श्लक्ष्णां वाणीं स्वच्छवर्णां मधुरां पापवर्जिताम् स्वगतेनाभिभाषन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः
जे आपली वाणी नेहमी गोड, स्वच्छ अर्थाची, मधुर आणि पापरहित बोलतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
परुषं ये न भाषन्ते कटुकं निष्ठुरं तथा न पैशुन्यरताः सन्तस् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे कठोर, कडू किंवा निर्दयी बोलत नाहीत, आणि निंदा करण्यात रमणारे नाहीत, असे लोक स्वर्गाला जातात.
पिशुनं न प्रभाषन्ते मित्रभेदकरं तथा परपीडाकरं चैव ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक दुसऱ्यांची निंदा करत नाहीत, मित्रांमध्ये फूट पाडणारे किंवा इतरांना त्रास देणारे बोल बोलत नाहीत, असे लोक स्वर्गाला जातात.
ये वर्जयन्ति परुषं परद्रोहं च मानवाः सर्वभूतसमा दान्तास् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे माणसं कठोर बोलणं आणि दुसऱ्यांना त्रास देणं टाळतात, सर्व प्राण्यांना समान समजतात आणि संयमी असतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
शठप्रलापाद् विरता विरुद्धपरिवर्जकाः सौम्यप्रलापिनो नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः
जे फसवणूक करणारे बोल टाळतात, इतरांशी वाद घालत नाहीत आणि नेहमी सौम्य बोल बोलतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
न कोपाद् व्याहरन्ते ये वाचं हृदयदारिणीम् शान्तिं विन्दन्ति ये क्रुद्धास् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे रागातून दुसऱ्याचं मन दुखावणारे शब्द उच्चारत नाहीत आणि राग आल्यावरही शांतता मिळवतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
एष वाणीकृतो देवि धर्मः सेव्यः सदा नरैः शुभसत्यगुणैर् नित्यं वर्जनीया मृषा बुधैः
हे देवी, ही वाणीविषयक नीती आहे, जी नेहमी लोकांनी पाळावी. जे सत्प्रवृत्ती आणि सत्य बोलतात त्यांनी नेहमी खोटं बोलणं टाळावं.
मनसा बध्यते येन कर्मणा पुरुषः सदा तन् मे ब्रूहि महाभाग देवदेव पिनाकधृक्
हे महाभाग्यवान, देवांचा देव, पिनाकधारी, मला सांगा — कोणत्या कृतीमुळे माणूस नेहमी मनाने बांधला जातो?
मानसेनेह धर्मेण संयुक्ताः पुरुषाः सदा स्वर्गं गच्छन्ति कल्याणि तन् मे कीर्तयतः शृणु
हे कल्याणी, जे लोक नेहमी मनाने धर्माशी जोडलेले असतात, ते स्वर्गाला जातात. मी सांगतोय, ते नीट ऐक.
दुष्प्रणीतेन मनसा दुष्प्रणीतान्तराकृतिः नरो बध्येत येनेह शृणु वा तं शुभानने
हे शुभमुखी, कोणत्या चुकीच्या मनोवृत्तीमुळे किंवा अंतःकरणामुळे माणूस इथे बांधला जातो, किंवा कशामुळे — ते माझ्याकडून ऐक.
अरण्ये विजने न्यस्तं परस्वं दृश्यते यदा मनसापि न गृह्णन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक एकांत जंगलात दुसऱ्याचं धन पडलं असताना, ते पाहूनही मनातसुद्धा ते घ्यावं असं विचारत नाहीत, असे लोक स्वर्गाला जातात.
तथैव परदारान् ये कामवृत्ता रहोगताः मनसापि न हिंसन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः
त्याचप्रमाणे, जे वासनेने चाललेले आणि एकटे असतानाही दुसऱ्याच्या पत्नीला मनातसुद्धा त्रास देत नाहीत, असे लोक स्वर्गाला जातात.
शत्रुं मित्रं च ये नित्यं तुल्येन मनसा नराः भजन्ति मैत्र्यं संगम्य ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक शत्रू आणि मित्र या दोघांशीही नेहमी समभावाने वागतात आणि मैत्रीने सर्वांसोबत मिसळतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
श्रुतवन्तो दयावन्तः शुचयः सत्यसंगराः स्वैर् अर्थैः परिसंतुष्टास् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक विद्वान, दयाळू, स्वच्छ, सत्यावर ठाम आणि आपल्या मिळकतीत समाधानी असतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
अवैरा ये त्व् अनायासा मैत्रचित्तरताः सदा सर्वभूतदयावन्तस् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक द्वेषरहित, इतरांना त्रास देण्याचा प्रयत्न न करणारे, नेहमी मैत्रीच्या भावनेत रमणारे आणि सर्व प्राण्यांवर दया करणारे असतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
ज्ञातवन्तः क्रियावन्तः क्षमावन्तः सुहृत्प्रियाः धर्माधर्मविदो नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक ज्ञानी, कर्तबगार, क्षमाशील आणि मित्रांना प्रिय असतात, जे नेहमी धर्म-अधर्म ओळखतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
शुभानाम् अशुभानां च कर्मणां फलसंचये निराकाङ्क्षाश् च ये देवि ते नराः स्वर्गगामिनः
हे देवी, जे लोक शुभ किंवा अशुभ कर्मांच्या फळाची इच्छा करत नाहीत, असे लोक स्वर्गाला जातात.
