पूर्णैस् तु दिवसैः स्पृष्ट्वा सलिलं वाहनायुधैः दत्तप्रेतोदपिण्डाश् च सर्वे वर्णाः कृतक्रियाः
संपूर्ण दिवस पूर्ण झाल्यावर, पाणी, वाहन, शस्त्र यांना स्पर्श करून, प्रेतासाठी पिंड दान करून, सर्व वर्णांचे लोक विधी केल्यावर शुद्ध होतात.
कुर्युः समग्राः शुचिनः परत्रेह च भूतये अध्येतव्या त्रयी नित्यं भवितव्यं विपश्चिता
शुद्ध मनाने, या जन्मात आणि पुढील जन्मातही कल्याणासाठी वागावे; तीनही वेद नेहमी अभ्यासावेत, आणि ज्ञानी लोकांनी तसेच आचरण करावे.
धर्मतो धनम् आहार्यं यष्टव्यं चापि यत्नतः येन प्रकुपितो नात्मा जुगुप्साम् एति भो द्विजाः
धर्माने संपत्ती मिळवावी, आणि यज्ञही काळजीपूर्वक करावेत, म्हणजे आत्म्याला कधीही दोष लागणार नाही, हे द्विजांनो.
तत् कर्तव्यम् अशङ्केन यन् न गोप्यं महाजनैः एवम् आचरतो विप्राः पुरुषस्य गृहे सतः
जे मोठ्या लोकांपासून लपवावे लागत नाही, असे कर्म निःसंशय करावे; असे वागताना, ब्राह्मणांनो, गृहस्थाने नेहमी वागावे.
धर्मार्थकामं संप्राप्य परत्रेह च शोभनम् इदं रहस्यम् आयुष्यं धन्यं बुद्धिविवर्धनम्
धर्म, अर्थ, आणि काम या तिन्ही गोष्टी मिळवल्यावर, हे गुपित शुभ, दीर्घायुष्य देणारे, भाग्यवर्धक आणि बुद्धी वाढवणारे आहे.
सर्वपापहरं पुण्यं श्रीपुष्ट्यारोग्यदं शिवम् यशःकीर्तिप्रदं नॄणां तेजोबलविवर्धनम्
हे सर्व पापांचा नाश करणारे, पुण्यदायक, श्री, पोषण, आरोग्य आणि मंगल देणारे आहे; लोकांना कीर्ती, यश, तेज आणि बळ वाढवते.
अनुष्ठेयं सदा पुंभिः स्वर्गसाधनम् उत्तमम् ब्राह्मणैः क्षत्रियैर् वैश्यैः शूद्रैश् च मुनिसत्तमाः
हे नेहमी सर्व पुरुषांनी, म्हणजे ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र यांनी, स्वर्गप्राप्तीसाठी सर्वोच्च साधन म्हणून आचरावे.
ज्ञातव्यं सुप्रयत्नेन सम्यक् श्रेयोभिकाङ्क्षिभिः ज्ञात्वैव यः सदा कालम् अनुष्ठानं करोति वै
जे श्रेष्ठ कल्याणाची इच्छा करतात, त्यांनी हे मोठ्या प्रयत्नाने नीट शिकावे; आणि ज्याने हे जाणले, तो नेहमी योग्य वेळी आचरण करतो—
सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वर्गलोके महीयते सारात् सारतरं चेदम् आख्यातं द्विजसत्तमाः
सर्व पापांपासून मुक्त झाल्यावर, स्वर्गलोकात मोठा मान मिळतो; हे सांगितले गेले आहे आणि हे उत्तमांमध्येही सर्वात उत्तम आहे, हे द्विजश्रेष्ठांनो.
श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं न देयं यस्य कस्यचित् न नास्तिकाय दातव्यं न दुष्टमतये द्विजाः न दाम्भिकाय मूर्खाय न कुतर्कप्रलापिने
श्रुती आणि स्मृतींमध्ये सांगितलेला धर्म कुणालाही द्यायचा नाही; तो नास्तिकाला, वाईट मनाच्या माणसाला, ढोंगी, मूर्ख किंवा चुकीचे वाद करणाऱ्याला देऊ नये, हे द्विजांनो.
