केनायुर् लभते दीर्घं कर्मणा पुरुषः प्रभो तपसा वापि देवेश केनायुर् लभते महत्
देवा, माणसाला दीर्घायुष्य कशामुळे मिळतं? कोणत्या कर्मामुळे किंवा कोणत्या तपामुळे मोठं आयुष्य मिळतं, हे सांग.
क्षीणायुः केन भवति कर्मणा भुवि मानवः विपाकं कर्मणां देव वक्तुम् अर्हस्य् अनिन्दित
देवा, पृथ्वीवर माणसाचं आयुष्य कोणत्या कर्मामुळे कमी होतं? कर्मांचा परिणाम काय होतो, हे तू सांगावंस.
अपरे च महाभाग्या मन्दभाग्यास् तथा परे अकुलीनाः कुलीनाश् च संभवन्ति तथा परे
काही जण फार भाग्यवान असतात, काहींचं भाग्य कमी असतं; काहींचं घराणं मोठं असतं, तर काहींचं नसतं—अशा वेगवेगळ्या गोष्टी घडतात.
दुर्दर्शाः केचिद् आभान्ति नराः काष्ठमया इव प्रियदर्शास् तथा चान्ये दर्शनाद् एव मानवाः
काही माणसं पाहायला कठीण वाटतात, जणू काही लाकडाच्या पुतळ्यासारखी; काहींना पाहिलं की मन प्रसन्न होतं, तर काहींचं फक्त दर्शनच मनाला आवडतं.
दुष्प्रज्ञाः केचिद् आभान्ति केचिद् आभान्ति पण्डिताः महाप्रज्ञास् तथा चान्ये ज्ञानविज्ञानभाविनः
काही जण मूर्ख वाटतात, काही विद्वान दिसतात; काहींना मोठं ज्ञान असतं, तर काहींमध्ये समज आणि विवेक असतो.
अल्पवाचास् तथा केचिन् महावाचास् तथा परे दृश्यन्ते पुरुषा देव ततो व्याख्यातुम् अर्हसि
काही माणसं फार कमी बोलतात, काहींना बोलायचं कौशल्य असतं; अशा प्रकारची माणसं दिसतात, देवा, याचं कारण तू सांगावं.
हन्त ते ऽहं प्रवक्ष्यामि देवि कर्मफलोदयम् मर्त्यलोके नरः सर्वो येन स्वं फलम् अश्नुते
देवी, आता मी तुला कर्माच्या फळांची उत्पत्ती सांगतो, ज्यामुळे या मर्त्य लोकात प्रत्येकाला त्याच्या कर्मानुसार फळ मिळतं.
प्राणातिपाती योगीन्द्रो दण्डहस्तो नरः सदा नित्यम् उद्यतशस्त्रश् च हन्ति भूतगणान् नरः
जो माणूस नेहमी प्राण्यांचा संहार करतो, हातात काठी किंवा शस्त्र घेऊन तयार असतो, तो अनेक जीव मारतो.
निर्दयः सर्वभूतेभ्यो नित्यम् उद्वेगकारकः अपि कीटपतंगानाम् अशरण्यः सुनिर्घृणः
तो सर्व प्राण्यांवर निर्दयी असतो, नेहमी त्रास देतो; अगदी कीटक आणि पतंगांनाही तो आश्रय देत नाही, त्याच्यात मुळीच दया नसते.
एवंभूतो नरो देवि निरयं प्रतिपद्यते विपरीतस् तु धर्मात्मा स्वरूपेणाभिजायते
देवी, असा माणूस नरकात जातो; पण उलट जो धर्मात्मा आहे, तो आपल्या खऱ्या स्वरूपात जन्म घेतो.
निरयं याति हिंसात्मा याति स्वर्गम् अहिंसकः यातनां निरये रौद्रां सकृच्छ्रां लभते नरः
जो हिंसक आहे तो नरकात जातो, जो अहिंसक आहे तो स्वर्गात पोहोचतो; नरकात माणसाला भयंकर आणि कष्टदायक यातना मिळतात.
यः कश्चिन् निरयात् तस्मात् समुत्तरति कर्हिचित् मानुष्यं लभते वापि हीनायुस् तत्र जायते
जो कधी तरी नरकातून वर येतो, त्याला माणूस म्हणून जन्म मिळू शकतो, पण त्याचं आयुष्य तिथे कमी असतं.
पापेन कर्मणा देवि युक्तो हिंसादिभिर् यतः अहितः सर्वभूतानां हीनायुर् उपजायते
देवी, जो पापी कर्म करतो, हिंसा वगैरे करतो, सर्व प्राण्यांना त्रास देतो, त्याचा जन्म अल्पायुष्यात होतो.
शुभेन कर्मणा देवि प्राणिघातविवर्जितः शुभेन कर्मणा देवि प्राणिघातविवर्जितः निक्षिप्तशस्त्रो निर्दण्डो न हिंसति कदाचन
देवी, जो शुभ कर्म करतो, प्राण्यांची हत्या टाळतो, शस्त्र खाली ठेवतो, काठी घेत नाही, तो कधीच कोणालाही इजा करत नाही.
न घातयति नो हन्ति घ्नन्तं नैवानुमोदते सर्वभूतेषु सस्नेहो यथात्मनि तथा परे
तो मारत नाही, मारायला सांगत नाही, मारणाऱ्याचं समर्थनही करत नाही; सर्व प्राण्यांवर त्याला आपुलकी असते, जशी स्वतःवर तशीच इतरांवरही.
