परदारेषु यत् पापं यत् परद्रव्यहारिषु यच् च ब्रह्महनः पापं सुरापे गुरुतल्पगे
दुसऱ्याच्या पत्नीशी संबंध ठेवणे, दुसऱ्याचे धन चोरणे, ब्राह्मणहत्त्या, मद्यपान किंवा गुरुपत्नीशी संबंध ठेवणे — या सर्वांचे जे पाप आहे,
वन्ध्यापतेश् च यत् पापं यत् पापं वृषलीपतेः यच् च देवलके पापं मत्स्यमांसाशिनश् च यत्
वंध्येच्या नवऱ्याचे, नीच स्त्रीच्या नवऱ्याचे, देवळात केलेले आणि मासे-मांस खाण्याचे जे पाप आहे,
क्रोडमांसाशिनो यच् च कूर्ममांसाशिनश् च यत् वृथा मांसाशिनो यच् च पृष्ठमांसाशिनश् च यत्
डुक्कराचे मांस, कासवाचे मांस, उगाचच मांस खाणे, आणि पाठचे मांस खाण्याचे जे पाप आहे,
कृतघ्ने मित्रघातके यत् पापं दिधिषूपतौ सूतकस्य च यत् पापं यत् पापं क्रूरकर्मणः
कृतघ्नता, मित्रहत्त्या, दुसऱ्याच्या धनाची इच्छा, अपवित्रता आणि क्रूर कर्मे करण्याचे जे पाप आहे,
कृपणस्य च यत् पापं यच् च वन्ध्यातिथेर् अपि अमावास्याष्टमी षष्ठी कृष्णशुक्लचतुर्दशी
कंजूषपणा, वंध्येच्या पाहुण्याला नाकारण्याचे, आणि अमावास्या, अष्टमी, षष्ठी, कृष्ण आणि शुक्ल चतुर्दशी या दिवशी,
तासु यद् गमनात् पापं यद् विप्रो व्रजति स्त्रियम् रजस्वलां तथा पश्चाच् छ्राद्धं कृत्वा स्त्रियं व्रजेत्
त्या दिवशी संबंध ठेवण्याचे, ब्राह्मणाने रजस्वला स्त्रीकडे जाण्याचे, आणि श्राद्ध करून लगेच स्त्रीकडे जाण्याचे जे पाप आहे,
सर्वस्वस्नातभोज्यानां यत् पापं मलभोजने मित्रभार्यां गच्छतां च यत् पापं पिशुनस्य च
अंघोळ न केलेल्याच्या हातचे अन्न खाणे, अपवित्र अन्न खाणे, मित्राच्या पत्नीशी संबंध ठेवणे आणि दुसऱ्याची निंदा करण्याचे जे पाप आहे,
दम्भमायानुरक्ते च यत् पापं मधुघातिनः ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुत्य यत् पापं तदयच्छतः
दुर्बळपणा आणि कपट, मध गोळा करणाऱ्याची हत्या, ब्राह्मणाला वचन देऊन न पाळणे — या सर्वांचे जे पाप आहे,
यच् च कन्यानृते पापं यच् च गोश्वतरानृते स्त्रीबालहन्तुर् यत् पापं यच् च मिथ्याभिभाषिणः
कन्येबद्दल खोटे बोलणे, गायी किंवा खच्चराविषयी खोटे बोलणे, स्त्री किंवा मुलाचा वध करणे, आणि खोटे बोलण्याचे जे पाप आहे,
देववेदद्विजनृपपुत्रमित्रसतीस्त्रियः यच् च निन्दयतां पापं गुरुमिथ्यापचारतः
देव, वेद, द्विज, राजा, मित्र, पतिव्रता स्त्री यांची निंदा करणे आणि गुरूविषयी खोटे आरोप करण्याचे जे पाप आहे,
अग्नित्यागिषु यत् पापम् अग्निदायिषु यद् वने गृहेष्ट्या पातके यच् च यद् गोघ्ने यद् द्विजाधमे
अग्नी सोडून देणे, जंगलात अग्नी देणे, घरगुती विधी टाळणे, गायीची हत्या, आणि पतित द्विजाचे जे पाप आहे,
यत् पापं परिवित्ते च यत् पापं परिवेदिनः तयोर् दातृग्रहीत्रोश् च यत् पापं भ्रूणघातिनः
विश्वास ठेवलेली वस्तू घेणे, विश्वासघात करणे, देणारे-घेणाऱ्याचे पाप, आणि गर्भहत्या करण्याचे जे पाप आहे,
किं चात्र बहुभिः प्रोक्तैः शपथैस् तव राक्षस श्रूयतां शपथं भीमं दुर्वाच्यम् अपि कथ्यते
अरे राक्षसा, इतक्या शपथा सांगण्यात काय अर्थ? ऐक, ही भीषण शपथ आहे, जरी ती उच्चारायला कठीण असली तरी.
स्वकन्याजीविनः पापं गूढसत्येन साक्षिणः अयाज्ययाजके षण्ढे यत् पापं श्रवणे ऽधमे
स्वतःच्या मुलीवर उपजीविका करणारा, सत्य लपवणारा साक्षीदार, निषिद्ध यज्ञ करणारा, शंढ, आणि ऐकण्यातही नीच असणाऱ्याचे जे पाप आहे,
प्रव्रज्यावसिते यच् च ब्रह्मचारिणि कामुके एतैस् तु पापैर् लिप्ये ऽहं यदि नैष्यामि ते ऽन्तिकम्
संन्यास घेतल्यानंतर जर मी अजून ब्रह्मचारी असतानाच वासनेच्या पापात अडकून राहिलो, आणि तुझ्याकडे आलो नाही, तर या सर्व पापांनी मी कलंकित होईल.
