प्रोवाच तां सिद्धवरः सा च तं सिद्धम् अब्रवीत् नियमं कंचिद् अपि हि करोतु द्विजसत्तमः
सिद्ध पुरुषाने तिच्याशी बोलले, आणि तिने उत्तर दिले, 'हा श्रेष्ठ ब्राह्मण काही तरी व्रत घ्यावे.'
येनाहं कर्मणा सिद्ध तं जानामि न चान्यथा तद् उर्वशीवचो ऽभ्येत्य तस्मै मूर्खद्विजाय तु
'सिद्ध पुरुषा, मी कोणत्या कृतीमुळे त्याला ओळखू शकेन, आणि दुसऱ्या कोणत्याही प्रकारे नाही'—असे उर्वशीने सांगितले आणि मग ती त्या मूर्ख ब्राह्मणाजवळ गेली.
कथयाम् आस सिद्धस् तु सो ऽपीमं नियमं जगौ तवाग्रे सिद्धपुरुष नियमो ऽयं कृतो मया
मग सिद्ध पुरुषाने त्याला ते सांगितले, आणि त्याने तुझे समोर हे व्रत सांगितले: 'सिद्ध पुरुषा, मी हे व्रत घेतले आहे.'
न भोक्ष्ये ऽद्यप्रभृति वै शकटं सत्यम् ईरितम् इत्य् उक्तः प्रययौ सिद्धः स्वर्गे दृष्ट्वोर्वशीम् अथ
'आजपासून मी शकटफळ खाणार नाही; हे मी खरं सांगतो.' असे म्हणून सिद्ध पुरुष स्वर्गात गेला आणि तिथे उर्वशीला पाहिले.
प्राहासौ शकटं भोक्ष्ये नाद्यप्रभृति कर्हिचित् तं सिद्धम् उर्वशी प्राह ज्ञातो ऽसौ सांप्रतं मया
तो म्हणाला, 'मी शकटफळ खाईन; आजपासून कधीही त्याचे व्रत पाळणार नाही.' उर्वशीने सिद्ध पुरुषाला सांगितले, 'आता मला समजले आहे.'
नियमग्रहणाद् एव मूर्खो माम् उपहासकः इत्य् उक्त्वा प्रययौ शीघ्रं वासं नारायणात्मजा
'फक्त व्रत घेतल्यामुळेच या मूर्खाने माझा उपहास केला.' असे म्हणून नारायणाची कन्या पटकन आपल्या निवासस्थानी निघून गेली.
सिद्धो ऽपि विचचारासौ कामचारी महीतलम् उर्वश्य् अपि वरारोहा गत्वा वाराणसीं पुरीम्
सिद्ध पुरुष इच्छेप्रमाणे पृथ्वीवर फिरू लागला; आणि सुंदर उर्वशी वाराणसी नगरीकडे गेली.
मत्स्योदरीजले स्नानं चक्रे दिव्यवपुर्धरा अथासाव् अपि मूर्खस् तु नदीं मत्स्योदरीं मुने
ती दिव्य रूप धारण करून मत्स्योदरीच्या पाण्यात स्नान करू लागली. आणि तो मूर्ख ब्राह्मणही, हे मुनी, मत्स्योदरी नदीकडे गेला.
जगामाथ ददर्शासौ स्नायमानाम् अथोर्वशीम् तां दृष्ट्वा ववृधे ऽथास्य मन्मथः क्षोभकृद् दृढम्
तो तिथे गेला आणि स्नान करणारी उर्वशी पाहिली; तिला पाहताच त्याच्या मनात प्रेमाची तीव्र हलचल निर्माण झाली.
चकार मूर्खश् चेष्टाश् च तं विवेदोर्वशी स्वयम् तं मूर्खं सिद्धगदितं ज्ञात्वा सस्मितम् आह तम्
त्या मूर्खाने काही हालचाली केल्या, आणि उर्वशीने त्या लगेच ओळखल्या; सिद्ध पुरुषाने काय सांगितले ते तिने जाणले आणि हसून त्याच्याशी बोलली.
