श्रुत्वैवं सा जगन्माता भर्तुर् वचनम् आदितः हृष्टा बभूव सुप्रीता विस्मिता च तदा द्विजाः
हे द्विजांनो, पतीचे हे शब्द सुरुवातीपासून ऐकून जगदंबा अत्यंत आनंदी, प्रसन्न आणि आश्चर्यचकित झाली.
ये तत्रासन् मुनिवरास् त्रिपुरारेः समीपतः तीर्थयात्राप्रसङ्गेन गतास् तस्मिन् गिरौ द्विजाः
त्रिपुरांचा शत्रू ज्या ठिकाणी होता, त्या पर्वतावर तीर्थयात्रेच्या निमित्ताने आलेले श्रेष्ठ मुनी तिथे उपस्थित होते.
ते ऽपि संपूज्य तं देवं शूलपाणिं प्रणम्य च पप्रच्छुः संशयं चैव लोकानां हितकाम्यया
त्यांनीही त्या शूलधारी देवाची पूजा करून, नमस्कार केला आणि जगाच्या हितासाठी मनातील शंका विचारली.
त्रिलोचन नमस् ते ऽस्तु दक्षक्रतुविनाशन पृच्छामस् त्वां जगन्नाथ संशयं हृदि संस्थितम्
त्रिनेत्रधारी, दक्षयज्ञाचा संहार करणारा, तुला नमस्कार असो! हे जगनाथ, आमच्या हृदयातील शंका आम्ही तुला विचारतो.
संसारे ऽस्मिन् महाघोरे भैरवे लोमहर्षणे भ्रमन्ति सुचिरं कालं पुरुषाश् चाल्पमेधसः
या भयंकर आणि भीतीदायक संसारात, अल्पबुद्धीचे पुरुष फार काळ भटकत राहतात.
येनोपायेन मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात् ब्रूहि तच् छ्रोतुम् इच्छामः परं कौतूहलं हि नः
जन्म आणि संसाराच्या बंधनातून लोक कशा उपायाने मुक्त होतात, ते आम्हाला सांग, कारण आम्हाला ते ऐकायची फार उत्सुकता आहे.
कर्मपाशनिबद्धानां नराणां दुःखभागिनाम् नान्योपायं प्रपश्यामि वासुदेवात् परं द्विजाः
कर्माच्या बंधनात अडकलेल्या आणि दुःख भोगणाऱ्या माणसांसाठी, वासुदेवाशिवाय दुसरा उपाय मला दिसत नाही.
ये पूजयन्ति तं देवं शङ्खचक्रगदाधरम् वाङ्मनःकर्मभिः सम्यक् ते यान्ति परमां गतिम्
जे लोक शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या त्या देवाची वाणी, मन आणि कृतीने योग्य प्रकारे पूजा करतात, तेच सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतात.
किं तेषां जीवितेनेह पशुवच् चेष्टितेन च येषां न प्रवणं चित्तं वासुदेवे जगन्मये
ज्यांच्या मनात वासुदेव, जो सर्व विश्वाचा आत्मा आहे, याच्याविषयी ओढ नाही, त्यांना येथे जगण्यात किंवा पशूसारख्या कृतींमध्ये काय अर्थ आहे?
पिनाकिन् भगनेत्रघ्न सर्वलोकनमस्कृत माहात्म्यं वासुदेवस्य श्रोतुम् इच्छाम शंकर
पिनाकधारी, भगाचे नेत्र नष्ट करणारा, सर्व लोकांनी पूजिला जाणारा शंकरा, आम्हाला वासुदेवाच्या महात्म्याचे ऐकायची इच्छा आहे.
पितामहाद् अपि वरः शाश्वतः पुरुषो हरिः कृष्णो जाम्बूनदाभासो व्यभ्रे सूर्य इवोदितः
हरि हा सनातन पुरुष आहे, तो पितामहाहूनही श्रेष्ठ आहे. कृष्णाचा तेज सोन्यासारखा झळाळतो, जसा निरभ्र आकाशात उगवणारा सूर्य.
दशबाहुर् महातेजा देवतारिनिषूदनः श्रीवत्साङ्को हृषीकेशः सर्वदैवतयूथपः
त्याला दहा भुजा आहेत, त्याचे तेज अपार आहे, तो देवांचा शत्रू संहार करणारा आहे. त्याच्या छातीवर श्रीवत्स आहे, तो हृषीकेश आहे, सर्व देवांचा सेनापती आहे.
ब्रह्मा तस्योदरभवस् तस्याहं च शिरोभवः शिरोरुहेभ्यो ज्योतींषि रोमभ्यश् च सुरासुराः
ब्रह्मा त्याच्या पोटातून उत्पन्न झाला आणि मी त्याच्या डोक्यातून जन्मलो. त्याच्या डोक्यावरील केसांतून तेज निर्माण झाले आणि अंगावरील रोमकूपांतून देव आणि दैत्य उत्पन्न झाले.
ऋषयो देहसंभूतास् तस्य लोकाश् च शाश्वताः पितामहगृहं साक्षात् सर्वदेवगृहं च सः
त्याच्या देहातून ऋषी आणि शाश्वत लोक निर्माण झाले. त्याचे घर हेच खरे पितामहाचे आणि सर्व देवांचे निवासस्थान आहे.
सो ऽस्याः पृथिव्याः कृत्स्नायाः स्रष्टा त्रिभुवनेश्वरः संहर्ता चैव भूतानां स्थावरस्य चरस्य च
तो या संपूर्ण पृथ्वीचा सृष्टीकर्ता आहे, त्रिभुवनांचा स्वामी आहे आणि स्थावर-जंगम सर्व भुतांचे संहारक आहे.
