जम्बूप्लक्षाह्वयौ द्वीपौ शाल्मलश् चापरो द्विजाः कुशः क्रौञ्चस् तथा शाकः पुष्करश् चैव सप्तमः
जंबू आणि प्लक्ष ही दोन द्वीपे आहेत, आणि शाल्मल हा आणखी एक आहे, द्विजांनो. कुश, क्रौंच, शाक आणि सातवा पुष्कर.
एते द्वीपाः समुद्रैस् तु सप्त सप्तभिर् आवृताः लवणेक्षुसुरासर्पिर् दधिदुग्धजलैः समम्
हे सर्व द्वीप सात सात समुद्रांनी वेढलेले आहेत—लवण, ऊसाचा रस, मद्य, तुप, दही, दूध आणि पाणी यांच्या समुद्रांनी.
जम्बूद्वीपः समस्तानाम् एतेषां मध्यसंस्थितः तस्यापि मध्ये विप्रेन्द्रा मेरुः कनकपर्वतः
सर्वांच्या मध्यभागी जंबूद्वीप आहे; आणि त्याच्या मध्यभागी, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, सुवर्णाचा मेरू पर्वत उभा आहे.
चतुरशीतिसाहस्रैर् योजनैस् तस्य चोच्छ्रयः प्रविष्टः षोडशाधस्ताद् द्वात्रिंशन् मूर्ध्नि विस्तृतः
त्याची उंची चौर्याऐंशी हजार योजन आहे; त्यापैकी सोळा हजार योजन खाली गेलेली आहे आणि शिखरावर बत्तीस हजार योजन विस्तारलेली आहे.
मूले षोडशसाहस्रैर् विस्तारस् तस्य सर्वतः भूपद्मस्यास्य शैलो ऽसौ कर्णिकाकारसंस्थितः
त्याच्या पायथ्याशी सर्व बाजूंनी सोळा हजार योजन विस्तार आहे; हा पर्वत पृथ्वीच्या कमळाच्या गरकेंद्रासारखा आहे.
हिमवान् हेमकूटश् च निषधस् तस्य दक्षिणे नीलः श्वेतश् च शृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्वताः
त्याच्या दक्षिणेला हिमवान, हेमकूट आणि निषध हे पर्वत आहेत; उत्तरेला नील, श्वेत आणि शृंगी हे वर्षपर्वत आहेत.
लक्षप्रमाणौ द्वौ मध्ये दशहीनास् तथापरे सहस्रद्वितयोच्छ्रायास् तावद्विस्तारिणश् च ते
त्यांपैकी दोन पर्वतांची लांबी एक लाख योजन आहे, आणि इतर दहा हजारांनी कमी आहेत; त्यांची उंची दोन हजार योजन असून ते तेवढेच रुंद आहेत.
भारतं प्रथमं वर्षं ततः किंपुरुषं स्मृतम् हरिवर्षं तथैवान्यन् मेरोर् दक्षिणतो द्विजाः
पहिलं वर्ष म्हणजे भारत, त्यानंतर किंपुरुष, आणि त्याचप्रमाणे हरिवर्ष—हे सर्व मेरूच्या दक्षिणेला आहेत, द्विजांनो.
रम्यकं चोत्तरं वर्षं तस्यैव तु हिरण्मयम् उत्तराः कुरवश् चैव यथा वै भारतं तथा
उत्तरेला रम्यक नावाचं वर्ष आहे, त्यानंतर हिरण्मय, आणि उत्तरेकडील कुरु सुद्धा, जसे भारत आहे तसेच.
नवसाहस्रम् एकैकम् एतेषां द्विजसत्तमाः इलावृतं च तन्मध्ये सौवर्णो मेरुर् उच्छ्रितः
द्विजश्रेष्ठांनो, यापैकी प्रत्येकाची लांबी नऊ हजार योजन आहे; आणि त्यांच्या मध्यभागी इलावृत आहे, जिथे सुवर्ण मेरू उंच उभा आहे.
मेरोश् चतुर्दिशं तत्र नवसाहस्रविस्तृतम् इलावृतं महाभागाश् चत्वारश् चात्र पर्वताः
मेरूच्या चारही बाजूंनी, नऊ हजार योजन रुंद असा प्रसिद्ध इलावृत प्रदेश आहे. तिथे चार मोठे पर्वत आहेत.
विष्कम्भा वितता मेरोर् योजनायुतविस्तृताः पूर्वेण मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः
हे पर्वत मेरूचे मोठे आधार आहेत, प्रत्येक दहा हजार योजन रुंद. पूर्वेला मंदार नावाचा, दक्षिणेला गंधमादन आहे.
विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश् चोत्तरे स्थितः कदम्बस् तेषु जम्बूश् च पिप्पलो वट एव च
पश्चिमेला विपुल पर्वत आहे, उत्तरेला सुपार्श्व आहे. या पर्वतांवर कदंब, जांभूळ, पिंपळ आणि वडाची झाडे उगवतात.
एकादशशतायामाः पादपा गिरिकेतवः जम्बूद्वीपस्य सा जम्बूर् नामहेतुर् द्विजोत्तमाः
इथे अकराशे योजन उंचीची पर्वतरूपी झाडे आहेत. त्यात जांभूळ हे झाड मुख्य आहे, आणि त्यावरूनच जांबूद्वीपाला नाव मिळाले आहे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
महागजप्रमाणानि जम्ब्वास् तस्याः फलानि वै पतन्ति भूभृतः पृष्ठे शीर्यमाणानि सर्वतः
त्या जांभूळ झाडाची फळे मोठ्या हत्तीइतकी असतात. ती फळे पर्वताच्या उतारावर पडून सगळीकडे सडतात.