किम् इच्छसि महाभाग मत्तः शीघ्रम् इहोच्यताम् करिष्यामि वचस् तुभ्यं त्वं विश्रब्धं करिष्यसि
'महाभागा, तुला माझ्याकडून काय हवे आहे? लवकर सांग. मी तुझे म्हणणे नक्की पूर्ण करीन; तू निर्धास्तपणे सांग.'
आत्मप्रदानेन मम प्राणान् रक्ष शुचिस्मिते
'तू स्वतःला मला देऊन माझे प्राण वाचव, हे सुंदर हास्य असलेली.'
तं प्राहाथोर्वशी विप्रं नियमस्थास्मि सांप्रतम् त्वं तिष्ठस्व क्षणम् अथ प्रतीक्षस्वागतं मम
उर्वशी त्या ब्राह्मणाला म्हणाली, 'मी आत्ता व्रत पाळत आहे. थोडा वेळ थांब, किंवा माझी वाट पाहा.'
स्थितो ऽस्मीत्य् अब्रवीद् विप्रः सापि स्वर्गं जगाम ह मासमात्रेण सायाता ददर्श तं कृशं द्विजम्
'मी थांबलो आहे,' असे ब्राह्मण म्हणाला. ती मग स्वर्गात गेली; फक्त एका महिन्याने परत येऊन तिने तो ब्राह्मण खूप कृश झालेला पाहिला.
स्थितं मासं नदीतीरे निराहारं सुराङ्गना तं दृष्ट्वा निश्चययुतं भूत्वा वृद्धवपुस् ततः
त्या ब्रह्मणाने एक महिना नदीच्या काठी उपाशी राहून तप केला. हे पाहून ती देवांगना, निर्धार करून, वृद्ध स्त्रीचे रूप धारण करून आली.
सा चकार नदीतीरे शकटं शर्करावृतम् घृतेन मधुना चैव नदीं मत्स्योदरीं गता
तीने नदीच्या काठी गोट्यांनी झाकलेली एक गाडी तयार केली आणि त्यात तुप व मध भरले. मग ती मासळीच्या पोटासारखे रूप घेऊन नदीत उतरली.
स्नात्वाथ भूमौ वसन्ती शकटं च यथार्थतः तं ब्राह्मणं समाहूय वाक्यम् आह सुलोचना
स्नान करून ती गाडीच्या जवळ जमिनीवर बसली. मग तिने त्या ब्राह्मणाला हाक मारली आणि सुंदर डोळ्यांनी त्याच्याशी बोलू लागली.
मया तीव्रं व्रतं विप्र चीर्णं सौभाग्यकारणात् व्रतान्ते निष्कृतिं दद्यां प्रतिगृह्णीष्व भो द्विज
ती म्हणाली, "ब्रह्मणा, मी सौभाग्यासाठी कठोर व्रत केले आहे. व्रताच्या शेवटी प्रायश्चित्त द्यावे लागते—हे द्विजा, ते तू स्वीकार."
स प्राह किम् इदं लोके दीयते शर्करावृतम् क्षुत्क्षामकण्ठः पृच्छामि साधु भद्रे समीरय
तो म्हणाला, "हे गोट्यांनी झाकलेले काय आहे, जे लोकांना दिले जाते? मी उपासमारीने घशाला कोरड पडली आहे; हे सुभगे, कृपया समजावून सांग."
सा प्राह शकटो विप्र शर्करापिष्टसंयुतः इमं त्वं समुपादाय प्राणं तर्पय मा चिरम्
ती म्हणाली, "हे ब्राह्मणा, ही गाडी गोट्यांच्या पिठाने भरलेली आहे; हे घे आणि आपल्या प्राणांना तृप्त कर—विलंब करू नकोस."