श्रोतुम् इच्छामहे ब्रह्मन् वर्णधर्मान् विशेषतः चतुराश्रमधर्मांश् च द्विजवर्य ब्रवीहि तान्
ब्रह्मन्, आम्हाला विशेषतः वर्णधर्म ऐकायचे आहेत; आणि चार आश्रमांचे धर्मही सांग, हे द्विजश्रेष्ठ.
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च यथाक्रमम् शृणुध्वं संयता भूत्वा वर्णधर्मान् मयोदितान्
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र — या सर्वांचे धर्म मी सांगतो, ते तुम्ही एकाग्रतेने ऐका.
दानदयातपोदेवयज्ञस्वाध्यायतत्परः नित्योदकी भवेद् विप्रः कुर्याच् चाग्निपरिग्रहम्
ब्राह्मणाने नेहमी दान, दया, तप, देवपूजा आणि स्वाध्याय यांत मन लावावे; त्याने नेहमी पाणी जवळ ठेवावे आणि अग्निसंस्कार करावा.
वृत्त्यर्थं याजयेत् त्व् अन्यान् द्विजान् अध्यापयेत् तथा कुर्यात् प्रतिग्रहादानं यज्ञार्थं ज्ञानतो द्विजाः
आपल्या उपजीविकेसाठी, ब्राह्मणाने इतरांसाठी यज्ञ करावा, इतर द्विजांना शिकवावे आणि यज्ञासाठी समजून उमजून दान घ्यावे.
सर्वलोकहितं कुर्यान् नाहितं कस्यचिद् द्विजाः मैत्री समस्तसत्त्वेषु ब्राह्मणस्योत्तमं धनम्
सर्व लोकांचे कल्याण करावे, कुणाच्याही अहिताचे कार्य करू नये; सर्व सत्त्वांशी मैत्री हे ब्राह्मणाचे श्रेष्ठ धन आहे.
गवि रत्ने च पारक्ये समबुद्धिर् भवेद् द्विजाः ऋताव् अभिगमः पत्न्यां शस्यते वास्य भो द्विजाः
गायी, मौल्यवान वस्तू आणि दुसऱ्याच्या मालमत्तेकडे सारखेच मन ठेवावे; योग्य वेळी पत्नीशी संग करावा, हे द्विजांनो.
दानानि दद्याद् इच्छातो द्विजेभ्यः क्षत्रियो ऽपि हि यजेच् च विविधैर् यज्ञैर् अधीयीत च भो द्विजाः
क्षत्रियानेही आपल्या इच्छेप्रमाणे द्विजांना दान द्यावे, विविध यज्ञ करावे आणि अध्ययन करावे.
शस्त्राजीवो महीरक्षा प्रवरा तस्य जीविका तस्यापि प्रथमे कल्पे पृथिवीपरिपालनम्
शस्त्राच्या साहाय्याने उपजीविका करणे आणि पृथ्वीचे रक्षण करणे हे त्याचे श्रेष्ठ कर्तव्य आहे; त्यातही सर्वात पहिले पृथ्वीचे रक्षणच आहे.
धरित्रीपालनेनैव कृतकृत्या नराधिपाः भवन्ति नृपते रक्षा यतो यज्ञादिकर्मणाम्
राजे पृथ्वीचे रक्षण करून आपले कर्तव्य पूर्ण करतात; कारण राजाचे रक्षण हेच यज्ञ वगैरे कर्मांचे आधार आहे.
दुष्टानां शासनाद् राजा शिष्टानां परिपालनात् प्राप्नोत्य् अभिमतांल् लोकान् वर्णसंस्थापको नृपः
दुष्टांना शिक्षा देऊन आणि सज्जनांचे रक्षण करून राजा इच्छित लोकांना प्राप्त करतो; वर्णव्यवस्था स्थिर करणारा राजा असे करतो.
