सोमात् सङ्गानुकर्षाणां ध्वजिनां सवरूथिनाम् रथानां मेघघोषाणां सहस्राणि दशैव तु
सोमापासून ध्वज, हत्ती, रथ आणि सैन्यांनी युक्त अशी दहा हजार सेना निर्माण झाली, ज्या मेघगर्जनेसारख्या गर्जत होत्या.
रौप्यकाञ्चनकक्षाणां सहस्राण्य् एकविंशतिः तावत्य् एव सहस्राणि उत्तरस्यां तथा दिशि
रौप्य आणि सोन्याच्या कवचांनी युक्त अशी एकवीस हजार सेना, आणि उत्तरेकडेही तितक्याच हजार सेना होत्या.
आभूमिपाला भोजास् तु सन्ति ज्याकिङ्किणीकिनः आहुः किं चाप्य् अवन्तिभ्यः स्वसारं ददुर् अन्धकाः
भोज हे पृथ्वीचे रक्षक, धनुष्य आणि घंटा वाजविण्यात कुशल आहेत. असेही सांगतात की, अंधकांनी आपली बहीण अवंतींना दिली.
आहुकस्य तु काश्यायां द्वौ पुत्रौ संबभूवतुः देवकश् चोग्रसेनश् च देवगर्भसमाव् उभौ
आहुक आणि काश्येच्या पोटी दोन पुत्र झाले – देवक आणि उग्रसेन, हे दोघेही दिव्य तेजाने भरलेले होते.
देवकस्याभवन् पुत्राश् चत्वारस् त्रिदशोपमाः देववान् उपदेवश् च संदेवो देवरक्षितः
देवकाला देवांसारखे चार पुत्र झाले — देववान, उपदेव, संदेव आणि देवरक्षित.
कुमार्यः सप्त चास्याथ वसुदेवाय ता ददौ देवकी शान्तिदेवा च सुदेवा देवरक्षिता
देवकीला सात कन्या होत्या, त्या तिने वसुदेवाला दिल्या — शांतिदेवा, सुदेवा, देवरक्षिता,
वृकदेव्य् उपदेवी च सुनाम्नी चैव सप्तमी नवोग्रसेनस्य सुतास् तेषां कंसस् तु पूर्वजः
वृकदेवी, उपदेवी, सुनाम्नी आणि सातवी नवोग्रा — या उग्रसेनाच्या कन्या होत्या; त्यांच्यात कंस मोठा होता.
न्यग्रोधश् च सुनामा च तथा कङ्कः सुभूषणः राष्ट्रपालो ऽथ सुतनुर् अनावृष्टिस् तु पुष्टिमान्
न्यग्रोध, सुनामा, कंक, सुभूषण, राष्ट्रपाल, सुतनू, अनावृष्टि आणि पुष्टिमान —
तेषां स्वसारः पञ्चासन् कंसा कंसवती तथा सुतनू राष्ट्रपाली च कङ्का चैव वराङ्गना
त्यांच्या पाच बहिणी होत्या — कंसा, कंसवती, सुतनू, राष्ट्रपाली आणि कंका, या सर्व गुणी स्त्रिया होत्या.
उग्रसेनः सहापत्यो व्याख्यातः कुकुरोद्भवः कुकुराणाम् इमं वंशं धारयन्न् अमितौजसाम्
उग्रसेन आणि त्याचे पुत्र असे सांगितले; तो कुकुर वंशात जन्मलेला असून, या सामर्थ्यशाली कुकुरांचा वंश चालवतो.
आत्मनो विपुलं वंशं प्रजावान् आप्नुयान् नरः
ज्याच्याकडे अनेक संतती असते, त्याला मोठा वंश मिळतो.
भजमानस्य पुत्रो ऽथ रथमुख्यो विदूरथः राजाधिदेवः शूरस् तु विदूरथसुतो ऽभवत्
भजमानाचा मुलगा रथमुख्य, त्याचा मुलगा विदूरथ. राजाधिदेव हा राजा झाला, आणि विदूरथाचा मुलगा शूर.
राजाधिदेवस्य सुता जज्ञिरे वीर्यवत्तराः दत्तातिदत्तौ बलिनौ शोणाश्वः श्वेतवाहनः
राजाधिदेवाला बलवान आणि सामर्थ्यशाली असे पुत्र झाले — दत्तातिदत्त, शोणाश्व आणि श्वेतवाहन.
शमी च दण्डशर्मा च दन्तशत्रुश् च शत्रुजित् श्रवणा च श्रविष्ठा च स्वसारौ संबभूवतुः
शमी, दंडशर्मा, दंतशत्रू, शत्रुजित, श्रवणा आणि श्रविष्ठा — या दोघी बहिणी होत्या.
शमिपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः स्वयंभोजः स्वयंभोजाद् भदिकः संबभूव ह
शमीचा मुलगा प्रतिक्षत्र, प्रतिक्षत्राचा मुलगा स्वयंभोज, आणि स्वयंभोजाचा मुलगा भदिक.
