एवं तस्यासतस् तत्र कुर्वतो विष्णुप्रीणनम् गीतिकाभिर् विचित्राभिर् वयः प्रतिगतं बहु
अशा प्रकारे तिथे राहून, विविध गीते गाऊन तो विष्णूला प्रसन्न करत असे, आणि त्याचे अनेक वर्षे असेच गेले.
एकदा चैत्रमासे तु कृष्णैकादशिगोचरे विष्णुशुश्रूषणार्थाय ययौ वनम् अनुत्तमम्
एकदा चैत्र महिन्यात कृष्ण एकादशीच्या दिवशी, विष्णूची सेवा करण्यासाठी तो एका उत्तम वनात गेला.
वनजातानि पुष्पाणि ग्रहीतुं भक्तितत्परः क्षिप्रातटे महारण्ये विभीतकतरोर् अधः
भक्तिभावाने वनात उगवलेली फुलं गोळा करण्यासाठी, तो पटकन मोठ्या जंगलात, विभीतकाच्या झाडाखाली गेला.
दृष्टः स राक्षसेनाथ गृहीतश् चापि भक्षितुम् चाण्डालस् तम् अथोवाच नाद्य भक्ष्यस् त्वया ह्य् अहम्
तेथे त्याला एका राक्षसाने पाहिलं आणि पकडलं, खाण्यासाठी. तेव्हा त्या चांडाळाने राक्षसाला सांगितलं, 'आज तू मला खाऊ शकत नाहीस.'
प्रातर् भोक्ष्यसि कल्याण सत्यम् एष्याम्य् अहं पुनः अद्य कार्यं मम महत् तस्मान् मुञ्चस्व राक्षस
'तू मला सकाळी खाऊ शकतोस, मी नक्की परत येईन. आज माझं एक मोठं काम आहे, म्हणून मला सोड, राक्षसा.'
श्वः सत्येन समेष्यामि ततः खादसि माम् इति विष्णुशुश्रूषणार्थाय रात्रिजागरणं मया कार्यं न व्रतविघ्नं मे कर्तुम् अर्हसि राक्षस
'उद्या मी प्रामाणिकपणे परत येईन, तेव्हा तू मला खाऊ शकतोस. आज मला विष्णूची सेवा म्हणून जागरण करायचं आहे. माझ्या व्रताला विघ्न घालू नकोस, राक्षसा.'
तं राक्षसः प्रत्युवाच दशरात्रम् अभोजनम् ममाभूद् अद्य च भवान् मया लब्धो मतङ्गज
त्या राक्षसाने हत्तीला सांगितले, "दहा रात्रींपासून मी उपाशी आहे, आणि आज, हत्ती, तू मला मिळालास."
न मोक्ष्ये भक्षयिष्यामि क्षुधया पीडितो भृशम् निशाचरवचः श्रुत्वा मातङ्गस् तम् उवाच ह सान्त्वयञ् श्लक्ष्णया वाचा स सत्यवचनैर् दृढैः
मी तुला सोडणार नाही; मला प्रचंड भूक लागली आहे, म्हणून मी तुला खाणार. त्या रात्रभर फिरणाऱ्याच्या या शब्दांवर हत्तीने त्याला शांतपणे आणि ठामपणे उत्तर दिले.
सत्यमूलं जगत् सर्वं ब्रह्मराक्षस तच् छृणु सत्येनाहं शपिष्यामि पुनरागमनाय च
हे ब्रह्मराक्षस, हे जग सत्यावर उभे आहे. मी तुला सत्याची शपथ घेतो, पुन्हा परत येईन.
आदित्यश् चन्द्रमा वह्निर् वायुर् भूर् द्यौर् जलं मनः अहोरात्रं यमः संध्ये द्वे विदुर् नरचेष्टितम्
सूर्य, चंद्र, अग्नी, वारा, पृथ्वी, आकाश, पाणी, मन, दिवस-रात्र, यम, दोन संध्याकाळी आणि माणसांची कृत्ये — हे सर्व जाणतात.
परदारेषु यत् पापं यत् परद्रव्यहारिषु यच् च ब्रह्महनः पापं सुरापे गुरुतल्पगे
दुसऱ्याच्या पत्नीशी संबंध ठेवणे, दुसऱ्याचे धन चोरणे, ब्राह्मणहत्त्या, मद्यपान किंवा गुरुपत्नीशी संबंध ठेवणे — या सर्वांचे जे पाप आहे,
वन्ध्यापतेश् च यत् पापं यत् पापं वृषलीपतेः यच् च देवलके पापं मत्स्यमांसाशिनश् च यत्
वंध्येच्या नवऱ्याचे, नीच स्त्रीच्या नवऱ्याचे, देवळात केलेले आणि मासे-मांस खाण्याचे जे पाप आहे,
क्रोडमांसाशिनो यच् च कूर्ममांसाशिनश् च यत् वृथा मांसाशिनो यच् च पृष्ठमांसाशिनश् च यत्
डुक्कराचे मांस, कासवाचे मांस, उगाचच मांस खाणे, आणि पाठचे मांस खाण्याचे जे पाप आहे,
कृतघ्ने मित्रघातके यत् पापं दिधिषूपतौ सूतकस्य च यत् पापं यत् पापं क्रूरकर्मणः
कृतघ्नता, मित्रहत्त्या, दुसऱ्याच्या धनाची इच्छा, अपवित्रता आणि क्रूर कर्मे करण्याचे जे पाप आहे,
कृपणस्य च यत् पापं यच् च वन्ध्यातिथेर् अपि अमावास्याष्टमी षष्ठी कृष्णशुक्लचतुर्दशी
कंजूषपणा, वंध्येच्या पाहुण्याला नाकारण्याचे, आणि अमावास्या, अष्टमी, षष्ठी, कृष्ण आणि शुक्ल चतुर्दशी या दिवशी,
