योनिप्रतिग्रहादानैः कर्मभिश् च शुचिस्मिते एतत् ते गुह्यम् आख्यातं यथा शूद्रो भवेद् द्विजः ब्राह्मणो वा च्युतो धर्माद् यथा शूद्रत्वम् आप्नुयात्
जन्म, दान आणि कर्म यांच्या माध्यमातून, हसऱ्या मुखाच्या देवी, तुला हे गुपित सांगितले आहे—शूद्र कसा द्विज होतो आणि ब्राह्मण धर्मच्युत झाल्यावर कसा शूद्र बनतो.
भगवन् सर्वभूतेश सुरासुरनमस्कृत धर्माधर्मे नृणां देव ब्रूहि मे संशयं विभो
भगवंत, सर्व जीवांचे स्वामी, देव आणि दानवांनी पूजलेले, मानवांमधील धर्म आणि अधर्म याबद्दल माझ्या मनातील शंका कृपया दूर करा.
कर्मणा मनसा वाचा त्रिविधैर् देहिनः सदा बध्यन्ते बन्धनैः कैर् वा मुच्यन्ते वा कथं वद
कर्म, मन आणि वाणी या तिघांच्या बंधनांनी सर्व जीव नेहमी बांधलेले असतात; त्यातून कोणत्या मार्गाने आणि कसे मुक्त होता येईल, ते मला सांगा.
केन शीलेन वै देव कर्मणा कीदृशेन वा समाचारैर् गुणैः कैर् वा स्वर्गं यान्तीह मानवाः
कशा स्वभावाने, कोणत्या कर्माने किंवा कोणत्या आचार-विचारांनी आणि गुणांनी माणसे या जगात स्वर्ग मिळवतात, हे मला सांगा.
देवि धर्मार्थतत्त्वज्ञे धर्मनित्ये उमे सदा सर्वप्राणिहितः प्रश्नः श्रूयतां बुद्धिवर्धनः
देवी, धर्म आणि अर्थ यांचा खरा अर्थ जाणणारी, नेहमी धर्मात स्थिर असणारी, सर्व जीवांच्या कल्याणाचा नेहमी विचार करणारी उमा, हा बुद्धी वाढवणारा प्रश्न ऐक.
सत्यधर्मरताः शान्ताः सर्वलिङ्गविवर्जिताः नाधर्मेण न धर्मेण बध्यन्ते छिन्नसंशयाः
जे सत्य आणि धर्मात आनंद मानतात, शांत असतात, सर्व भेदभाव सोडले आहेत, त्यांचे सर्व संशय नाहीसे झाले आहेत, ते ना अधर्माने ना धर्माने बांधले जात नाहीत.
प्रलयोत्पत्तितत्त्वज्ञाः सर्वज्ञाः सर्वदर्शिनः वीतरागा विमुच्यन्ते पुरुषाः कर्मबन्धनैः
जे सृष्टी आणि प्रलयाचा खरा अर्थ जाणतात, सर्वज्ञ आहेत, सर्वकाही पाहू शकतात, ज्यांना आसक्ती नाही, असे पुरुष कर्माच्या बंधनातून मुक्त होतात.
कर्मणा मनसा वाचा ये न हिंसन्ति किंचन ये न मज्जन्ति कस्मिंश्चित् ते न बध्नन्ति कर्मभिः
जे आपल्या कृतीने, मनाने किंवा वाणीने कोणालाही त्रास देत नाहीत, जे कोणत्याही गोष्टीत गुंतत नाहीत, त्यांना कर्म बांधू शकत नाही.
प्राणातिपाताद् विरताः शीलवन्तो दयान्विताः तुल्यद्वेष्यप्रिया दान्ता मुच्यन्ते कर्मबन्धनैः
जे प्राणहिंसेपासून दूर राहतात, चांगले आचरण करतात, दयाळू आहेत, प्रिय आणि अप्रिय दोघांशी सारखे वागतात, आणि संयमी आहेत, ते कर्माच्या बंधनातून मुक्त होतात.
सर्वभूतदयावन्तो विश्वास्याः सर्वजन्तुषु त्यक्तहिंस्रसमाचारास् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे सर्व जीवांवर दया करतात, सर्व प्राण्यांमध्ये विश्वासार्ह आहेत, ज्यांनी हिंसक वर्तन सोडले आहे, असे लोक स्वर्गाला जातात.
परस्वनिर्ममा नित्यं परदारविवर्जिकाः धर्मलब्धार्थभोक्तारस् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे नेहमी दुसऱ्याच्या मालकीच्या वस्तूंपासून अलिप्त राहतात, दुसऱ्याच्या स्त्रियांपासून दूर राहतात, आणि धर्माने मिळवलेल्या संपत्तीचा उपभोग घेतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
मातृवत् स्वसृवच् चैव नित्यं दुहितृवच् च ये परदारेषु वर्तन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः
जे नेहमी दुसऱ्याच्या स्त्रियांना आई, बहीण किंवा मुलगी म्हणून पाहतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
स्वदारनिरता ये च ऋतुकालाभिगामिनः अग्राम्यसुखभोगाश् च ते नराः स्वर्गगामिनः
जे आपल्या पत्नीशीच निष्ठावान असतात, योग्य काळातच जवळ जातात, आणि अश्लील सुखांपासून दूर राहतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
स्तैन्यान् निवृत्ताः सततं संतुष्टाः स्वधनेन च स्वभाग्यान्य् उपजीवन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः
जे नेहमी चोरीपासून दूर राहतात, आपल्या मिळकतीत समाधान मानतात, आणि आपल्या नशिबाने जगतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
परदारेषु ये नित्यं चारित्रावृतलोचनाः जितेन्द्रियाः शीलपरास् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे नेहमी दुसऱ्याच्या स्त्रियांकडे लाजरेपणाने पाहतात, ज्यांनी इंद्रिये जिंकली आहेत, आणि जे सदाचारात रमलेले आहेत, असे लोक स्वर्गाला जातात.