मातङ्गवचनं श्रुत्वा विस्मितो ब्रह्मराक्षसः प्राह गच्छस्व सत्येन समयं चैव पालय
मातंगाचं बोलणं ऐकून ब्रह्मराक्षस आश्चर्यचकित झाला आणि म्हणाला, 'जा, आणि सत्याने तुझं वचन पाळ.'
इत्य् उक्तः कुणपाशेन श्वपाकः कुसुमानि तु समादायागमच् चैव विष्णोः स निलयं गतः
असं सांगितल्यावर, त्या चांडाळाने प्रेताच्या दोरीने बांधलेला असूनही, फुलं घेतली आणि विष्णूच्या निवासस्थानी गेला.
तानि प्रादाद् ब्राह्मणाय सो ऽपि प्रक्षाल्य चाम्भसा विष्णुम् अभ्यर्च्य निलयं जगाम स तपोधनाः
त्याने ती फुलं ब्राह्मणाला दिली. ब्राह्मणाने ती पाण्याने धुऊन, विष्णूची पूजा केली आणि मग तो तपस्वी आपल्या घरी निघून गेला.
सो ऽपि मातङ्गदायादः सोपवासस् तु तां निशाम् गायन् हि बाह्यभूमिष्ठः प्रजागरम् उपाकरोत्
मातंगाचा वंशज उपवास करत, बाहेर जमिनीवर बसून ती रात्र गाणी गात जागरण करत घालवली.
प्रभातायां तु शर्वर्यां स्नात्वा देवं नमस्य च सत्यं स समयं कर्तुं प्रतस्थे यत्र राक्षसः
रात्र संपली तेव्हा त्याने स्नान केले, देवाला वंदन केले आणि आपले वचन पाळायला राक्षस जिथे आहे तिथे जायला निघाला.
तं व्रजन्तं पथि नरः प्राह भद्र क्व गच्छसि स तथाकथयत् सर्वं सो ऽप्य् एनं पुनर् अब्रवीत्
तो रस्त्याने चालत असताना, एक माणूस त्याला म्हणाला, 'भद्र, कुठे चाललास?' त्याने सर्व काही सांगितले, आणि त्या माणसाने पुन्हा त्याला विचारले.
धर्मार्थकाममोक्षाणां शरीरं साधनं यतः महता तु प्रयत्नेन शरीरं पालयेद् बुधः
धर्म, संपत्ती, काम आणि मोक्ष मिळवण्यासाठी शरीर हे साधन आहे, म्हणून ज्ञानी माणसाने मोठ्या प्रयत्नाने शरीराची काळजी घ्यावी.
जीवधर्मार्थसुखं नरस् तथाप्नोति मोक्षगतिम् अग्र्याम् जीवन् कीर्तिम् उपैति च भवति मृतस्य का कथा लोके
माणूस जिवंत असताना धर्म, संपत्ती, सुख आणि श्रेष्ठ मोक्ष मिळवतो; जिवंत असताना कीर्ती मिळते, मृत झाल्यावर जगात कोण काय बोलतो?
मातङ्गस् तद् वचः श्रुत्वा प्रत्युवाचाथ हेतुमत्
मातंगाने ती वचने ऐकून कारणासहित उत्तर दिले.
भद्र सत्यं पुरस्कृत्य गच्छामि शपथाः कृताः
भद्र, मी सत्याला पुढे ठेवून जात आहे; मी शपथा घेतल्या आहेत.
तं भूयः प्रत्युवाचाथ किम् एवं मूढधीर् भवान् किं न श्रुतं त्वया साधो मनुना यद् उदीरितम्
त्याने पुन्हा विचारले, 'भवंत इतका मूढ का आहेस? साधो, तुला मनूने सांगितलेलं काही ऐकू आलं नाही का?'
गोस्त्रीद्विजानां परिरक्षणार्थं विवाहकाले सुरतप्रसङ्गे प्राणात्यये सर्वधनापहारे पञ्चानृतान्य् आहुर् अपातकानि
गायी, स्त्रिया आणि द्विज यांच्या रक्षणासाठी, विवाहाच्या वेळी, संभोगाच्या वेळी, प्राण संकटात, सर्व संपत्ती गेल्यावर, या पाच प्रसंगी खोटं बोलणं पाप मानलं जात नाही.
धर्मवाक्यं न च स्त्रीषु न विवाहे तथा रिपौ वञ्चने चार्थहानौ च स्वनाशे ऽनृतके तथा एवं तद् वाक्यम् आकर्ण्य मातङ्गः प्रत्युवाच ह
धर्माची वचने स्त्रियांमध्ये, विवाहात, शत्रूला फसवताना, संपत्ती गेल्यावर, स्वतःच्या नाशाच्या वेळी आणि खोटं बोलताना लागू पडत नाहीत; हे ऐकून मातंगाने उत्तर दिले.
मैवं वदस्व भद्रं ते सत्यं लोकेषु पूज्यते सत्येनावाप्यते सौख्यं यत् किंचिज् जगतीगतम्
असं बोलू नकोस; सत्य लोकांमध्ये पूज्य आहे. सत्यामुळेच जगातलं सुख मिळतं.
सत्येनार्कः प्रतपति सत्येनापो रसात्मिकाः ज्वलत्य् अग्निश् च सत्येन वाति सत्येन मारुतः
सत्यामुळे सूर्य तळपत राहतो, सत्यामुळे पाण्यात रस असतो, सत्यामुळे अग्नी जळतो आणि सत्यामुळे वारा वाहतो.