ईदृशः पुरुषो नित्यं देवि देवत्वम् अश्नुते उपपन्नान् सुखान् भोगान् सदाश्नाति मुदा युतः
देवी, असा माणूस नेहमी देवपदाला पोहोचतो आणि योग्य सुख, भोग आनंदाने उपभोगतो.
अथ चेन् मानुषे लोके कदाचिद् उपपद्यते एष दीर्घायुषां मार्गः सुवृत्तानां सुकर्मणाम् प्राणिहिंसाविमोक्षेण ब्रह्मणा समुदीरितः
कधी त्याचा जन्म माणसांत झाला तरी, दीर्घायुष्य, चांगली वागणूक आणि उत्तम कर्म मिळवणाऱ्यांचा हा मार्ग आहे, जो प्राण्यांना इजा न करता ब्रह्मदेवाने सांगितला आहे.
किंशीलः किंसमाचारः पुरुषः कैश् च कर्मभिः स्वर्गं समभिपद्येत संप्रदानेन केन वा
माणसाचा स्वभाव, वर्तन आणि कोणत्या कर्मांनी स्वर्ग मिळतो? किंवा कोणत्या दानामुळे स्वर्गप्राप्ती होते?
दाता ब्राह्मणसत्कर्ता दीनार्तकृपणादिषु भक्षभोज्यान्नपानानां वाससां च महामतिः
तो दानशूर असतो, ब्राह्मणांचा सन्मान करणारा असतो, गरीब, दुःखी आणि अशा इतर लोकांवर दया करणारा असतो. तो अन्न, खाण्यापिण्याच्या वस्तू, आणि कपड्यांबाबत समजूतदार असतो.
प्रतिश्रयान् सभाः कुर्यात् प्रपाः पुष्करिणीस् तथा नित्यकादीनि कर्माणि करोति प्रयतः शुचिः
तो निवाऱ्याची जागा, सभागृह, प्यायचे पाणी आणि तलाव बांधतो. तो नेहमी स्वच्छतेने आणि मन लावून रोजची आणि इतर योग्य कृत्ये करतो.
आसनं शयनं यानं गृहं रत्नं धनं तथा सस्यजातानि सर्वाणि सक्षेत्राण्य् अथ योषितः
तो आसन, झोपायचं बिछानं, वाहनं, घर, मौल्यवान दागिने, धन, सर्व प्रकारची पिकं, शेतं आणि स्त्रिया देतो.
सुप्रशान्तमना नित्यं यः प्रयच्छति मानवः एवंभूतो नरो देवि देवलोके ऽभिजायते
ज्याचं मन नेहमी शांत असतं आणि जो अशा प्रकारे दान देतो, अशा माणसाचा जन्म, हे देवी, देवांच्या लोकात होतो.
तत्रोष्य सुचिरं कालं भुक्त्वा भोगान् अनुत्तमान् सहाप्सरोभिर् मुदितो रमित्वा नन्दनादिषु
तेथे तो खूप काळ राहतो, उत्तम सुखांचा अनुभव घेतो, अप्सरांसोबत आनंदाने रमतो आणि नंदन वगैरे बगिच्यांमध्ये विहार करतो.
तस्माच् च्युतो महेशानि मानुषेषूपजायते महाभागकुले देवि धनधान्यसमाचिते
तेथून खाली पडल्यावर, हे महेश्वरी, तो माणसांत जन्म घेतो आणि, हे देवी, मोठ्या भाग्यवान आणि धनधान्याने समृद्ध कुटुंबात येतो.
तत्र कामगुणैः सर्वैः समुपेतो मुदान्वितः महाकार्यो महाभोगो धनी भवति मानवः
तेथे सर्व इच्छित सुखांनी युक्त आणि आनंदी होऊन, तो मोठी कामं करणारा, मोठा सुखी आणि श्रीमंत होतो.
एते देवि महाभागाः प्राणिनो दानशालिनः ब्रह्मणा वै पुरा प्रोक्ताः सर्वस्य प्रियदर्शनाः
हे देवी, हे दान करणारे जीव फार भाग्यवान आहेत. हे सर्वांना प्रिय वाटतात आणि पूर्वी ब्रह्मदेवांनी सांगितले आहेत.
अपरे मानवा देवि प्रदानकृपणा द्विजाः ये ऽन्नानि न प्रयच्छन्ति विद्यमाने ऽप्य् अबुद्धयः
इतर काही माणसं, हे देवी, दान देण्यात कंजूष असतात. त्यांच्याकडे अन्न असलं तरी, अज्ञानामुळे ते देत नाहीत.
दीनान्धकृपणान् दृष्ट्वा भिक्षुकान् अतिथीन् अपि याच्यमाना निवर्तन्ते जिह्वालोभसमन्विताः
गरिब, आंधळे, दुःखी, भिकारी, आणि पाहुणे दिसले तरी, मागितल्यावर ते तोंड वळवतात, कारण त्यांना चवीची लालसा असते.
न धनानि न वासांसि न भोगान् न च काञ्चनम् न गाश् च नान्नविकृतिं प्रयच्छन्ति कदाचन
ते कधीच धन, कपडे, सुख, सोने, गायी किंवा कुठल्याही प्रकारचं अन्न देत नाहीत.
अप्रलुब्धाश् च ये लुब्धा नास्तिका दानवर्जितः एवंभूता नरा देवि निरयं यान्त्य् अबुद्धयः
जे लोभी नाहीत पण तरीही लोभी असतात, जे नास्तिक आहेत आणि दान करत नाहीत, असे अज्ञानी माणसं, हे देवी, नरकात जातात.