एष दैवकृतो मार्गः सेवितव्यः सदा नरैः अकषायकृतश् चैव मार्गः सेव्यः सदा बुधैः
हा देवांनी ठरवलेला मार्ग आहे, तो नेहमी सर्वांनी चालावा. आणि जो मार्ग दुःखरहित आहे, तो नेहमी ज्ञानी लोकांनी चालावा.
अवृथापकृतश् चैव मार्गः सेव्यः सदा बुधैः दानकर्मतपोयुक्तः शीलशौचदयात्मकः स्वर्गमार्गम् अभीप्सद्भिर् न सेव्यस् त्व् अत उत्तरः
जो मार्ग व्यर्थ नाही, तो नेहमी ज्ञानी लोकांनी चालावा. दान, चांगले कर्म, तप, सदाचार, पवित्रता आणि दयाळूपणा यांनी युक्त असलेला मार्ग, जो स्वर्गाची इच्छा करतो त्याने दुसरा मार्ग धरू नये.
वाचा तु बध्यते येन मुच्यते ह्य् अथवा पुनः तानि कर्माणि मे देव वद भूतपते ऽनघ
वाणीमुळे माणूस बांधला जातो आणि त्याच वाणीमुळे पुन्हा मुक्त होतो. हे भूतांचे अधिपती, पापरहित प्रभो, अशी कोणती कर्मे आहेत ते मला सांग.
आत्महेतोः परार्थे वा अधर्माश्रितम् एव च ये मृषा न वदन्तीह ते नराः स्वर्गगामिनः
स्वतःसाठी, दुसऱ्यासाठी किंवा अधर्माच्या प्रसंगीही, जे खोटं बोलत नाहीत, असे लोक स्वर्गाला जातात.
वृत्त्यर्थं धर्महेतोर् वा कामकारात् तथैव च अनृतं ये न भाषन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः
उपजीविकेसाठी, धर्मासाठी किंवा इच्छेनेही, जे खोटं बोलत नाहीत, असे लोक स्वर्गाला जातात.
श्लक्ष्णां वाणीं स्वच्छवर्णां मधुरां पापवर्जिताम् स्वगतेनाभिभाषन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः
जे आपली वाणी नेहमी गोड, स्वच्छ अर्थाची, मधुर आणि पापरहित बोलतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
परुषं ये न भाषन्ते कटुकं निष्ठुरं तथा न पैशुन्यरताः सन्तस् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे कठोर, कडू किंवा निर्दयी बोलत नाहीत, आणि निंदा करण्यात रमणारे नाहीत, असे लोक स्वर्गाला जातात.
पिशुनं न प्रभाषन्ते मित्रभेदकरं तथा परपीडाकरं चैव ते नराः स्वर्गगामिनः
जे लोक दुसऱ्यांची निंदा करत नाहीत, मित्रांमध्ये फूट पाडणारे किंवा इतरांना त्रास देणारे बोल बोलत नाहीत, असे लोक स्वर्गाला जातात.
ये वर्जयन्ति परुषं परद्रोहं च मानवाः सर्वभूतसमा दान्तास् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे माणसं कठोर बोलणं आणि दुसऱ्यांना त्रास देणं टाळतात, सर्व प्राण्यांना समान समजतात आणि संयमी असतात, ते लोक स्वर्गाला जातात.
शठप्रलापाद् विरता विरुद्धपरिवर्जकाः सौम्यप्रलापिनो नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः
जे फसवणूक करणारे बोल टाळतात, इतरांशी वाद घालत नाहीत आणि नेहमी सौम्य बोल बोलतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
न कोपाद् व्याहरन्ते ये वाचं हृदयदारिणीम् शान्तिं विन्दन्ति ये क्रुद्धास् ते नराः स्वर्गगामिनः
जे रागातून दुसऱ्याचं मन दुखावणारे शब्द उच्चारत नाहीत आणि राग आल्यावरही शांतता मिळवतात, असे लोक स्वर्गाला जातात.
एष वाणीकृतो देवि धर्मः सेव्यः सदा नरैः शुभसत्यगुणैर् नित्यं वर्जनीया मृषा बुधैः
हे देवी, ही वाणीविषयक नीती आहे, जी नेहमी लोकांनी पाळावी. जे सत्प्रवृत्ती आणि सत्य बोलतात त्यांनी नेहमी खोटं बोलणं टाळावं.
मनसा बध्यते येन कर्मणा पुरुषः सदा तन् मे ब्रूहि महाभाग देवदेव पिनाकधृक्
हे महाभाग्यवान, देवांचा देव, पिनाकधारी, मला सांगा — कोणत्या कृतीमुळे माणूस नेहमी मनाने बांधला जातो?
मानसेनेह धर्मेण संयुक्ताः पुरुषाः सदा स्वर्गं गच्छन्ति कल्याणि तन् मे कीर्तयतः शृणु
हे कल्याणी, जे लोक नेहमी मनाने धर्माशी जोडलेले असतात, ते स्वर्गाला जातात. मी सांगतोय, ते नीट ऐक.
दुष्प्रणीतेन मनसा दुष्प्रणीतान्तराकृतिः नरो बध्येत येनेह शृणु वा तं शुभानने
हे शुभमुखी, कोणत्या चुकीच्या मनोवृत्तीमुळे किंवा अंतःकरणामुळे माणूस इथे बांधला जातो, किंवा कशामुळे — ते माझ्याकडून ऐक.