कोकामुखात् समारभ्य यावद् वै स्कन्ददर्शनम् दृष्ट्वा स्कन्दं ययौ धाराचक्रे चापि प्रदक्षिणम्
कोकामुखापासून सुरू करून स्कंददर्शनापर्यंत, स्कंदाचे दर्शन घेऊन त्याने धारा चक्राचीही प्रदक्षिणा केली.
ततो ऽद्रिवरम् आगम्य विन्ध्यम् उच्चशिलोच्चयम् पापप्रमोचनं तीर्थम् आससाद स तु द्विजाः
मग तो उत्तम असा उंच शिखरांनी युक्त विंध्य पर्वत गाठला आणि पापप्रमोचन नावाच्या पवित्र तीर्थस्थळी पोहोचला.
स्नानं पापहरं चक्रे स तु चाण्डालवंशजः विमुक्तपापः सस्मार पूर्वजातीर् अनेकशः
तेथे त्या चांडाळवंशजाने पाप नष्ट करणारे स्नान केले. पापमुक्त झाल्यावर त्याला आपल्या अनेक पूर्वजन्मांची आठवण आली.
स पूर्वजन्मन्य् अभवद् भिक्षुः संयतवाङ्मनाः यतकायश् च मतिमान् वेदवेदाङ्गपारगः
पूर्वजन्मी तो एक भिक्षुक होता, ज्याची वाणी आणि मन संयमित होती, शरीरावरही ताबा होता, बुद्धिमान होता आणि वेद व वेदांगांचा जाणकार होता.
एकदा गोषु नगराद् ध्रियमाणासु तस्करैः भिक्षावधूता रजसा मुक्ता तेनाथ भिक्षुणा
एकदा, चोरांनी गायी शहरातून हाकून नेत असताना, त्या भिक्षुकाच्या भिक्षा मागण्याने उडालेल्या धुळीमुळे तो त्या धुळीतून मुक्त झाला.
स तेनाधर्मदोषेण चाण्डालीं योनिम् आगतः पापप्रमोचने स्नातः स मृतो नर्मदातटे
त्या अधर्माच्या दोषामुळे तो चांडाळाच्या पोटी जन्माला आला. पापप्रमोचन येथे स्नान करून, तो नर्मदा काठी मरण पावला.
मूर्खो ऽभूद् ब्राह्मणवरो वाराणस्यां च भो द्विजाः तत्रास्य वसतो ऽब्दैस् तु त्रिंशद्भिः सिद्धपूरुषः
तो मूर्ख असला तरी वाराणसीत एक श्रेष्ठ ब्राह्मण झाला. तिथे राहून तीस वर्षांनी तो सिद्धपुरुष झाला.
विरूपरूपी बभ्राम योगमालाबलान्वितः तं दृष्ट्वा सोपहासार्थम् अभिवाद्याभ्युवाच ह
तो वेगवेगळ्या रूपांनी फिरत राहिला, योगशक्तीने युक्त होता. त्याला पाहून कुणीतरी हसत, नमस्कार करून बोलायला आला.
कुशलं सिद्धपुरुषं कुतस् त्व् आगम्यते त्वया
'सिद्धपुरुषा, तू कुठून आलास?' असे त्याने विचारले.
एवं संभाषितस् तेन ज्ञातो ऽहम् इति चिन्त्य तु प्रत्युवाचाथ वन्द्यस् तं स्वर्गलोकाद् उपागतः
त्याने असे विचारल्यावर, 'हा मला ओळखतो' असे मनात ठरवून, त्या वंदनीयाने उत्तर दिले, 'मी स्वर्गलोकातून आलो आहे.'
तं सिद्धं प्राह मूर्खो ऽसौ किं त्वं वेत्सि त्रिविष्टपे नारायणोरुप्रभवाम् उर्वशीम् अप्सरोवराम्
त्या मूर्खाने त्या सिद्धाला विचारले, 'तुला त्रिविष्टपातील, नारायणाच्या सामर्थ्याने जन्मलेल्या, अप्सरा उर्वशीची ओळख आहे का?'
