. तिथे चार वर्ण आहेत, ते मी तुम्हाला सांगतो, हे बुद्धिमान लोकांनो.
आर्यकाः कुरवश् चैव विविश्वा भाविनश् च ये विप्रक्षत्रियवैश्यास् ते शूद्राश् च मुनिसत्तमाः
त्यांना आर्यक, कुरु, विविश्व आणि भाविन असं म्हणतात. हे श्रेष्ठ मुनींनो, हेच ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र आहेत.
जम्बूवृक्षप्रमाणस् तु तन्मध्ये सुमहातरुः प्लक्षस् तन्नामसंज्ञो ऽयं प्लक्षद्वीपो द्विजोत्तमाः
त्या प्रदेशाच्या मध्यभागी एक मोठा प्लक्षवृक्ष आहे, जो जांबूवृक्षाएवढा मोठा आहे. त्यावरूनच त्या प्रदेशाचं नाव प्लक्षद्वीप पडलं, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
इज्यते तत्र भगवांस् तैर् वर्णैर् आर्यकादिभिः सोमरूपी जगत्स्रष्टा सर्वः सर्वेश्वरो हरिः
तिथे आर्यक वगैरे वर्णांनी भगवंताची पूजा केली जाते. सर्व जगाचा सृष्टीकर्ता, सर्वांचा स्वामी हरि तिथे सोमाच्या रूपात प्रकट होतो.
प्लक्षद्वीपप्रमाणेन प्लक्षद्वीपः समावृतः तथैवेक्षुरसोदेन परिवेषानुकारिणा
प्लक्षद्वीपाच्या आकाराएवढ्या मोठ्या ऊसाच्या रसाच्या समुद्राने प्लक्षद्वीप चारही बाजूंनी वेढलेले आहे.
इत्य् एतद् वो मुनिश्रेष्ठाः प्लक्षद्वीप उदाहृतः संक्षेपेण मया भूयः शाल्मलं तं निबोधत
मुनिश्रेष्ठांनो, मी तुम्हाला प्लक्षद्वीपाचा थोडक्यात वर्णन केला. आता पुढे शाल्मलीद्वीपाचे ऐका.
शाल्मलस्येश्वरो वीरो वपुष्मांस् तत्सुता द्विजाः तेषां तु नाम संज्ञानि सप्तवर्षाणि तानि वै
शाल्मलीचा राजा वीर हा तेजस्वी आहे. त्याचे सात पुत्र आहेत, द्विजांनो, आणि त्यांची नावे अशी आहेत.
श्वेतो ऽथ हरितश् चैव जीमूतो रोहितस् तथा वैद्युतो मानसश् चैव सुप्रभश् च द्विजोत्तमाः
श्वेत, हरित, जीमूत, रोहित, वैद्युत, मानस आणि सुप्रभ — हेच त्या सात पुत्रांची नावे आहेत, द्विजश्रेष्ठांनो.
शाल्मनश् च समुद्रो ऽसौ द्वीपेनेक्षुरसोदकः विस्ताराद् द्विगुणेनाथ सर्वतः संवृतः स्थितः
शाल्मलीद्वीपाभोवती ऊसाच्या रसाचा समुद्र आहे, जो त्या द्वीपाच्या दुप्पट विस्ताराने सर्व बाजूंनी पसरलेला आहे.
तत्रापि पर्वताः सप्त विज्ञेया रत्नयोनयः वर्षाभिव्यञ्जकास् ते तु तथा सप्तैव निम्नगाः
तेथेही सात रत्नांची उत्पत्ती करणारे पर्वत आहेत आणि सात नद्या आहेत, ज्या त्या प्रदेशांची ओळख करून देतात.
कुमुदश् चोन्नतश् चैव तृतीयस् तु बलाहकः द्रोणो यत्र महौषध्यः स चतुर्थो महीधरः
कुमुद आणि उन्नत हे पहिले दोन पर्वत, तिसरा बलाहक, आणि चौथा पर्वत म्हणजे द्रोण, जिथे मोठ्या औषधी वनस्पती वाढतात.
कङ्कस् तु पञ्चमः षष्ठो महिषः सप्तमस् तथा ककुद्मान् पर्वतवरः सरिन्नामान्य् अतो द्विजाः
कंक हा पाचवा, महिष सहावा आणि ककुद्मान हा सातवा व सर्वात श्रेष्ठ पर्वत आहे. आता द्विजांनो, त्या नद्यांची नावे ऐका.
