एवं सम्यग् गृहस्थेन देवताः पितरस् तथा संपूज्या हव्यकव्याभ्याम् अन्नेनातिथिबान्धवाः
गृहस्थाने देवता आणि पितर यांची योग्य रीतीने हव्यकव्याने पूजा करावी आणि तांदळाने अतिथी व नातेवाईकांना जेवू घालावे.
भूतानि भृत्याः सकलाः पशुपक्षिपिपीलिकाः भिक्षवो याचमानाश् च ये चान्ये पान्थका गृहे
सर्व प्राणी, नोकर, जनावरे, पक्षी, मुंग्या, भिक्षुक आणि मागणारे तसेच घरातील इतर प्रवासी—
सदाचाररता विप्राः साधुना गृहमेधिना पापं भुङ्क्ते समुल्लङ्घ्य नित्यनैमित्तिकीः क्रियाः
सदाचारात रमणारे ब्राह्मण आणि सद्गृहस्थ, जर ते नित्य व नैमित्तिक कर्मे टाळतात, तर पाप भोगतात.
कथितं भवता विप्र नित्यनैमित्तिकं च यत् नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं कर्म पौरुषम्
हे विप्र, तू नित्य, नैमित्तिक आणि काम्य—अशी तीन प्रकारची मानवी कर्मे सांगितलीस.
सदाचारं मुने श्रोतुम् इच्छामो वदतस् तव यं कुर्वन् सुखम् आप्नोति परत्रेह च मानवः
हे मुनी, आम्हाला तुझ्याकडून सदाचार ऐकायचा आहे, जो आचरण केल्याने मनुष्याला या जन्मात आणि पुढच्या जन्मातही सुख मिळते.
गृहस्थेन सदा कार्यम् आचारपरिरक्षणम् न ह्य् आचारविहीनस्य भद्रम् अत्र परत्र वा
गृहस्थाने नेहमी सदाचाराचे पालन करावे, कारण ज्याच्यात सदाचार नाही, त्याला या जन्मात किंवा पुढच्या जन्मातही कल्याण मिळत नाही.
यज्ञदानतपांसीह पुरुषस्य न भूतये भवन्ति यः सदाचारं समुल्लङ्घ्य प्रवर्तते
यज्ञ, दान आणि तप या गोष्टींचा काहीही उपयोग होत नाही, जर माणूस चांगल्या वागणुकीकडे दुर्लक्ष करून वाईट मार्गाने वागतो.
दुराचारो हि पुरुषो नेहायुर् विन्दते महत् कार्यो धर्मः सदाचार आचारस्यैव लक्षणम्
वाईट वागणारा माणूस या जगात दीर्घायुष्य मिळवत नाही; खरं तर, धर्माचं मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे चांगली वागणूक, आणि वागणूक हीच त्याची खरी ओळख आहे.
तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि सदाचारस्य भो द्विजाः आत्मनैकमना भूत्वा तथैव परिपालयेत्
हे द्विजांनो, आता मी चांगल्या वागणुकीचं स्वरूप सांगतो. मन एकाग्र करून, तशी वागणूक पाळावी.
त्रिवर्गसाधने यत्नः कर्तव्यो गृहमेधिना तत्संसिद्धौ गृहस्थस्य सिद्धिर् अत्र परत्र च
गृहस्थाने धर्म, अर्थ आणि काम या तीनही पुरुषार्थासाठी प्रयत्न करावा; हे साध्य झाल्यावर गृहस्थाला या जगात आणि पुढच्या जन्मातही यश मिळतं.
पादेनाप्य् अस्य पारत्र्यं कुर्याच् छ्रेयः स्वम् आत्मवान् अर्धेन चात्मभरणं नित्यनैमित्तिकानि च
आपल्या आयुष्याचा एक चतुर्थांश भाग स्वतःच्या कल्याणासाठी, संयम राखून वापरावा; अर्धा भाग उपजीविका आणि नित्य-नैमित्तिक कर्तव्यांसाठी खर्च करावा.
पादेनैव तथाप्य् अस्य मूलभूतं विवर्धयेत् एवम् आचरतो विप्रा अर्थः साफल्यम् ऋच्छति
शिल्लक राहिलेला चतुर्थांश भाग मुळधन वाढवण्यासाठी वापरावा; असं केल्याने, हे ब्राह्मणांनो, माणसाला संपत्तीचं खऱ्या अर्थानं फळ मिळतं.
तद्वत् पापनिषेधार्थं धर्मः कार्यो विपश्चिता परत्रार्थस् तथैवान्यः कार्यो ऽत्रैव फलप्रदः
त्याचप्रमाणे, पाप टाळण्यासाठी सुज्ञ माणसाने धर्माचं पालन करावं; काही धर्म पुढच्या जन्मासाठी असतात, तर काही इथेच फळ देतात.
प्रत्यवायभयात् कामस् तथान्यश् चाविरोधवान् द्विधा कामो ऽपि रचितस् त्रिवर्गायाविरोधकृत्
दोषांची भीती म्हणून, इच्छा आणि दुसऱ्या प्रकारच्या अनुकूल इच्छा निर्माण होतात; इच्छा दोन प्रकारच्या असतात—तीन पुरुषार्थांसाठी आणि अडथळा न आणणाऱ्या.
परस्परानुबन्धांश् च सर्वान् एतान् विचिन्तयेत् विपरीतानुबन्धांश् च बुध्यध्वं तान् द्विजोत्तमाः
सर्व गोष्टींच्या परस्पर संबंधांचा विचार करावा, आणि उलट परिणाम करणाऱ्या गोष्टीही ओळखाव्यात; हे द्विजश्रेष्ठांनो, हे नीट समजून घ्या.