तस्य पुत्रा बभूवुर् हि सर्वे भीमपराक्रमाः कृतवर्माग्रजस् तेषां शतधन्वा तु मध्यमः
त्याचे सर्व पुत्र अत्यंत पराक्रमी होते; त्यात कृतवर्मा मोठा, आणि शतधन्वा मधला.
देवान्तश् च नरान्तश् च भिषग्वैतरणश् च यः सुदान्तश् चातिदान्तश् च निकाश्यः कामदम्भकः
देवांत, नरांत, भिषग्वैतरण, सुदंत, अतिदंत, निकाश्य आणि कामदंभक —
देवान्तस्याभवत् पुत्रो विद्वान् कम्बलबर्हिषः असमौजाः सुतस् तस्य नासमौजाश् च ताव् उभौ
देवांताचा विद्वान पुत्र कंबलबार्हिष; त्याचा मुलगा असमौज, आणि त्यालाही दुसरा मुलगा नसमौज — हे दोघे.
अजातपुत्राय सुतान् प्रददाव् असमौजसे सुदंष्ट्रश् च सुचारुश् च कृष्ण इत्य् अन्धकाः स्मृताः
असमौजाला पुत्र नव्हते, म्हणून त्याला सुदंष्ट्र, सुचारू आणि कृष्ण हे पुत्र दिले गेले — हेच अंधक म्हणून ओळखले जातात.
गान्धारी चैव माद्री च क्रोष्टुभार्ये बभूवतुः गान्धारी जनयाम् आस अनमित्रं महाबलम्
गांधारी आणि माध्री या क्रोष्टूच्या पत्नी झाल्या; गांधारीने महाबली अनमित्राला जन्म दिला.
माद्री युधाजितं पुत्रं ततो वै देवमीधुषम् अनमित्रम् अमित्राणां जेतारम् अपराजितम्
माध्रीने युधाजित आणि नंतर देवमिधुष या पुत्रांना जन्म दिला; अनमित्र हा शत्रूंना जिंकणारा, अजिंक्य होता.
अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नतो द्वौ बभूवतुः प्रसेनश् चाथ सत्राजिच् छत्रुसेनाजिताव् उभौ
अनमित्राचा मुलगा निग्न, त्याला दोन पुत्र — प्रसैन आणि सत्राजित, हे दोघेही शत्रूंना जिंकणारे होते.
प्रसेनो द्वारवत्यां तु निवसन् यो महामणिम् दिव्यं स्यमन्तकं नाम स सूर्याद् उपलब्धवान्
प्रसेन नावाचा राजा द्वारवतीमध्ये राहत होता. त्याला सूर्यदेवाकडून दिव्य, तेजस्वी स्यमन्तक मणी मिळाला.
तस्य सत्राजितः सूर्यः सखा प्राणसमो ऽभवत् स कदाचिन् निशापाये रथेन रथिनां वरः
सत्राजित हा सूर्याचा जिवलग मित्र होता. एकदा रात्रीच्या शेवटी, हा उत्तम रथी आपल्या रथावरून बाहेर पडला.
तोयकूलम् अपः स्प्रष्टुम् उपस्थातुं ययौ रविम् तस्योपतिष्ठतः सूर्यं विवस्वान् अग्रतः स्थितः
तो पाण्याच्या काठी पाणी स्पर्शायला गेला. तेव्हा त्याच्यासमोर सूर्यदेव विवस्वान प्रत्यक्ष उभे राहिले.
विस्पष्टमूर्तिर् भगवांस् तेजोमण्डलवान् विभुः अथ राजा विवस्वन्तम् उवाच स्थितम् अग्रतः
तेव्हा भगवंत तेजाने झळाळत, स्पष्ट स्वरूपात प्रकट झाले. मग राजा समोर उभ्या असलेल्या विवस्वानाला म्हणाला.
यथैव व्योम्नि पश्यामि सदा त्वां ज्योतिषां पते तेजोमण्डलिनं देवं तथैव पुरतः स्थितम्
"जसा मी नेहमी आकाशात तुला तेजाने झगमगताना पाहतो, तसाच तू आज माझ्यासमोर उभा आहेस."
को विशेषो ऽस्ति मे त्वत्तः सख्येनोपगतस्य वै एतच् छ्रुत्वा तु भगवान् मणिरत्नं स्यमन्तकम्
"मित्रत्वाने तुझ्याजवळ आलो असता, मला वेगळेपण काय आहे?" असे त्याने विचारले. हे ऐकून भगवंताने स्यमन्तक मणी घेतला.
स्वकण्ठाद् अवमुच्याथ एकान्ते न्यस्तवान् विभुः ततो विग्रहवन्तं तं ददर्श नृपतिस् तदा
मग विवस्वानाने आपल्या गळ्यातील स्यमन्तक मणी काढून एकांतात ठेवला. त्यानंतर राजाने त्यांना प्रत्यक्ष देहधारी रूपात पाहिले.
प्रीतिमान् अथ तं दृष्ट्वा मुहूर्तं कृतवान् कथाम् तम् अभिप्रस्थितं भूयो विवस्वन्तं स सत्रजित्
राजा त्यांना पाहून आनंदला आणि काही काळ त्यांच्याशी बोलला. निघताना सत्राजित पुन्हा विवस्वानाला म्हणाला.