अहो सुमहद् आख्यानं भवता परिकीर्तितम् भारतानां च सर्वेषां पार्थिवानां तथैव च
अहो, किती महान कथा तुम्ही सांगितलीत! सर्व भारतवंशीयांची आणि राजांची ही कथा आहे.
देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् दैत्यानाम् अथ सिद्धानां गुह्यकानां तथैव च
देव, दानव, गंधर्व, सर्प, राक्षस, दैत्य, सिद्ध आणि गुप्त यांच्याही कथा सांगितल्या.
अत्यद्भुतानि कर्माणि विक्रमा धर्मनिश्चयाः विविधाश् च कथा दिव्या जन्म चाग्र्यम् अनुत्तमम्
अत्यंत अद्भुत असे कर्म, पराक्रम, धर्माची ठाम निश्चये, विविध दिव्य कथा आणि श्रेष्ठ, अतुलनीय जन्म—
सृष्टिः प्रजापतेः सम्यक् त्वया प्रोक्ता महामते प्रजापतीनां सर्वेषां गुह्यकाप्सरसां तथा
महामती, तू प्रजापतींची सृष्टी अगदी योग्य रीतीने सांगितलीस, तसेच सर्व प्रजापती, गुप्त यक्ष आणि अप्सरासुद्धा.
स्थावरं जङ्गमं सर्वम् उत्पन्नं विविधं जगत् त्वया प्रोक्तं महाभाग श्रुतं चैतन् मनोहरम्
महोभागा, स्थावर आणि जंगम असे सर्व जग, त्यातील विविधता, हे सर्व तू सांगितलेस आणि हे मनाला आनंद देणारे वर्णन आम्ही ऐकले.
कथितं पुण्यफलदं पुराणं श्लक्ष्णया गिरा मनःकर्णसुखं सम्यक् प्रीणात्य् अमृतसंमितम्
हे पुराण पुण्य फळ देणारे आहे, ते तू मृदू आणि मधुर भाषेत सांगितलेस, जे मनाला व कानांना सुखावणारे आहे आणि खरंच अमृतासारखे आनंददायक आहे.
इदानीं श्रोतुम् इच्छामः सकलं मण्डलं भुवः वक्तुम् अर्हसि सर्वज्ञ परं कौतूहलं हि नः
आता आम्हाला संपूर्ण पृथ्वीमंडळाविषयी ऐकायची इच्छा आहे; सर्वज्ञा, आमची उत्कंठा मोठी आहे, म्हणून तू ते सांगावे.
यावन्तः सागरा द्वीपास् तथा वर्षाणि पर्वताः वनानि सरितः पुण्यदेवादीनां महामते
महामती, किती समुद्र, द्वीप, प्रदेश, पर्वत, अरण्ये, नद्या आहेत आणि पुण्यवान देव व इतर यांची माहिती—
यत्प्रमाणम् इदं सर्वं यदाधारं यदात्मकम् संस्थानम् अस्य जगतो यथावद् वक्तुम् अर्हसि
हे सर्व किती मोठे आहे, त्याचा आधार काय आहे, त्याचे स्वरूप कसे आहे, हे जग कसे रचले आहे, ते तू योग्य रीतीने सांगावे.
मुनयः श्रूयताम् एतत् संक्षेपाद् वदतो मम नास्य वर्षशतेनापि वक्तुं शक्यो ऽतिविस्तरः
मुनींनो, मी हे संक्षिप्तपणे सांगतो, ऐका. कारण शंभर वर्षे जरी सांगितले तरी याचे सर्व तपशील पूर्णपणे सांगता येणार नाहीत.
जम्बूप्लक्षाह्वयौ द्वीपौ शाल्मलश् चापरो द्विजाः कुशः क्रौञ्चस् तथा शाकः पुष्करश् चैव सप्तमः
जंबू आणि प्लक्ष ही दोन द्वीपे आहेत, आणि शाल्मल हा आणखी एक आहे, द्विजांनो. कुश, क्रौंच, शाक आणि सातवा पुष्कर.
एते द्वीपाः समुद्रैस् तु सप्त सप्तभिर् आवृताः लवणेक्षुसुरासर्पिर् दधिदुग्धजलैः समम्
हे सर्व द्वीप सात सात समुद्रांनी वेढलेले आहेत—लवण, ऊसाचा रस, मद्य, तुप, दही, दूध आणि पाणी यांच्या समुद्रांनी.
जम्बूद्वीपः समस्तानाम् एतेषां मध्यसंस्थितः तस्यापि मध्ये विप्रेन्द्रा मेरुः कनकपर्वतः
सर्वांच्या मध्यभागी जंबूद्वीप आहे; आणि त्याच्या मध्यभागी, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, सुवर्णाचा मेरू पर्वत उभा आहे.
चतुरशीतिसाहस्रैर् योजनैस् तस्य चोच्छ्रयः प्रविष्टः षोडशाधस्ताद् द्वात्रिंशन् मूर्ध्नि विस्तृतः
त्याची उंची चौर्याऐंशी हजार योजन आहे; त्यापैकी सोळा हजार योजन खाली गेलेली आहे आणि शिखरावर बत्तीस हजार योजन विस्तारलेली आहे.
मूले षोडशसाहस्रैर् विस्तारस् तस्य सर्वतः भूपद्मस्यास्य शैलो ऽसौ कर्णिकाकारसंस्थितः
त्याच्या पायथ्याशी सर्व बाजूंनी सोळा हजार योजन विस्तार आहे; हा पर्वत पृथ्वीच्या कमळाच्या गरकेंद्रासारखा आहे.
