अल्पप्रज्ञो विरूपाक्ष कथं भवति मानवः एवं त्वं संशयं छिन्धि सर्वधर्मभृतां वर
माणूस अज्ञानी किंवा डोळ्यांनी विकृत कसा होतो? हेच माझे शंका आहे, सर्व धर्म पाळणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, तू ती दूर कर.
जात्यन्धाश् चापरे देव रोगार्ताश् चापरे तथा नराः क्लीबाश् च दृश्यन्ते कारणं ब्रूहि तत्र वै
काहीजण जन्मतःच आंधळे असतात, काही आजारांनी त्रस्त असतात, तर काही नपुंसक असतात; याचे कारण तू मला नक्की सांग.
ब्राह्मणान् वेदविदुषः सिद्धान् धर्मविदस् तथा परिपृच्छन्त्य् अहरहः कुशलाकुशलं सदा
प्रत्येक दिवशी लोक वेदज्ञ, सिद्ध आणि धर्म जाणणाऱ्या ब्राह्मणांना नेहमीच शुभ आणि अशुभ याबद्दल विचारतात.
वर्जयन्तो ऽशुभं कर्म सेवमानाः शुभं तथा लभन्ते स्वर्गतिं नित्यम् इह लोके यथासुखम्
जे माणसे अशुभ कर्मे टाळतात आणि शुभ कर्मे करतात, त्यांना स्वर्गप्राप्ती होते आणि या जगातही सुख मिळते.
स चेन् मनुष्यतां याति मेधावी तत्र जायते श्रुतं यज्ञानुगं यस्य कल्याणम् उपजायते
असा माणूस जर पुन्हा माणूस म्हणून जन्माला आला, तर तो बुद्धिमान असतो; त्याला विद्या, यज्ञ आणि चांगले भाग्य मिळते.
परदारेषु ये चापि चक्षुर् दुष्टं प्रयुञ्जते तेन दुष्टस्वभावेन जात्यन्धास् ते भवन्ति हि
जे परस्त्रीकडे वाईट नजरेने पाहतात, ते वाईट स्वभावामुळे जन्मतःच आंधळे होतात.
मनसापि प्रदुष्टेन नग्नां पश्यन्ति ये स्त्रियम् रोगार्तास् ते भवन्तीह नरा दुष्कृतकारिणः
जे पुरुष मनानेही वाईट हेतूने नग्न स्त्रीकडे पाहतात, ते वाईट कर्मामुळे आजारी पडतात.
ये तु मूढा दुराचारा वियोनौ मैथुने रताः पुरुषेषु सुदुष्प्रज्ञाः क्लीबत्वम् उपयान्ति ते
जे मूढ, वाईट वागणूक असलेले आणि अप्राकृतिक मैथुनात रमणारे असतात, ते पुरुषांमध्ये फारच अज्ञानी असतात आणि नपुंसक होतात.
पशूंश् च ये वै बध्नन्ति ये चैव गुरुतल्पगाः प्रकीर्णमैथुना ये च क्लीबा जायन्ति वै नराः
जे जनावरांना बांधतात, जे गुरूच्या पत्नीकडे जातात, आणि जे कोणासोबतही मैथुन करतात, ते सर्व पुरुष नपुंसक म्हणून जन्म घेतात.
अवद्यं किं तु वै कर्म निरवद्यं तथैव च श्रेयः कुर्वन्न् अवाप्नोति मानवो देवसत्तम
हे देवश्रेष्ठ, जे माणूस दोषारोप न होणारी कर्मे करतो आणि दोषारोप होणारी टाळतो, तो श्रेष्ठ कल्याण प्राप्त करतो.
श्रेयांसं मार्गम् अन्विच्छन् सदा यः पृच्छति द्विजान् धर्मान्वेषी गुणाकाङ्क्षी स स्वर्गं समुपाश्नुते
जो नेहमी चांगला मार्ग शोधतो आणि ब्राह्मणांना धर्माबद्दल विचारतो, गुणांची इच्छा करतो, तो स्वर्ग प्राप्त करतो.
यदि मानुष्यतां देवि कदाचित् संनियच्छति मेधावी धारणायुक्तः प्राज्ञस् तत्रापि जायते
हे देवी, असा बुद्धिमान आणि लक्ष देणारा माणूस कधी माणूस म्हणून जन्म घेतो, तेव्हा तो बुद्धीने युक्त असतो.
एष देवि सतां धर्मो गन्तव्यो भूतिकारकः नृणां हितार्थाय सदा मया चैवम् उदाहृतः
हे देवी, सज्जनांचा हा धर्माचा मार्ग आहे, जो सर्वांना सुख, समृद्धी देतो. लोकांच्या कल्याणासाठी मी नेहमीच हा उपदेश केला आहे.
अपरे स्वल्पविज्ञाना धर्मविद्वेषिणो नराः ब्राह्मणान् वेदविदुषो नेच्छन्ति परिसर्पितुम्
जे लोक थोड्या समजुतीचे आहेत आणि धर्माचा द्वेष करतात, असे काहीजण वेदज्ञ ब्राह्मणांच्या संगतीला कधीच तयार होत नाहीत.
व्रतवन्तो नराः केचिच् छ्रद्धादमपरायणाः अव्रता भ्रष्टनियमास् तथान्ये राक्षसोपमाः
काही पुरुष व्रत पाळतात, पण त्यांची श्रद्धा चुकीच्या गोष्टींवर असते; तर काहीजण व्रत न पाळता, नियम सोडून, राक्षसांसारखे वागतात.