सिद्धस् तम् आह तां वेद्मि शक्रचामरधारिणीम् स्वर्गस्याभरणं मुख्यम् उर्वशीं साधुसंभवाम्
सिद्धाने उत्तर दिले, 'हो, मला ती माहिती आहे—ती इंद्राचा चामर धरते, स्वर्गाची मुख्य शोभा आहे आणि सज्जनांपासून उत्पन्न झाली आहे.'
विप्रः सिद्धम् उवाचाथ ऋजुमार्गविवर्जितः तन् मित्र मत्कृते वार्त्ताम् उर्वश्या भवतादरात्
मग तो सरळमार्ग नसलेला ब्राह्मण म्हणाला, 'मित्रा, माझ्यासाठी उर्वशीची बातमी घेऊन ये, अशी मी तुझी विनंती करतो.'
कथनीया यच् च सा ते ब्रूयाद् आख्यास्यते भवान् बाढम् इत्य् अब्रवीत् सिद्धः सो ऽपि विप्रो मुदान्वितः
'ती तुला जे काही सांगेल, ते मला सांग,' असे त्याने म्हटले. सिद्धाने 'ठीक आहे' असे मान्य केले आणि त्या ब्राह्मणाला फार आनंद झाला.
बभूव सिद्धो ऽपि ययौ मेरुपृष्ठं सुरालयम् समेत्य चोर्वशीं प्राह यद् उक्तो ऽसौ द्विजेन तु
तो सिद्धपुरुष मेरूच्या शिखरावर असलेल्या देवांच्या निवासस्थानी गेला. तिथे उर्वशीला भेटून ब्राह्मणाने सांगितलेले तिला सांगितले.
सा प्राह तं सिद्धवरं नाहं काशिपतिं द्विजम् जानामि सत्यम् उक्तं ते न चेतसि मम स्थितम्
ती सिद्धाला म्हणाली, 'मी काशीचा ब्राह्मण राजाला ओळखत नाही. तू जे बोलतोस ते खरे आहे, पण तो माझ्या मनात नाही.'
इत्य् उक्तः प्रययौ सो ऽपि कालेन बहुना पुनः वाराणसीं ययौ सिद्धो दृष्टो मूर्खेण वै पुनः
असं म्हणून तोही निघून गेला, आणि खूप काळानंतर पुन्हा वाराणसीला परत आला. सिद्ध पुरुष पुन्हा त्या मूर्ख ब्राह्मणाला दिसला.
दृष्टः पृष्टः किल भूयः किम् आहोरुभवा तव सिद्धो ऽब्रवीन् न जानामि माम् उवाचोर्वशी स्वयम्
त्याला पाहून त्या मूर्खाने पुन्हा विचारले, 'उर्वशीने तुला काय सांगितले?' तेव्हा सिद्ध पुरुष म्हणाला, 'मला माहित नाही; उर्वशीने स्वतः मला सांगितले.'
सिद्धवाक्यं ततः श्रुत्वा स्मितभिन्नौष्ठसंपुटः पुनः प्राह कथं वेत्सीत्य् एवं वाच्या त्वयोर्वशी
सिद्ध पुरुषाचे बोल ऐकून, ओठांवर हसू उमटले आणि तो पुन्हा म्हणाला, 'तुला हे कसे कळले?'—असेच उर्वशीला विचारायचे आहे.
बाढम् एवं करिष्यामीत्य् उक्त्वा सिद्धो दिवं गतः ददर्श शक्रभवनान् निष्क्रामन्तीम् अथोर्वशीम्
'ठीक आहे, तसेच करीन,' असे म्हणून सिद्ध पुरुष स्वर्गात गेला. तिथे त्याने इंद्राच्या महालातून बाहेर येणारी उर्वशी पाहिली.