रसेन तेषां विख्याता तत्र जम्बूनदीति वै सरित् प्रवर्तते सा च पीयते तन्निवासिभिः
त्यांच्या रसापासून प्रसिद्ध अशी जांभूनदी नावाची नदी उगम पावते, आणि त्या प्रदेशातील लोक ती पाणी पितात.
न खेदो न च दौर्गन्ध्यं न जरा नेन्द्रियक्षयः तत्पानस्वस्थमनसां जनानां तत्र जायते
ज्यांनी हे पाणी प्यायले, त्यांना थकवा येत नाही, वास येत नाही, वृद्धत्व येत नाही, किंवा इंद्रियांची शक्ती कमी होत नाही. तिथल्या लोकांना हेच फळ मिळते.
तीरमृत् तद्रसं प्राप्य सुखवायुविशोषिता जाम्बूनदाख्यं भवति सुवर्णं सिद्धभूषणम्
नदीचा रस काठी पोहोचून, सुखद वाऱ्याने वाळल्यावर, तो जांभूनद नावाचे सुवर्ण बनतो, जे सिद्धांच्या दागिन्यांसाठी वापरले जाते.
भद्राश्वं पूर्वतो मेरोः केतुमालं च पश्चिमे वर्षे द्वे तु मुनिश्रेष्ठास् तयोर् मध्ये त्व् इलावृतम्
मेरूच्या पूर्वेला भद्राश्व, पश्चिमेला केतुमाल हे दोन प्रदेश आहेत, हे श्रेष्ठ मुनीहो. त्यांच्या मधोमध इलावृत आहे.
वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनम् वैभ्राजं पश्चिमे तद्वद् उत्तरे नन्दनं स्मृतम्
पूर्वेला चित्ररथ वन, दक्षिणेला गंधमादन, पश्चिमेला वैभ्राज, आणि उत्तरेला प्रसिद्ध नंदन वन आहे.
अरुणोदं महाभद्रम् असितोदं समानसम् सरांस्य् एतानि चत्वारि देवभोग्यानि सर्वदा
अरुणोद, महाभद्र, असितोद आणि समानसम ही चार सरोवरे नेहमी देवांच्या उपभोगासाठी आहेत.
शान्तवांश् चक्रकुञ्जश् च कुररी माल्यवांस् तथा वैकङ्कप्रमुखा मेरोः पूर्वतः केसराचलाः
शांतवान, चक्रकुंज, कुररी, मालयवान आणि वैकंक हे मेरूच्या पूर्वेला असलेले केसरी पर्वत आहेत.
त्रिकूटः शिशिरश् चैव पतंगो रुचकस् तथा निषधादयो दक्षिणतस् तस्य केसरपर्वताः
त्रिकूट, शिशिर, पतंग, रुचक, तसेच निषध वगैरे हे मेरूच्या दक्षिणेला असलेले केसरी पर्वत आहेत.
शिखिवासः सवैदूर्यः कपिलो गन्धमादनः जानुधिप्रमुखास् तद्वत् पश्चिमे केसराचलाः
शिखिवास, सवैदूर्य, कपिल, गंधमादन आणि जानुधी हे पश्चिमेला असलेले केसरी पर्वत आहेत.
मेरोर् अनन्तरास् ते च जठरादिष्व् अवस्थिताः शङ्खकूटो ऽथ ऋषभो हंसो नागस् तथापराः
मेरूच्या शेजारी, जठर वगैरे प्रदेशात, शंखकूट, ऋषभ, हंस, नाग आणि इतर पर्वत आहेत.
कालञ्जराद्याश् च तथा उत्तरे केसराचलाः चतुर्दश सहस्राणि योजनानां महापुरी
उत्तर दिशेला कालंजर वगैरे केसरी पर्वत आहेत. तिथे चौदा हजार योजन विस्ताराची एक मोठी नगरी आहे.
मेरोर् उपरि विप्रेन्द्रा ब्रह्मणः कथिता दिवि तस्यां समन्ततश् चाष्टौ दिशासु विदिशासु च
मेरूच्या वर, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, आकाशात ब्रह्माची नगरी आहे असे सांगितले आहे. ती आठही दिशा आणि उपदिशांमध्ये पसरलेली आहे.
इन्द्रादिलोकपालानां प्रख्याताः प्रवराः पुरः विष्णुपादविनिष्क्रान्ता प्लावयन्तीन्दुमण्डलम्
तिथे इंद्र व इतर लोकपालांच्या प्रसिद्ध आणि श्रेष्ठ नगरी आहेत. त्या विष्णूच्या पायांपासून उत्पन्न होऊन चंद्रमंडल व्यापतात.
समन्ताद् ब्रह्मणः पुर्यां गङ्गा पतति वै दिवि सा तत्र पतिता दिक्षु चतुर्धा प्रत्यपद्यत
ब्रह्माच्या नगरीभोवती गंगा आकाशातून खाली पडली; तिथे ती चार दिशांना विभागली गेली.
सीता चालकनन्दा च चक्षुर् बध्रा च वै क्रमात् पूर्वेण सीता शैलाच् च शैलं यान्त्य् अन्तरिक्षगा
सीता, आलकनंदा, चक्षु आणि भद्रा — ही त्यांची नावे आहेत; त्यात प्रथम सीता आकाशातून डोंगरावरून डोंगरावर जाते.