यज्वानश् च तथैवान्ये निर्मोहाश् च तथा परे केन कर्मविपाकेन भवन्तीह वदस्व मे
काहीजण यज्ञ करतात, काहीजण मोहमुक्त असतात; हे असे का घडते, कोणत्या कर्माच्या फळामुळे होते, ते मला सांग.
आगमालोकधर्माणां मर्यादाः पूर्वनिर्मिताः प्रमाणेनानुवर्तन्ते दृश्यन्ते ह दृढव्रताः
शास्त्रात सांगितलेल्या धर्माच्या मर्यादा पूर्वीपासूनच ठरवलेल्या आहेत; जे दृढ निश्चयाने व्रत पाळतात, ते त्या मर्यादांचा आधार घेतात.
अधर्मं धर्मम् इत्य् आहुर् ये च मोहवशं गताः अव्रता नष्टमर्यादास् ते नरा ब्रह्मराक्षसाः
जे लोक अज्ञानामुळे अधर्मालाच धर्म म्हणतात, व्रत न पाळता, मर्यादा सोडून देतात, असे पुरुष ब्रह्मराक्षस होतात.
ये वै कालकृतोद्योगात् संभवन्तीह मानवाः निर्होमा निर्वषट्कारास् ते भवन्ति नराधमाः
काळाच्या प्रभावामुळे जे लोक येथे जन्म घेतात, पण होम किंवा 'वषट्' म्हणत नाहीत, ते सर्वात नीच मनुष्य होतात.
एष देवि मया सर्वसंशयच्छेदनाय ते कुशलाकुशलो नॄणां व्याख्यातो धर्मसागरः
हे देवी, तुझे सर्व शंका दूर व्हाव्यात म्हणून मी पुरुषांच्या चांगल्या आणि वाईट धर्माचे हे सागरतुल्य स्पष्टीकरण दिले आहे.
श्रुत्वैवं सा जगन्माता भर्तुर् वचनम् आदितः हृष्टा बभूव सुप्रीता विस्मिता च तदा द्विजाः
हे द्विजांनो, पतीचे हे शब्द सुरुवातीपासून ऐकून जगदंबा अत्यंत आनंदी, प्रसन्न आणि आश्चर्यचकित झाली.
ये तत्रासन् मुनिवरास् त्रिपुरारेः समीपतः तीर्थयात्राप्रसङ्गेन गतास् तस्मिन् गिरौ द्विजाः
त्रिपुरांचा शत्रू ज्या ठिकाणी होता, त्या पर्वतावर तीर्थयात्रेच्या निमित्ताने आलेले श्रेष्ठ मुनी तिथे उपस्थित होते.
ते ऽपि संपूज्य तं देवं शूलपाणिं प्रणम्य च पप्रच्छुः संशयं चैव लोकानां हितकाम्यया
त्यांनीही त्या शूलधारी देवाची पूजा करून, नमस्कार केला आणि जगाच्या हितासाठी मनातील शंका विचारली.
त्रिलोचन नमस् ते ऽस्तु दक्षक्रतुविनाशन पृच्छामस् त्वां जगन्नाथ संशयं हृदि संस्थितम्
त्रिनेत्रधारी, दक्षयज्ञाचा संहार करणारा, तुला नमस्कार असो! हे जगनाथ, आमच्या हृदयातील शंका आम्ही तुला विचारतो.
संसारे ऽस्मिन् महाघोरे भैरवे लोमहर्षणे भ्रमन्ति सुचिरं कालं पुरुषाश् चाल्पमेधसः
या भयंकर आणि भीतीदायक संसारात, अल्पबुद्धीचे पुरुष फार काळ भटकत राहतात.
येनोपायेन मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात् ब्रूहि तच् छ्रोतुम् इच्छामः परं कौतूहलं हि नः
जन्म आणि संसाराच्या बंधनातून लोक कशा उपायाने मुक्त होतात, ते आम्हाला सांग, कारण आम्हाला ते ऐकायची फार उत्सुकता आहे.
कर्मपाशनिबद्धानां नराणां दुःखभागिनाम् नान्योपायं प्रपश्यामि वासुदेवात् परं द्विजाः
कर्माच्या बंधनात अडकलेल्या आणि दुःख भोगणाऱ्या माणसांसाठी, वासुदेवाशिवाय दुसरा उपाय मला दिसत नाही.
ये पूजयन्ति तं देवं शङ्खचक्रगदाधरम् वाङ्मनःकर्मभिः सम्यक् ते यान्ति परमां गतिम्
जे लोक शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या त्या देवाची वाणी, मन आणि कृतीने योग्य प्रकारे पूजा करतात, तेच सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतात.
किं तेषां जीवितेनेह पशुवच् चेष्टितेन च येषां न प्रवणं चित्तं वासुदेवे जगन्मये
ज्यांच्या मनात वासुदेव, जो सर्व विश्वाचा आत्मा आहे, याच्याविषयी ओढ नाही, त्यांना येथे जगण्यात किंवा पशूसारख्या कृतींमध्ये काय अर्थ आहे?
पिनाकिन् भगनेत्रघ्न सर्वलोकनमस्कृत माहात्म्यं वासुदेवस्य श्रोतुम् इच्छाम शंकर
पिनाकधारी, भगाचे नेत्र नष्ट करणारा, सर्व लोकांनी पूजिला जाणारा शंकरा, आम्हाला वासुदेवाच्या महात्म्याचे ऐकायची इच्छा आहे.