प्रोवाच तां सिद्धवरः सा च तं सिद्धम् अब्रवीत् नियमं कंचिद् अपि हि करोतु द्विजसत्तमः
सिद्ध पुरुषाने तिच्याशी बोलले, आणि तिने उत्तर दिले, 'हा श्रेष्ठ ब्राह्मण काही तरी व्रत घ्यावे.'
येनाहं कर्मणा सिद्ध तं जानामि न चान्यथा तद् उर्वशीवचो ऽभ्येत्य तस्मै मूर्खद्विजाय तु
'सिद्ध पुरुषा, मी कोणत्या कृतीमुळे त्याला ओळखू शकेन, आणि दुसऱ्या कोणत्याही प्रकारे नाही'—असे उर्वशीने सांगितले आणि मग ती त्या मूर्ख ब्राह्मणाजवळ गेली.
कथयाम् आस सिद्धस् तु सो ऽपीमं नियमं जगौ तवाग्रे सिद्धपुरुष नियमो ऽयं कृतो मया
मग सिद्ध पुरुषाने त्याला ते सांगितले, आणि त्याने तुझे समोर हे व्रत सांगितले: 'सिद्ध पुरुषा, मी हे व्रत घेतले आहे.'
न भोक्ष्ये ऽद्यप्रभृति वै शकटं सत्यम् ईरितम् इत्य् उक्तः प्रययौ सिद्धः स्वर्गे दृष्ट्वोर्वशीम् अथ
'आजपासून मी शकटफळ खाणार नाही; हे मी खरं सांगतो.' असे म्हणून सिद्ध पुरुष स्वर्गात गेला आणि तिथे उर्वशीला पाहिले.
प्राहासौ शकटं भोक्ष्ये नाद्यप्रभृति कर्हिचित् तं सिद्धम् उर्वशी प्राह ज्ञातो ऽसौ सांप्रतं मया
तो म्हणाला, 'मी शकटफळ खाईन; आजपासून कधीही त्याचे व्रत पाळणार नाही.' उर्वशीने सिद्ध पुरुषाला सांगितले, 'आता मला समजले आहे.'
नियमग्रहणाद् एव मूर्खो माम् उपहासकः इत्य् उक्त्वा प्रययौ शीघ्रं वासं नारायणात्मजा
'फक्त व्रत घेतल्यामुळेच या मूर्खाने माझा उपहास केला.' असे म्हणून नारायणाची कन्या पटकन आपल्या निवासस्थानी निघून गेली.
सिद्धो ऽपि विचचारासौ कामचारी महीतलम् उर्वश्य् अपि वरारोहा गत्वा वाराणसीं पुरीम्
सिद्ध पुरुष इच्छेप्रमाणे पृथ्वीवर फिरू लागला; आणि सुंदर उर्वशी वाराणसी नगरीकडे गेली.
मत्स्योदरीजले स्नानं चक्रे दिव्यवपुर्धरा अथासाव् अपि मूर्खस् तु नदीं मत्स्योदरीं मुने
ती दिव्य रूप धारण करून मत्स्योदरीच्या पाण्यात स्नान करू लागली. आणि तो मूर्ख ब्राह्मणही, हे मुनी, मत्स्योदरी नदीकडे गेला.
जगामाथ ददर्शासौ स्नायमानाम् अथोर्वशीम् तां दृष्ट्वा ववृधे ऽथास्य मन्मथः क्षोभकृद् दृढम्
तो तिथे गेला आणि स्नान करणारी उर्वशी पाहिली; तिला पाहताच त्याच्या मनात प्रेमाची तीव्र हलचल निर्माण झाली.
चकार मूर्खश् चेष्टाश् च तं विवेदोर्वशी स्वयम् तं मूर्खं सिद्धगदितं ज्ञात्वा सस्मितम् आह तम्
त्या मूर्खाने काही हालचाली केल्या, आणि उर्वशीने त्या लगेच ओळखल्या; सिद्ध पुरुषाने काय सांगितले ते तिने जाणले आणि हसून त्याच्याशी बोलली.