स हि देवदेवः साक्षाद् देवनाथः परंतपः सर्वज्ञः सर्वसंस्रष्टा सर्वगः सर्वतोमुखः
तोच देवांचा देव, देवांचा स्वामी, परम तेजस्वी आहे. तो सर्वज्ञ, सर्वांचा सृष्टीकर्ता, सर्वत्र व्यापलेला आणि सर्व दिशांना पाहणारा आहे.
न तस्मात् परमं भूतं त्रिषु लोकेषु किंचन सनातनो महाभागो गोविन्द इति विश्रुतः
त्रैलोक्यात त्याच्यापेक्षा श्रेष्ठ काहीच नाही. तो सनातन, अत्यंत पुण्यवान आणि गोविंद म्हणून प्रसिद्ध आहे.
स सर्वान् पार्थिवान् संख्ये घातयिष्यति मानदः सुरकार्यार्थम् उत्पन्नो मानुष्यं वपुर् आस्थितः
तो सर्व पृथ्वीवरील राजांना युद्धात संहार करील आणि सर्वांना मान देईल. देवांच्या कार्यासाठी तो मानव रूप धारण करून जन्माला आला आहे.
नहि देवगणाः शक्तास् त्रिविक्रमविनाकृताः भुवने देवकार्याणि कर्तुं नायकवर्जितः
त्रिविक्रमाशिवाय, म्हणजे योग्य नेत्याशिवाय, देवगणांना पृथ्वीवरील देवकार्य साध्य करता येत नाही.
नायकः सर्वभूतानां सर्वभूतनमस्कृतः एतस्य देवनाथस्य कार्यस्य च परस्य च
तो सर्व भुतांचा नायक आहे, सर्व जीव त्याची पूजा करतात. हा देवांचा स्वामी असलेल्या कार्यासाठी आणि परम हेतूसाठी तोच प्रमुख आहे.
ब्रह्मभूतस्य सततं ब्रह्मर्षिशरणस्य च ब्रह्मा वसति नाभिस्थः शरीरे ऽहं च संस्थितः
ब्रह्मा नेहमी त्याच्या नाभीत वास करतो, ब्रह्मर्षी त्याच्याकडे आश्रय घेतात आणि मी त्याच्या देहात स्थित आहे.
सर्वाः सुखं संस्थिताश् च शरीरे तस्य देवताः स देवः पुण्डरीकाक्षः श्रीगर्भः श्रीसहोषितः
सर्व देवता त्याच्या देहात सुखाने वास करतात. तो कमळनयन असलेला देव, लक्ष्मीचा आधार आणि लक्ष्मीसमवेत आहे.
शार्ङ्गचक्रायुधः खड्गी सर्वनागरिपुध्वजः उत्तमेन सुशीलेन शौचेन च दमेन च
शार्ङ्ग धनुष्य, चक्र, विविध शस्त्रे आणि खड्ग धारण केलेला, नागराजाचा ध्वज असलेला, उत्तम स्वभाव, शुद्धता आणि संयम याने युक्त आहे.
पराक्रमेण वीर्येण वपुषा दर्शनेन च आरोहणप्रमाणेन वीर्येणार्जवसंपदा
पराक्रम, सामर्थ्य, सुंदर रूप, तेजस्वी दर्शन, उंची, मोजमाप, वीर्य आणि सरळपणाच्या संपत्तीने तो संपन्न आहे.
आनृशंस्येन रूपेण बलेन च समन्वितः अस्त्रैः समुदितः सर्वैर् दिव्यैर् अद्भुतदर्शनैः
दयाळूपणा, सुंदर रूप आणि बल यांनी युक्त आहे. सर्व दिव्य आणि अद्भुत शस्त्रांनी सज्ज आहे.
योगमायासहस्राक्षो विरूपाक्षो महामनाः वाचा मित्रजनश्लाघी ज्ञातिबन्धुजनप्रियः
योगमायेच्या हजारो डोळ्यांनी, विविध डोळ्यांनी, महान मनाने युक्त आहे. त्याची वाणी मित्रांना आवडते, आणि आप्तजनांचा तो लाडका आहे.
क्षमावांश् चानहंवादी स देवो ब्रह्मदायकः भयहर्ता भयार्तानां मित्रानन्दविवर्धनः
क्षमाशील आणि अहंकाररहित तो देव ब्रह्मपद देणारा आहे. भयग्रस्तांचे भय दूर करणारा आणि मित्रांचा आनंद वाढवणारा आहे.
शरण्यः सर्वभूतानां दीनानां पालने रतः श्रुतवान् अथ संपन्नः सर्वभूतनमस्कृतः
तो सर्व भुतांचा आधार आहे, दीनांची रक्षा करण्यात रमणारा आहे. तो विद्वान, संपन्न आणि सर्व जीवांनी पूजला जातो.
समाश्रितानाम् उपकृच् छत्रूणां भयकृत् तथा नीतिज्ञो नीतिसंपन्नो ब्रह्मवादी जितेन्द्रियः
जो नीती जाणणारा, नीतीने समृद्ध, ब्रह्मज्ञान असलेला आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला असतो, तो शत्रूंना भीती देणारा आणि शरण आलेल्यांना रक्षण करणारा होतो.
भवार्थम् एव देवानां बुद्ध्या परमया युतः प्राजापत्ये शुभे मार्गे मानवे धर्मसंस्कृते
तो देवांच्या हितासाठी, उत्तम बुद्धीने युक्त होऊन, प्रजापतींच्या शुभ मार्गाने, मनुच्या धर्माने पवित्र झालेल्या वाटेवर चालेल.