धर्मो धर्मानुबन्धार्थो धर्मो नात्मार्थपीडकः उभाभ्यां च द्विधा कामं तेन तौ च द्विधा पुनः
धर्म हा धर्माशी जोडलेला असावा, स्वतःला त्रास देणारा नसावा; या दोन्हीमुळे इच्छा दोन प्रकारच्या होतात, आणि त्यामुळे त्या दोन्हीही पुन्हा दोन प्रकारच्या होतात.
ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येत धर्मार्थाव् अनुचिन्तयेत् समुत्थाय तथाचम्य प्रस्नातो नियतः शुचिः
ब्रह्ममुहूर्ताला उठावं, धर्म आणि अर्थ यांचा विचार करावा; उठल्यावर तोंड धुवावं, आणि शुद्ध, संयमी राहावं.
पूर्वां संध्यां सनक्षत्रां पश्चिमां सदिवाकराम् उपासीत यथान्यायं नैनां जह्याद् अनापदि
पहाटे तारांसह आणि संध्याकाळी सूर्यास्ताच्या वेळी, योग्य पद्धतीने संध्योपासना करावी; अडचण नसताना ती कधीही सोडू नये.
असत्प्रलापम् अनृतं वाक्पारुष्यं च वर्जयेत् असच्छास्त्रम् असद्वादम् असत्सेवां च वै द्विजाः
खोटं बोलणं, असत्य, कठोर शब्द टाळावेत; चुकीची शास्त्रं, चुकीचे विचार आणि वाईट माणसांची संगतही सोडावी, हे द्विजांनो.
सायंप्रातस् तथा होमं कुर्वीत नियतात्मवान् नोदयास्तमने चैवम् उदीक्षेत विवस्वतः
संध्याकाळी आणि सकाळी, संयम राखून, होम करावा; आणि सूर्याचा उदय व अस्त यांचा नेहमी विचार करावा.
केशप्रसाधनादर्शदन्तधावनम् अञ्जनम् पूर्वाह्ण एव कार्याणि देवतानां च तर्पणम्
केस विंचरणं, आरशात पाहणं, दात घासणं, काजळ लावणं—ही कामं सकाळच्या सुमारास करावीत, आणि देवतांना तर्पणही द्यावं.
ग्रामावसथतीर्थानां क्षेत्राणां चैव वर्त्मनि न विण्मूत्रम् अनुष्ठेयं न च कृष्टे न गोव्रजे
गाव, वस्ती, तीर्थक्षेत्र, शेत यांच्या वाटांवर, नांगरलेल्या शेतात किंवा गायींच्या गोठ्यात शौच किंवा मूत्र विसर्जन करू नये.
नग्नां परस्त्रियं नेक्षेन् न पश्येद् आत्मनः शकृत् उदक्यादर्शनस्पर्शम् एवं संभाषणं तथा
परस्त्री नग्न असताना तिच्याकडे पाहू नये, स्वतःच्या मलमूत्राकडेही पाहू नये; रजस्वला स्त्रीचं दर्शन, स्पर्श किंवा संभाषण टाळावं.
नाप्सु मूत्रं पुरीषं वा मैथुनं वा समाचरेत् नाधितिष्ठेच् छकृन्मूत्रे केशभस्मसपालिकाः
पाण्यात मूत्र, विष्ठा किंवा मैथुन करू नये; तसेच मलमूत्र, केस, राख किंवा फुटलेल्या मडक्यांवर बसू नये.
तुषाङ्गारविशीर्णानि रज्जुवस्त्रादिकानि च नाधितिष्ठेत् तथा प्राज्ञः पथि वस्त्राणि वा भुवि
शहाण्या माणसाने जिथे तुषाचे कोंडे, अंगार, दोर, किंवा कपडे विखुरलेले असतील तिथे थांबू नये. तसेच, रस्त्यावर किंवा जमिनीवर कपडे ठेवू नयेत.
पितृदेवमनुष्याणां भूतानां च तथार्चनम् कृत्वा विभवतः पश्चाद् गृहस्थो भोक्तुम् अर्हति
आपल्या सामर्थ्यानुसार पितर, देव, माणसं आणि इतर जीव यांची पूजा केल्यावरच गृहस्थाने जेवायला हवे.
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि स्वाचान्तो वाग्यतः शुचिः भुञ्जीत चान्नं तच्चित्तो ह्य् अन्तर्जानुः सदा नरः
पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, किंवा स्वच्छ व एकांत जागी, शांतपणे आणि मन एकाग्र करून, गुडघे उचलून बसून, नेहमीच शुद्धतेने आणि मौनाने जेवावे.
उपघातम् ऋते दोषान् नान्नस्योदीरयेद् बुधः प्रत्यक्षलवणं वर्ज्यम् अन्नम् उच्छिष्टम् एव च
अन्नात काही दोष किंवा हानी नसेल तर शहाण्याने अन्नाची निंदा करू नये. ज्या अन्नात मीठ स्पष्टपणे दिसते किंवा उरलेले अन्न असेल ते टाळावे.
न गच्छन् न च तिष्ठन् वै विण्मूत्रोत्सर्गम् आत्मवान् कुर्वीत चैवम् उच्छिष्टं न किंचिद् अपि भक्षयेत्
स्वतःवर संयम असणाऱ्याने चालताना किंवा उभा राहून लघवी किंवा शौच करू नये. तसेच, अशा अवस्थेत उरलेले अन्न खाऊ नये.
उच्छिष्टो नालपेत् किंचित् स्वाध्यायं च विवर्जयेत् न पश्येच् च रविं चेन्दुं नक्षत्राणि च कामतः
जेवल्यावर काहीही बोलू नये, स्वाध्याय करू नये आणि आपल्या इच्छेने सूर्य, चंद्र किंवा ताऱ्यांकडे पाहू नये.