परिवादं न कुर्वीत परिहासं च भो द्विजाः धवलाम्बरसंवीतः सितपुष्पविभूषितः
हे द्विजांनो, त्यांची निंदा करू नका किंवा त्यांची थट्टा करू नका. पांढरे वस्त्र परिधान करा आणि पांढऱ्या फुलांनी स्वतःला सजवा.
सदा माङ्गल्यवेषः स्यान् न वामाङ्गल्यवान् भवेत् नोद्धतोन्मत्तमूढैश् च नाविनीतैश् च पण्डितः
नेहमी मंगल वेष घालावा आणि अशुभ वस्तू अंगावर घालू नयेत. पंडित माणसाने उद्धट, मद्यपी, मूर्ख किंवा उद्धट लोकांच्या संगतीत जाऊ नये.
गच्छेन् मैत्रीम् अशीलेन न वयोजातिदूषितैः न चातिव्ययशीलैश् च पुरुषैर् नैव वैरिभिः
मित्रता करावी, पण दुष्ट, वयाने किंवा जातीने भ्रष्ट, फार खर्च करणारे किंवा शत्रू अशा लोकांशी कधीही नको.
कार्याक्षमैर् निन्दितैर् न न चैव विटसङ्गिभिः निस्वैर् न वादैकपरैर् नरैश् चान्यैस् तथाधमैः
कर्तव्य न पाळणारे, निंदनीय, वेश्यांच्या संगतीत असणारे, कठोर, भांडखोर किंवा अन्य नीच लोक यांच्याशीही मैत्री करू नये.
सुहृद्दीक्षितभूपालस्नातकश्वशुरैः सह उत्तिष्ठेद् विभवाच् चैनान् अर्चयेद् गृहम् आगतान्
मित्र, दीक्षित राजा, स्नातक आणि सासरे घरी आले असता, आपल्या सामर्थ्यानुसार त्यांना उठून नमस्कार करावा आणि त्यांचे योग्य आदर करावा.
यथाविभवतो विप्राः प्रतिसंवत्सरोषितान् सम्यग् गृहे ऽर्चनं कृत्वा यथास्थानम् अनुक्रमात्
आपल्या सामर्थ्यानुसार, प्रत्येक वर्षी घरी राहिलेल्या ब्राह्मणांचे योग्य त्या जागी आणि क्रमाने आदरपूर्वक सत्कार करावा.
संपूजयेत् तथा वह्नौ प्रदद्याच् चाहुतीः क्रमात् प्रथमां ब्रह्मणे दद्यात् प्रजानां पतये ततः
त्यांचाही अग्निपूजनात सन्मान करावा आणि यथाक्रमाने आहुती द्यावी; पहिली ब्रह्मदेवासाठी, नंतर प्रजापतीसाठी.
तृतीयां चैव गृह्येभ्यः कश्यपाय तथापराम् ततो ऽनुमतये दद्याद् दद्याद् बहुबलिं ततः
तिसरी आहुती गृहदेवतांसाठी, मग कश्यपासाठी, त्यानंतर अनुमतीसाठी आणि नंतर बहुबलीसाठी द्यावी.
पूर्वं ख्याता मया या तु नित्यक्रमविधौ क्रिया वैश्वदेवं ततः कुर्याद् वदत शृणुत द्विजाः
मी पूर्वी सांगितलेल्या नित्यकर्मानंतर, वैश्वदेव विधी करावा. बोला आणि ऐका, हे द्विजांनो.
यथास्थानविभागं तु देवान् उद्दिश्य वै पृथक् पर्जन्यापोधरित्रीणां दद्यात् तु मणिके त्रयम्
योग्य त्या जागेनुसार, देव, पर्जन्य, पाणी आणि पृथ्वी यांच्यासाठी वेगवेगळे तीन धान्य अर्पण करावे.