श्रोणी तोया वितृष्णा च चन्द्रा शुक्रा विमोचनी निवृत्तिः सप्तमी तासां स्मृतास् ताः पापशान्तिदाः
श्रोणी, तोया, वितृष्णा, चंद्रा, शुक्रा, विमोचनी आणि निवृत्ती — या सात नद्या पापाचा नाश करणाऱ्या म्हणून ओळखल्या जातात.
श्वेतं च लोहितं चैव जीमूतं हरितं तथा वैद्युतं मानसं चैव सुप्रभं नाम सप्तमम्
श्वेत, लोहित, जीमूत, हरित, वैद्युत, मानस आणि सातवा सुप्रभ — ही त्या प्रदेशांची नावे आहेत.
सप्तैतानि तु वर्षाणि चातुर्वर्ण्ययुतानि च वर्णाश् च शाल्मले ये च वसन्त्य् एषु द्विजोत्तमाः
ही सात प्रदेश चार वर्णांनी युक्त आहेत, द्विजश्रेष्ठांनो, आणि शाल्मलीमध्ये राहणारे लोक या विभागातले आहेत.
कपिलाश् चारुणाः पीताः कृष्णाश् चैव पृथक् पृथक् ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् चैव यजन्ति तम्
कपिल, अरुण, पीत आणि कृष्ण — असे वेगवेगळे ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र त्या परमेश्वराची उपासना करतात.
भगवन्तं समस्तस्य विष्णुम् आत्मानम् अव्ययम् वायुभूतं मखश्रेष्ठैर् यज्वानो यज्ञसंस्थितम्
ते सर्वजण सर्वांचा आत्मा असलेल्या, नाश न होणाऱ्या, वायूस्वरूपात आणि यज्ञात स्थित असलेल्या भगवान विष्णूची भक्ती करतात.
देवानाम् अत्र सांनिध्यम् अतीव सुमनोहरे शाल्मलिश् च महावृक्षो नामनिर्वृत्तिकारकः
येथे देवतांचे अस्तित्व अत्यंत मनोहारी आहे; आणि शाल्मली हा महान वृक्ष सर्वांची कामना पूर्ण करणारा आहे.
एष द्वीपः समुद्रेण सुरोदेन समावृतः विस्ताराच् छाल्मलेश् चैव समेन तु समन्ततः
हा द्वीप सर्व बाजूंनी शाल्मलीएवढ्या विस्ताराच्या सुरोदा समुद्राने वेढलेला आहे.
सुरोदकः परिवृतः कुशद्वीपेन सर्वतः शाल्मलस्य तु विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः
सुरोदाचा समुद्र सर्व बाजूंनी कुशद्वीपाने वेढलेला आहे, जो शाल्मलीपेक्षा दुप्पट मोठा आहे.
ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे शृणुध्वं तस्य पुत्रकान् उद्भिदो वेणुमांश् चैव स्वैरथो रन्धनो धृतिः
कुशद्वीपातील ज्योतिष्मानच्या पुत्रांची नावे ऐका — उद्भिद, वेणुमान, स्वैरथ, रंधन आणि धृति.
प्रभाकरो ऽथ कपिलस् तन्नाम्ना वर्षपद्धतिः तस्यां वसन्ति मनुजैः सह दैतेयदानवाः
प्रभाकर आणि कपिल हेही त्यात आहेत; ही त्या प्रदेशांची नावे असून, त्यात माणसे, दैत्य आणि दानव एकत्र राहतात.
तथैव देवगन्धर्वा यक्षकिंपुरुषादयः वर्णास् तत्रापि चत्वारो निजानुष्ठानतत्पराः
त्याचप्रमाणे, देव, गंधर्व, यक्ष, किम्पुरुष आणि इतरही, तिथेही चार वर्ण आहेत आणि प्रत्येकजण आपापल्या कर्तव्याला निष्ठेनं पाळतो.
दमिनः शुष्मिणः स्नेहा मान्दहाश् च द्विजोत्तमाः ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् चानुक्रमोदिताः
शिस्तबद्ध, उत्साही, प्रेमळ आणि मंदबुद्धी असे चार प्रकार, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र असे अनुक्रमे सांगितले आहेत.