इष्टकाप्रस्तरे चैव चक्रकप्रस्तरे तथा भस्मप्रस्तरशायी च भूमिशय्यानुलेपनः
कधी विटांच्या खाटेवर, कधी चाकांच्या खाटेवर, कधी राखेच्या खाटेवर झोपतो, किंवा जमिनीवर लोळवतो.
वीरस्थानाम्बुपाके च शयनं फलकेषु च विविधासु च शय्यासु फलगृह्यान्वितासु च
वीरस्थानात, पाण्यात शिजवून, फळकाट्यांवर झोपतो, किंवा फळांनी सजवलेल्या विविध खाटांवरही झोपतो.
उद्याने खललग्ने तु क्षौमकृष्णाजिनान्वितः मणिवालपरीधानो व्याघ्रचर्मपरिच्छदः
कधी बागेत, कधी ओसाड जागी, कधी कापड किंवा काळ्या कळवाच्या कातडीने मढवलेला, कधी रत्नजडित वस्त्र, कधी वाघाच्या कातडीने सजलेला असतो.
सिंहचर्मपरीधानः पट्टवासास् तथैव च फलकं परिधानश् च तथा कटकवस्त्रधृक्
कधी सिंहाच्या कातडीचे वस्त्र, कधी रेशमी वस्त्र, कधी फळकाट्याचे वस्त्र, किंवा कमरेला फक्त वस्त्र बांधतो.
कटैकवसनश् चैव चीरवासास् तथैव च वस्त्राणि चान्यानि बहून्य् अभिमत्य च बुद्धिमान्
कधी फक्त कमरेचा पट्टा, कधी झाडाच्या सालीचे वस्त्र, किंवा आपल्या इच्छेनुसार इतर अनेक वस्त्रे घालतो, आणि बुद्धिमान असतो.
भोजनानि विचित्राणि रत्नानि विविधानि च एकरात्रान्तराशित्वम् एककालिकभोजनम्
विविध प्रकारचे जेवण, वेगवेगळी रत्ने, एक रात्र सोडून जेवण करणे, किंवा दिवसातून एकदाच जेवणे.
चतुर्थाष्टमकालं च षष्ठकालिकम् एव च षड्रात्रभोजनश् चैव तथा चाष्टाहभोजनः
दिवसाच्या चौथ्या किंवा आठव्या भागात, किंवा सहाव्या भागात जेवणे, सहा रात्रींनी एकदा जेवणे, किंवा आठ दिवसांनी एकदा जेवणे.
मासोपवासी मूलाशी फलाहारस् तथैव च वायुभक्षश् च पिण्याकदधिगोमयभोजनः
महिनाभर उपवास करणे, मुळे खाणे, फळाहार करणे, फक्त वायूवर जगणे, किंवा तेलाच्या पेंड्या, दही, शेण खाणे.
गोमूत्रभोजनश् चैव काशपुष्पाशनस् तथा शैवालभोजनश् चैव तथा चान्येन वर्तयन्
गायीचे मूत्र पिणे, काशाच्या फुलांवर जगणे, शैवाल खाणे, किंवा इतर कोणत्याही प्रकारे उपजीविका करणे.
वर्तयञ् शीर्णपर्णैश् च प्रकीर्णफलभोजनः विविधानि च कृच्छ्राणि सेवते सिद्धिकाङ्क्षया
सुकलेल्या पानांवर जगणे, विखुरलेली फळे खाणे, आणि विविध कठीण व्रते करत राहणे—हे सर्व सिद्धीच्या इच्छेने करतो.
चान्द्रायणानि विधिवल् लिङ्गानि विविधानि च चातुराश्रम्ययुक्तानि धर्माधर्माश्रयाण्य् अपि
चांद्रायण व्रतं आणि इतर अनेक विधी, तसेच विविध चिन्हे, हे सगळे चार आश्रमांशी जोडलेले असून, धर्म आणि अधर्म यांच्यावर आधारलेले आहेत.
उपाश्रयान् अप्य् अपरान् पाखण्डान् विविधान् अपि विविक्ताश् च शिलाछायास् तथा प्रस्रवणानि च
इतरही काही आश्रय, अनेक पाखंडी मार्ग, एकांत स्थळी, दगडांच्या सावल्या, तसेच झऱ्यांचे ठिकाणे आहेत.
पुलिनानि विविक्तानि विविधानि वनानि च काननेषु विविक्ताश् च शैलानां महतीर् गुहाः
एकांतातील वाळूचे काठ, अनेक प्रकारची अरण्ये, आणि वनांत मोठ्या डोंगरांच्या मोठ्या गुहा, या सर्व वेगळ्या आहेत.
नियमान् विविधांश् चापि विविधानि तपांसि च यज्ञांश् च विविधाकारान् विद्याश् च विविधास् तथा
अनेक प्रकारचे नियम, विविध तपश्चर्या, वेगवेगळ्या प्रकारचे यज्ञ, तसेच अनेक प्रकारच्या विद्या आहेत.
वणिक्पथं द्विजक्षत्रवैश्यशूद्रांस् तथैव च दानं च विविधाकारं दीनान्धकृपणादिषु
व्यापाराचा मार्ग, ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र हे चार वर्ण, तसेच दीन, आंधळे, गरीब यांना दिलेली विविध प्रकारची दानं आहेत.