तासु यद् गमनात् पापं यद् विप्रो व्रजति स्त्रियम् रजस्वलां तथा पश्चाच् छ्राद्धं कृत्वा स्त्रियं व्रजेत्
त्या दिवशी संबंध ठेवण्याचे, ब्राह्मणाने रजस्वला स्त्रीकडे जाण्याचे, आणि श्राद्ध करून लगेच स्त्रीकडे जाण्याचे जे पाप आहे,
सर्वस्वस्नातभोज्यानां यत् पापं मलभोजने मित्रभार्यां गच्छतां च यत् पापं पिशुनस्य च
अंघोळ न केलेल्याच्या हातचे अन्न खाणे, अपवित्र अन्न खाणे, मित्राच्या पत्नीशी संबंध ठेवणे आणि दुसऱ्याची निंदा करण्याचे जे पाप आहे,
दम्भमायानुरक्ते च यत् पापं मधुघातिनः ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुत्य यत् पापं तदयच्छतः
दुर्बळपणा आणि कपट, मध गोळा करणाऱ्याची हत्या, ब्राह्मणाला वचन देऊन न पाळणे — या सर्वांचे जे पाप आहे,
यच् च कन्यानृते पापं यच् च गोश्वतरानृते स्त्रीबालहन्तुर् यत् पापं यच् च मिथ्याभिभाषिणः
कन्येबद्दल खोटे बोलणे, गायी किंवा खच्चराविषयी खोटे बोलणे, स्त्री किंवा मुलाचा वध करणे, आणि खोटे बोलण्याचे जे पाप आहे,
देववेदद्विजनृपपुत्रमित्रसतीस्त्रियः यच् च निन्दयतां पापं गुरुमिथ्यापचारतः
देव, वेद, द्विज, राजा, मित्र, पतिव्रता स्त्री यांची निंदा करणे आणि गुरूविषयी खोटे आरोप करण्याचे जे पाप आहे,
अग्नित्यागिषु यत् पापम् अग्निदायिषु यद् वने गृहेष्ट्या पातके यच् च यद् गोघ्ने यद् द्विजाधमे
अग्नी सोडून देणे, जंगलात अग्नी देणे, घरगुती विधी टाळणे, गायीची हत्या, आणि पतित द्विजाचे जे पाप आहे,
यत् पापं परिवित्ते च यत् पापं परिवेदिनः तयोर् दातृग्रहीत्रोश् च यत् पापं भ्रूणघातिनः
विश्वास ठेवलेली वस्तू घेणे, विश्वासघात करणे, देणारे-घेणाऱ्याचे पाप, आणि गर्भहत्या करण्याचे जे पाप आहे,
किं चात्र बहुभिः प्रोक्तैः शपथैस् तव राक्षस श्रूयतां शपथं भीमं दुर्वाच्यम् अपि कथ्यते
अरे राक्षसा, इतक्या शपथा सांगण्यात काय अर्थ? ऐक, ही भीषण शपथ आहे, जरी ती उच्चारायला कठीण असली तरी.
स्वकन्याजीविनः पापं गूढसत्येन साक्षिणः अयाज्ययाजके षण्ढे यत् पापं श्रवणे ऽधमे
स्वतःच्या मुलीवर उपजीविका करणारा, सत्य लपवणारा साक्षीदार, निषिद्ध यज्ञ करणारा, शंढ, आणि ऐकण्यातही नीच असणाऱ्याचे जे पाप आहे,
प्रव्रज्यावसिते यच् च ब्रह्मचारिणि कामुके एतैस् तु पापैर् लिप्ये ऽहं यदि नैष्यामि ते ऽन्तिकम्
संन्यास घेतल्यानंतर जर मी अजून ब्रह्मचारी असतानाच वासनेच्या पापात अडकून राहिलो, आणि तुझ्याकडे आलो नाही, तर या सर्व पापांनी मी कलंकित होईल.
मातङ्गवचनं श्रुत्वा विस्मितो ब्रह्मराक्षसः प्राह गच्छस्व सत्येन समयं चैव पालय
मातंगाचं बोलणं ऐकून ब्रह्मराक्षस आश्चर्यचकित झाला आणि म्हणाला, 'जा, आणि सत्याने तुझं वचन पाळ.'
इत्य् उक्तः कुणपाशेन श्वपाकः कुसुमानि तु समादायागमच् चैव विष्णोः स निलयं गतः
असं सांगितल्यावर, त्या चांडाळाने प्रेताच्या दोरीने बांधलेला असूनही, फुलं घेतली आणि विष्णूच्या निवासस्थानी गेला.
तानि प्रादाद् ब्राह्मणाय सो ऽपि प्रक्षाल्य चाम्भसा विष्णुम् अभ्यर्च्य निलयं जगाम स तपोधनाः
त्याने ती फुलं ब्राह्मणाला दिली. ब्राह्मणाने ती पाण्याने धुऊन, विष्णूची पूजा केली आणि मग तो तपस्वी आपल्या घरी निघून गेला.
सो ऽपि मातङ्गदायादः सोपवासस् तु तां निशाम् गायन् हि बाह्यभूमिष्ठः प्रजागरम् उपाकरोत्
मातंगाचा वंशज उपवास करत, बाहेर जमिनीवर बसून ती रात्र गाणी गात जागरण करत घालवली.
प्रभातायां तु शर्वर्यां स्नात्वा देवं नमस्य च सत्यं स समयं कर्तुं प्रतस्थे यत्र राक्षसः
रात्र संपली तेव्हा त्याने स्नान केले, देवाला वंदन केले आणि आपले वचन पाळायला राक्षस जिथे आहे तिथे जायला निघाला.