स तच् छ्रुत्वाथ संस्मृत्य क्षुधया पीडितो ऽपि सन् प्राह भद्रे न गृह्णामि नियमो हि कृतो मया
हे ऐकून, आणि आपले व्रत आठवून, जरी उपाशी असला तरी तो म्हणाला, "सुभगे, मी हे घेणार नाही, कारण मी व्रत घेतले आहे."
पुरतः सिद्धवर्गस्य न भोक्ष्ये शकटं त्व् इति परिज्ञानार्थम् उर्वश्या ददस्वान्यस्य कस्यचित्
तो म्हणाला, "सिद्धांच्या साक्षीने मी ही गाडी खाणार नाही; ओ उर्वशी, ओळखण्यासाठी हे दुसऱ्याला दे."
साब्रवीन् नियमो भद्र कृतः काष्ठमये त्वया नासौ काष्ठमयो भुङ्क्ष्व क्षुधया चातिपीडितः
ती म्हणाली, "हे सुभद्र, तुझं व्रत लाकडी गाडीबद्दल होतं; ही लाकडी नाही—तू उपाशी आहेस, म्हणून खा."
तां ब्राह्मणः प्रत्युवाच न मया तद् विशेषणम् कृतं भद्रे ऽथ नियमः सामान्येनैव मे कृतः
त्या ब्राह्मणाने उत्तर दिले, "हे सुभगे, मी असा काही विशेष उल्लेख केला नव्हता; माझे व्रत सर्वसाधारणपणे घेतले होते."
तं भूयः प्राह सा तन्वी न चेद् भोक्ष्यसि ब्राह्मण गृहं गृहीत्वा गच्छस्व कुटुम्बं तव भोक्ष्यति
ती कृशा स्त्री पुन्हा म्हणाली, "जर तू खाणार नाहीस, ब्राह्मणा, तर ही गाडी घरी घेऊन जा; तुझे कुटुंब खाईल."
स ताम् उवाच सुदति न तावद् यामि मन्दिरम् इहायाता वरारोहा त्रैलोक्ये ऽप्य् अधिका गुणैः
तो म्हणाला, "सुंदर हास्यवाली, मी अजून घरी जाणार नाही; तू, उत्तम रूपाची, येथे आली आहेस, आणि त्रैलोक्यातही तुझ्या गुणांना तोड नाही."
सा मया मदनार्तेन प्रार्थिताश्वासितस् तया स्थीयतां क्षणम् इत्य् एवं स्थास्यामीति मयोदितम्
"मदनाने व्याकुळ होऊन मी तिला विनवले आणि तिने मला धीर दिला; ती म्हणाली, 'क्षणभर थांब,' आणि मी उत्तर दिले, 'मी थांबतो.'"
मासमात्रं गतायास् तु तस्या भद्रे स्थितस्य च मम सत्यानुरक्तस्य संगमाय धृतव्रते
माझ्या आणि तिच्या एका महिन्याचा काळ गेला, मी सत्यावर प्रेम करणारा आणि संयोगासाठी व्रत पाळणारा तिथेच ठाम राहिलो.
तस्य सा वचनं श्रुत्वा कृत्वा स्वं रूपम् उत्तमम् विहस्य भावगम्भीरम् उर्वशी प्राह तं द्विजम्
माझे बोलणे ऐकून, उर्वशीने आपले खरे सुंदर रूप धारण केले, हसली आणि गंभीरपणे त्या ब्राह्मणाला म्हणाली.
साधु सत्यं त्वया विप्र व्रतं निष्ठितचेतसा निष्पादितं हठाद् एव मम दर्शनम् इच्छता
"शाबास! ब्राह्मणा, सत्यावर स्थिर राहून तू आपले व्रत पूर्ण केलेस, आणि माझ्या दर्शनाची जाणीवपूर्वक इच्छा केलीस."