हिमवान् हेमकूटश् च निषधस् तस्य दक्षिणे नीलः श्वेतश् च शृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्वताः
त्याच्या दक्षिणेला हिमवान, हेमकूट आणि निषध हे पर्वत आहेत; उत्तरेला नील, श्वेत आणि शृंगी हे वर्षपर्वत आहेत.
लक्षप्रमाणौ द्वौ मध्ये दशहीनास् तथापरे सहस्रद्वितयोच्छ्रायास् तावद्विस्तारिणश् च ते
त्यांपैकी दोन पर्वतांची लांबी एक लाख योजन आहे, आणि इतर दहा हजारांनी कमी आहेत; त्यांची उंची दोन हजार योजन असून ते तेवढेच रुंद आहेत.
भारतं प्रथमं वर्षं ततः किंपुरुषं स्मृतम् हरिवर्षं तथैवान्यन् मेरोर् दक्षिणतो द्विजाः
पहिलं वर्ष म्हणजे भारत, त्यानंतर किंपुरुष, आणि त्याचप्रमाणे हरिवर्ष—हे सर्व मेरूच्या दक्षिणेला आहेत, द्विजांनो.
रम्यकं चोत्तरं वर्षं तस्यैव तु हिरण्मयम् उत्तराः कुरवश् चैव यथा वै भारतं तथा
उत्तरेला रम्यक नावाचं वर्ष आहे, त्यानंतर हिरण्मय, आणि उत्तरेकडील कुरु सुद्धा, जसे भारत आहे तसेच.
नवसाहस्रम् एकैकम् एतेषां द्विजसत्तमाः इलावृतं च तन्मध्ये सौवर्णो मेरुर् उच्छ्रितः
द्विजश्रेष्ठांनो, यापैकी प्रत्येकाची लांबी नऊ हजार योजन आहे; आणि त्यांच्या मध्यभागी इलावृत आहे, जिथे सुवर्ण मेरू उंच उभा आहे.
मेरोश् चतुर्दिशं तत्र नवसाहस्रविस्तृतम् इलावृतं महाभागाश् चत्वारश् चात्र पर्वताः
मेरूच्या चारही बाजूंनी, नऊ हजार योजन रुंद असा प्रसिद्ध इलावृत प्रदेश आहे. तिथे चार मोठे पर्वत आहेत.
विष्कम्भा वितता मेरोर् योजनायुतविस्तृताः पूर्वेण मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः
हे पर्वत मेरूचे मोठे आधार आहेत, प्रत्येक दहा हजार योजन रुंद. पूर्वेला मंदार नावाचा, दक्षिणेला गंधमादन आहे.
विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश् चोत्तरे स्थितः कदम्बस् तेषु जम्बूश् च पिप्पलो वट एव च
पश्चिमेला विपुल पर्वत आहे, उत्तरेला सुपार्श्व आहे. या पर्वतांवर कदंब, जांभूळ, पिंपळ आणि वडाची झाडे उगवतात.
एकादशशतायामाः पादपा गिरिकेतवः जम्बूद्वीपस्य सा जम्बूर् नामहेतुर् द्विजोत्तमाः
इथे अकराशे योजन उंचीची पर्वतरूपी झाडे आहेत. त्यात जांभूळ हे झाड मुख्य आहे, आणि त्यावरूनच जांबूद्वीपाला नाव मिळाले आहे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
महागजप्रमाणानि जम्ब्वास् तस्याः फलानि वै पतन्ति भूभृतः पृष्ठे शीर्यमाणानि सर्वतः
त्या जांभूळ झाडाची फळे मोठ्या हत्तीइतकी असतात. ती फळे पर्वताच्या उतारावर पडून सगळीकडे सडतात.
रसेन तेषां विख्याता तत्र जम्बूनदीति वै सरित् प्रवर्तते सा च पीयते तन्निवासिभिः
त्यांच्या रसापासून प्रसिद्ध अशी जांभूनदी नावाची नदी उगम पावते, आणि त्या प्रदेशातील लोक ती पाणी पितात.
न खेदो न च दौर्गन्ध्यं न जरा नेन्द्रियक्षयः तत्पानस्वस्थमनसां जनानां तत्र जायते
ज्यांनी हे पाणी प्यायले, त्यांना थकवा येत नाही, वास येत नाही, वृद्धत्व येत नाही, किंवा इंद्रियांची शक्ती कमी होत नाही. तिथल्या लोकांना हेच फळ मिळते.
तीरमृत् तद्रसं प्राप्य सुखवायुविशोषिता जाम्बूनदाख्यं भवति सुवर्णं सिद्धभूषणम्
नदीचा रस काठी पोहोचून, सुखद वाऱ्याने वाळल्यावर, तो जांभूनद नावाचे सुवर्ण बनतो, जे सिद्धांच्या दागिन्यांसाठी वापरले जाते.
भद्राश्वं पूर्वतो मेरोः केतुमालं च पश्चिमे वर्षे द्वे तु मुनिश्रेष्ठास् तयोर् मध्ये त्व् इलावृतम्
मेरूच्या पूर्वेला भद्राश्व, पश्चिमेला केतुमाल हे दोन प्रदेश आहेत, हे श्रेष्ठ मुनीहो. त्यांच्या मधोमध इलावृत आहे.
वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनम् वैभ्राजं पश्चिमे तद्वद् उत्तरे नन्दनं स्मृतम्
पूर्वेला चित्ररथ वन, दक्षिणेला गंधमादन, पश्चिमेला वैभ्राज, आणि उत्तरेला प्रसिद्ध नंदन वन आहे.