पापोपेतान् वर्जयन्ति देवद्विजपराः सदा समुत्थानम् अनुप्राप्तास् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक नेहमी पापी लोकांना टाळतात, देव आणि ब्राह्मण यांना भक्तीने वागतात आणि उद्योगी असतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
शुभैः कर्मफलैर् देवि मयैते परिकीर्तिताः स्वर्गमार्गपरा भूयः किं त्वं श्रोतुम् इहेच्छसि
हे देवी, या शुभ कर्मांच्या फळांनी मी स्वर्गमार्गावर असणाऱ्यांचं वर्णन केलं आहे. तुला अजून काय ऐकायचं आहे?
महान् मे संशयः कश्चिन् मर्त्यान् प्रति महेश्वर तस्मात् त्वं निपुणेनाद्य मम व्याख्यातुम् अर्हसि
हे महेश्वर, मला मर्त्य लोकांबद्दल एक मोठा शंका आहे. म्हणून, आज तू मला ती पूर्णपणे समजावून सांग.
केनायुर् लभते दीर्घं कर्मणा पुरुषः प्रभो तपसा वापि देवेश केनायुर् लभते महत्
देवा, माणसाला दीर्घायुष्य कशामुळे मिळतं? कोणत्या कर्मामुळे किंवा कोणत्या तपामुळे मोठं आयुष्य मिळतं, हे सांग.
क्षीणायुः केन भवति कर्मणा भुवि मानवः विपाकं कर्मणां देव वक्तुम् अर्हस्य् अनिन्दित
देवा, पृथ्वीवर माणसाचं आयुष्य कोणत्या कर्मामुळे कमी होतं? कर्मांचा परिणाम काय होतो, हे तू सांगावंस.
अपरे च महाभाग्या मन्दभाग्यास् तथा परे अकुलीनाः कुलीनाश् च संभवन्ति तथा परे
काही जण फार भाग्यवान असतात, काहींचं भाग्य कमी असतं; काहींचं घराणं मोठं असतं, तर काहींचं नसतं—अशा वेगवेगळ्या गोष्टी घडतात.
दुर्दर्शाः केचिद् आभान्ति नराः काष्ठमया इव प्रियदर्शास् तथा चान्ये दर्शनाद् एव मानवाः
काही माणसं पाहायला कठीण वाटतात, जणू काही लाकडाच्या पुतळ्यासारखी; काहींना पाहिलं की मन प्रसन्न होतं, तर काहींचं फक्त दर्शनच मनाला आवडतं.
दुष्प्रज्ञाः केचिद् आभान्ति केचिद् आभान्ति पण्डिताः महाप्रज्ञास् तथा चान्ये ज्ञानविज्ञानभाविनः
काही जण मूर्ख वाटतात, काही विद्वान दिसतात; काहींना मोठं ज्ञान असतं, तर काहींमध्ये समज आणि विवेक असतो.
अल्पवाचास् तथा केचिन् महावाचास् तथा परे दृश्यन्ते पुरुषा देव ततो व्याख्यातुम् अर्हसि
काही माणसं फार कमी बोलतात, काहींना बोलायचं कौशल्य असतं; अशा प्रकारची माणसं दिसतात, देवा, याचं कारण तू सांगावं.
हन्त ते ऽहं प्रवक्ष्यामि देवि कर्मफलोदयम् मर्त्यलोके नरः सर्वो येन स्वं फलम् अश्नुते
देवी, आता मी तुला कर्माच्या फळांची उत्पत्ती सांगतो, ज्यामुळे या मर्त्य लोकात प्रत्येकाला त्याच्या कर्मानुसार फळ मिळतं.
प्राणातिपाती योगीन्द्रो दण्डहस्तो नरः सदा नित्यम् उद्यतशस्त्रश् च हन्ति भूतगणान् नरः
जो माणूस नेहमी प्राण्यांचा संहार करतो, हातात काठी किंवा शस्त्र घेऊन तयार असतो, तो अनेक जीव मारतो.
निर्दयः सर्वभूतेभ्यो नित्यम् उद्वेगकारकः अपि कीटपतंगानाम् अशरण्यः सुनिर्घृणः
तो सर्व प्राण्यांवर निर्दयी असतो, नेहमी त्रास देतो; अगदी कीटक आणि पतंगांनाही तो आश्रय देत नाही, त्याच्यात मुळीच दया नसते.
एवंभूतो नरो देवि निरयं प्रतिपद्यते विपरीतस् तु धर्मात्मा स्वरूपेणाभिजायते
देवी, असा माणूस नरकात जातो; पण उलट जो धर्मात्मा आहे, तो आपल्या खऱ्या स्वरूपात जन्म घेतो.