पाशुपाल्यं वणिज्यां च कृषिं च मुनिसत्तमाः वैश्याय जीविकां ब्रह्मा ददौ लोकपितामहः
पशुपालन, व्यापार आणि शेती — हे वैश्यासाठी ब्रह्मदेवाने, जगाचे पितामहाने, उपजीविकेचे साधन दिले आहे.
तस्याप्य् अध्ययनं यज्ञो दानं धर्मश् च शस्यते नित्यनैमित्तिकादीनाम् अनुष्ठानं च कर्मणाम्
त्याच्यासाठीही अध्ययन, यज्ञ, दान आणि धर्म हे श्रेष्ठ आहेत; तसेच नित्य व नैमित्तिक कर्मे करावीत.
द्विजातिसंश्रयं कर्म तदर्थं तेन पोषणम् क्रयविक्रयजैर् वापि धनैः कारुभवैस् तु वा
वैश्याने द्विजांचे पालन त्यांच्या कामासाठी करावे; खरेदी-विक्री किंवा हस्तकलेने मिळवलेल्या संपत्तीनेही त्यांचे पोषण करावे.
दानं दद्याच् च शूद्रो ऽपि पाकयज्ञैर् यजेत च पित्र्यादिकं च वै सर्वं शूद्रः कुर्वीत तेन वै
शूद्रानेही दान द्यावे, पाका-यज्ञ करावे आणि पितरांसह इतर सर्व कर्मे करावीत; शूद्राने असेच वागावे.
भृत्यादिभरणार्थाय सर्वेषां च परिग्रहाः ऋतुकालाभिगमनं स्वदारेषु द्विजोत्तमाः
भृत्य वगैरे लोकांच्या पालनासाठी सर्वांनी संपत्ती स्वीकारावी; आणि आपल्या पत्नीशी योग्य वेळी संग करावा, हे द्विजश्रेष्ठांनो.
दया समस्तभूतेषु तितिक्षा नाभिमानिता सत्यं शौचम् अनायासो मङ्गलं प्रियवादिता
सर्व प्राण्यांवर दया, सहनशीलता, अहंकाराचा अभाव, सत्य बोलणे, स्वच्छता, सहजता, मंगलभाव आणि गोड बोलणे — हे गुण असावेत.
मैत्री चैवास्पृहा तद्वद् अकार्पण्यं द्विजोत्तमाः अनसूया च सामान्या वर्णानां कथिता गुणाः
मैत्री, लोभ नसणे, तसेच कंजूषपणा न करणे, हे द्विजश्रेष्ठांनो, आणि मत्सर नसणे — हे सर्व वर्णांमध्ये समान असणारे गुण सांगितले आहेत.
आश्रमाणां च सर्वेषाम् एते सामान्यलक्षणाः गुणास् तथोपधर्माश् च विप्रादीनाम् इमे द्विजाः
सर्व आश्रमांमध्ये हेच समान गुण आहेत; तसेच हेच सद्गुण आणि उपधर्म ब्राह्मणांसह इतरांसाठीही सांगितले आहेत, हे द्विजांनो.
क्षात्रं कर्म द्विजस्योक्तं वैश्यकर्म तथापदि राजन्यस्य च वैश्योक्तं शूद्रकर्माणि चैतयोः
क्षत्रियाचे कर्तव्य ब्राह्मणालाही सांगितले आहे, आणि व्यापाऱ्याचे कर्तव्यही गरज पडल्यास; राजवंशीयांसाठी व्यापाऱ्याचे कर्तव्य सांगितले आहे, आणि दोघांसाठी शूद्राचे कर्तव्यही सांगितले आहे.
ससामर्थ्ये सति त्याज्यम् उभाभ्याम् अपि च द्विजाः तद् एवापदि कर्तव्यं न कुर्यात् कर्मसंकरम्
सामर्थ्य असेल तर, दोघांनीही ही कर्तव्ये सोडावीत, हे द्विजांनो; मात्र गरज पडल्यासच ती करावीत, पण कर्तव्यांची गडबड करू नये.