अभिमन्येत संधातुं तथैव विविधान् गुणान् सत्त्वं रजस् तमश् चैव धर्मार्थौ काम एव च
हे सर्व कसे एकत्र आणता येईल, तसेच विविध गुण — सत्त्व, रज आणि तम, आणि धर्म, अर्थ, काम — यांचा विचार करावा.
प्रकृत्यात्मानम् एवात्मा एवं प्रविभजत्य् उत स्वाहाकारवषट्कारौ स्वधाकारनमस्क्रिये
स्वतःच्या स्वभावाने आत्मा स्वतःलाच वेगळा करतो; स्वाहा, वषट्, स्वधा या क्रिया आणि नमस्कार याही त्यात येतात.
यजनाध्ययने दानं तथैवाहुः प्रतिग्रहम् याजनाध्यापने चैव तथान्यद् अपि किंचन
यज्ञ, अध्ययन, दान, तसेच प्रतिग्रह (दान घेणे), याजमानपद आणि अध्यापन, आणि अशा प्रकारच्या इतर गोष्टी सांगितल्या आहेत.
जन्ममृत्युविधानेन तथा विशसनेन च शुभाशुभभयं सर्वम् एतद् आहुः सनातनम्
जन्म आणि मृत्यूच्या नियमानुसार, तसेच शिक्षेने, सर्व शुभ-अशुभ भीती — हे सर्व सनातन मानले गेले आहे.
प्रकृतिः कुरुते देवी भयं प्रलयम् एव च दिवसान्ते गुणान् एतान् अतीत्यैको ऽवतिष्ठते
प्रकृती देवी भीती आणि संहार घडवते; दिवसाच्या शेवटी, हे गुण ओलांडून, एकच शाश्वत राहतो.
रश्मिजालम् इवादित्यस् तत्कालं संनियच्छति एवम् एवैष तत् सर्वं क्रीडार्थम् अभिमन्यते
जसा सूर्य त्या वेळी आपली किरणे मागे घेतो, तसाच तो सर्व काही स्वतःकडे घेतो आणि हे सर्व केवळ खेळ म्हणून मानतो.
आत्मरूपगुणान् एतान् विविधान् हृदयप्रियान् एवम् एतां प्रकुर्वाणः सर्गप्रलयधर्मिणीम्
आत्म्याचे हे विविध रूपे आणि गुण, जे हृदयाला प्रिय आहेत, तो निर्माण आणि संहार घडवितो.
क्रियां क्रियापथे रक्तस् त्रिगुणस् त्रिगुणाधिपः क्रियाक्रियापथोपेतस् तथा तद् इति मन्यते
कर्माच्या मार्गावर आसक्त, त्रिगुणयुक्त, त्रिगुणांचा स्वामी, कर्म आणि अकर्म दोन्ही असलेला, तो असेच मानतो.
प्रकृत्या सर्वम् एवेदं जगद् अन्धीकृतं विभो रजसा तमसा चैव व्याप्तं सर्वम् अनेकधा
प्रकृतीमुळे हे सर्व जग अंधारलेले आहे, हे महाबळा! रज आणि तम या अनेक प्रकारे सर्वत्र पसरले आहेत.
एवं द्वंद्वान्य् अतीतानि मम वर्तन्ति नित्यशः मत्त एतानि जायन्ते प्रलये यान्ति माम् अपि
हे द्वंद्वे, मी ओलांडल्यावर, नेहमी माझ्यातच आहेत; माझ्यापासून ती निर्माण होतात आणि संहारावेळी माझ्यातच विलीन होतात.
निस्तर्तव्याण्य् अथैतानि सर्वाणीति नराधिप मन्यते पक्षबुद्धित्वात् तथैव सुकृतान्य् अपि
हे सर्व ओलांडायचे आहेत असे, राजन, तो आपल्या पक्षपाती बुद्धीमुळे समजतो; तसेच शुभ कर्मांबद्दलही तो असेच विचार करतो.
भोक्तव्यानि ममैतानि देवलोकगतेन वै इहैव चैनं भोक्ष्यामि शुभाशुभफलोदयम्
हे सर्व मीच उपभोगायचे आहे, जो देवांच्या लोकात पोहोचतो; आणि इथेच मी शुभ-अशुभ फळांचा अनुभव घेईन.
सुखम् एवं तु कर्तव्यं सकृत् कृत्वा सुखं मम यावद् एव तु मे सौख्यं जात्यां जात्यां भविष्यति
म्हणून फक्त सुखच मिळवावे; एकदा सुख मिळवले की, माझे सुख जिथपर्यंत टिकते, तिथपर्यंत प्रत्येक जन्मात असेच राहील.
भविष्यति न मे दुःखं कृतेनेहाप्य् अनन्तकम् सुखदुःखं हि मानुष्यं निरये चापि मज्जनम्
इथे केलेल्या कर्मांमुळे मला अनंत काळ दुःख भोगावे लागणार नाही; कारण माणसाचे जीवन हे सुख-दुःख यांचा संगम असतो, आणि नरकातही पडावे लागते.
निरयाच् चापि मानुष्यं कालेनैष्याम्य् अहं पुनः मनुष्यत्वाच् च देवत्वं देवत्वात् पौरुषं पुनः
नरकातून मी पुन्हा योग्य वेळी माणूस म्हणून जन्म घेईन; माणसातून देवपद मिळेल, आणि देवपदातून पुन्हा माणूस होईन.