वायवे च प्रतिदिशं दिग्भ्यः प्राच्यादिषु क्रमात् ब्रह्मणे चान्तरिक्षाय सूर्याय च यथाक्रमात्
पूर्वेकडून सुरू करून प्रत्येक दिशेला वायूसाठी, ब्रह्मदेवासाठी, आकाशासाठी आणि सूर्याला योग्य त्या क्रमाने अर्पण करावे.
विश्वेभ्यश् चैव देवेभ्यो विश्वभूतेभ्य एव च उषसे भूतपतये दद्याद् वोत्तरतः शुचिः
सर्व देव, सर्व भूत, उषा आणि भूतपती यांना, शुद्ध मनाने, उत्तर दिशेला तोंड करून अर्पण करावे.
स्वधा च नम इत्य् उक्त्वा पितृभ्यश् चैव दक्षिणे कृत्वापसव्यं वायव्यां यक्ष्मैतत् तैति संवदन्
'स्वधा' आणि 'नम:' असे म्हणून, पितरांसाठी दक्षिणेकडे तोंड करून, वायव्य दिशेला डाव्या हाताने अर्पण करताना 'यक्ष्मैतत्तैति' असे म्हणावे.
अन्नावशेषमिश्रं वै तोयं दद्याद् यथाविधि देवानां च ततः कुर्याद् ब्राह्मणानां नमस्क्रियाम्
शिल्लक अन्न मिसळून पाणी देवांना विधिप्रमाणे अर्पण करावे आणि त्यानंतर ब्राह्मणांना नमस्कार विधी करावा.
अङ्गुष्ठोत्तरतो रेखा पाणेर् या दक्षिणस्य च एतद् ब्राह्मम् इति ख्यातं तीर्थम् आचमनाय वै
उजव्या हाताच्या अंगठ्याच्या वरची रेषा 'ब्रह्मतीर्थ' म्हणून ओळखली जाते, ती आचमनासाठी वापरावी.
तर्जन्यङ्गुष्ठयोर् अन्तः पित्र्यं तीर्थम् उदाहृतम् पितॄणां तेन तोयानि दद्यान् नान्दीमुखाद् ऋते
तर्जनी आणि अंगठा यांच्या मधली जागा 'पितृतीर्थ' म्हणून ओळखली जाते; त्याने पितरांना पाणी द्यावे, पण नंदीमुख विधीच्या वेळी नाही.
अङ्गुल्यग्रे तथा दैवं तेन दिव्यक्रियाविधिः तीर्थं कनिष्ठिकामूले कायं तत्र प्रजापतेः
बोटाच्या टोकावर देवासाठी विधी करतात; पाण्याचा स्पर्श करायचा असेल तर लहान बोटाच्या मुळाशी करतात; आणि तेथे शरीर प्रजापतीला अर्पण करतात.
एवम् एभिः सदा तीर्थैर् विधानं पितृभिः सह सदा कार्याणि कुर्वीत नान्यतीर्थः कदाचन
म्हणून नेहमी या पवित्र पाण्यानेच पितरांसोबत विधी करावेत; दुसरे कोणतेही पाणी कधीच वापरू नये.
ब्राह्मेणाचमनं शस्तं पैत्र्यं पित्र्येण सर्वदा देवतीर्थेन देवानां प्राजापत्यं जितेन च
आचमनासाठी ब्रह्मतीर्थ योग्य आहे; पितरांसाठी पितृतीर्थ, देवांसाठी देवतीर्थ आणि प्रजापतीसाठी प्राजापत्य तीर्थ वापरावे.
नान्दीमुखानां कुर्वीत प्राज्ञः पिण्डोदकक्रियाम् प्राजापत्येन तीर्थेन यच् च किंचित् प्रजापतेः
शहाण्या माणसाने नंदीमुख पितरांसाठी पिंड व पाणी अर्पण करताना आणि प्रजापतीसाठी कोणतीही क्रिया करताना प्राजापत्य तीर्थच वापरावे.
युगपज् जलम् अग्निं च बिभृयान् न विचक्षणः गुरुदेवपितॄन् विप्रान् न च पादौ प्रसारयेत्
अविवेकी माणसाने एकाच वेळी पाणी आणि अग्नी हातात धरू नये; तसेच गुरु, देव, पितर किंवा ब्राह्मण यांच्या दिशेने पाय पसरू नयेत.
नाचक्षीत धयन्तीं गां जलं नाञ्जलिना पिबेत् शौचकालेषु सर्वेषु गुरुष्व् अल्पेषु वा पुनः न विलम्बेत मेधावी न मुखेनानलं धमेत्
गाय मुतत असताना तिच्याकडे पाहू नये; हाताच्या ओंजळीने पाणी पिऊ नये; शौचाच्या वेळी, मोठ्यांसोबत असो वा एकटे, शहाण्याने उशीर करू नये आणि तोंडाने अग्नी फुंकू नये.
तत्र विप्रा न वस्तव्यं यत्र नास्ति चतुष्टयम् ऋणप्रदाता वैद्यश् च श्रोत्रियः सजला नदी
जिथे कर्ज देणारा, वैद्य, वेदपारंगत ब्राह्मण आणि पाण्याची नदी हे चार नसतील, तिथे ब्राह्मणांनी कधीच राहू नये.
जितभृत्यो नृपो यत्र बलवान् धर्मतत्परः तत्र नित्यं वसेत् प्राज्ञः कुतः कुनृपतौ सुखम्
ज्या ठिकाणी राजा आपले सेवक वशात ठेवतो, बलवान आहे आणि धर्माला महत्त्व देतो, तिथेच शहाण्याने नेहमी राहावे; वाईट राजाच्या राज्यात सुख कसे मिळणार?
पौराः सुसंहता यत्र सततं न्यायवर्तिनः शान्तामत्सरिणो लोकास् तत्र वासः सुखोदयः
ज्या गावात लोक एकत्रित, नेहमी न्यायाने वागणारे, शांत आणि मत्सररहित असतात, तिथे राहिल्याने खरे सुख मिळते.
यस्मिन् कृषीवला राष्ट्रे प्रायशो नातिमानिनः यत्रौषधान्य् अशेषाणि वसेत् तत्र विचक्षणः
ज्या देशात शेतकरी साधारणपणे अहंकारी नसतात आणि सर्व औषधी वनस्पती मुबलक मिळतात, तिथे विवेकी माणसाने राहावे.
तत्र विप्रा न वस्तव्यं यत्रैतत् त्रितयं सदा जिगीषुः पूर्ववैरश् च जनश् च सततोत्सवः
जिथे नेहमी भांडकुदळ लोक, जुनी वैरभावना आणि सतत सण-उत्सव करणारे लोक असतात, तिथे ब्राह्मणांनी कधीच राहू नये.
वसेन् नित्यं सुशीलेषु सहचारिषु पण्डितः यत्राप्रधृष्यो नृपतिर् यत्र सस्यप्रदा मही
पंडिताने नेहमी चांगल्या स्वभावाच्या सोबत्यांमध्ये, जिथे राजा पराक्रमी आहे आणि जिथे जमीन भरपूर पीक देते, तिथेच राहावे.
इत्य् एतत् कथितं विप्रा मया वो हितकाम्यया अतःपरं प्रवक्ष्यामि भक्ष्यभोज्यविधिक्रियाम्
हे ब्राह्मणांनो, तुमच्या हितासाठी मी हे सांगितले; आता पुढे जे खावे आणि जे जे पदार्थ योग्य आहेत, त्याचे नियम सांगतो.
भोज्यम् अन्नं पर्युषितं स्नेहाक्तं चिरसंभृतम् अस्नेहा अपि गोधूमयवगोरसविक्रियाः
शिळे अन्न, तुपात किंवा तेलात मिसळलेले, खूप दिवस जपलेले, तसेच गहू, ज्वारी, गायीचे दूध याचे तेलाशिवाय केलेले पदार्थ हे खाण्यास योग्य आहेत.