टिट्टिभान् सार्धजम्बूकान् व्याघ्र-ऋक्षतरक्षुकान् एतान् अन्यांश् च संदुष्टान् यो भक्षयति दुर्मतिः
जो टिटिहरी, कोल्हा, वाघ, अस्वल, तरस आणि इतर अशुद्ध प्राणी खातो, तो दुष्ट मनाचा मानला जातो.
स महापापकारी तु रौरवं नरकं व्रजेत् पितृष्व् एतांस् तु यो दद्यात् पापात्मा गर्हितामिषान्
असा मोठा पापी रौरव नरकात जातो; आणि जो पितरांना हे निषिद्ध मांस देतो, तो पापी आत्मा आहे.
स स्वर्गस्थान् अपि पितॄन् नरके पातयिष्यति कुसुम्भशाकं जम्बीरं सिग्रुकं कोविदारकम्
तो स्वर्गात असलेल्या पितरांनाही नरकात टाकतो; कुसुंभाची भाजी, लिंबू, शिग्रू आणि कोविदार हेही वर्ज्य करावेत.
पिण्याकं विप्रुषं चैव मसूरं गृञ्जनं शणम् कोद्रवं कोकिलाक्षं च चुक्रं कम्बुकपद्मकम्
पिंड्याचा, विप्रुष, मसूर, गृंजन, भांग, कोद्रव, कोकिळाक्ष, चुक्क, कंबुक आणि पद्मक हेही टाळावेत.
चकोरश्येनमांसं च वर्तुलालाबुतालिनीम् फलं तालतरूणां च भुक्त्या नरकम् ऋच्छति
जो चकोर, घार, गोल भोपळा, दुधी भोपळा किंवा ताडाच्या झाडाचं फळ खातो, तो नरकात जातो.
दत्त्वा पितृषु तैः सार्धं व्रजेत् पूयवहं नरः तस्मात् सर्वप्रयत्नेन नाहरेत् तु विचक्षणः
हे पदार्थ पितरांना दिल्यास, माणूस त्यांच्या सोबत दुर्गंधीयुक्त नरकात जातो; म्हणून, सुज्ञ माणसाने हे कोणत्याही प्रकारे आणू नयेत.
निषिद्धानि वराहेण स्वयं पित्रर्थम् आदरात् वरम् एवात्ममांसस्य भक्षणं मुनयः कृतम्
हे वर्ज्य पदार्थ वाऱाहाने स्वतः पितरांसाठी सांगितले आहेत; या पदार्थांपेक्षा ऋषींनी स्वतःचं मांस खाणं जास्त पसंत केलं आहे.
न त्व् एव हि निषिद्धानाम् आदानं पुंभिर् आदरात् अज्ञानाद् वा प्रमादाद् वा सकृद् एतानि च द्विजाः
पण हे वर्ज्य पदार्थ आदराने कधीच घ्यू नयेत; अज्ञानाने किंवा चुकून एकदाही घेतले, तरीही हे योग्य नाही, हे द्विजांनो.
भक्षितानि निषिद्धानि प्रायश्चित्तं ततश् चरेत् फलमूलदधिक्षीरतक्रगोमूत्रयावकैः
कोणी निषिद्ध अन्न खाल्ले असेल, तर त्याने फळे, कंद, दही, दूध, ताक, गायीचे मूत्र आणि जवाच्या पेजेने प्रायश्चित्त करावे.
भोज्यान्नभोज्यसंभुक्ते प्रत्येकं दिनसप्तकम् एवं निषिद्धाचरणे कृते सकृद् अपि द्विजैः
जेव्हा कोणी योग्य किंवा निषिद्ध अन्न खातो, तेव्हा प्रत्येक वेळी सात दिवसांची तपश्चर्या करावी, अगदी एकदाच असा निषिद्ध आचार झाला तरीही.
शुद्धिं नेयं शरीरं तु विष्णुभक्तैर् विशेषतः निषिद्धं वर्जयेद् द्रव्यं यथोक्तं च द्विजोत्तमाः
विशेषतः विष्णूभक्तांनी आपले शरीर शुद्ध ठेवावे; आणि पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे निषिद्ध वस्तू टाळाव्यात, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
समाहृत्य ततः श्राद्धं कर्तव्यं निजशक्तितः एवं विधानतः श्राद्धं कृत्वा स्वविभवोचितम् आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं जगत् प्रीणाति मानवः
यानंतर, आपल्या सामर्थ्यानुसार श्राद्ध करावे; अशा प्रकारे योग्य पद्धतीने आणि आपल्या क्षमतेनुसार श्राद्ध केल्याने, ब्रह्मापासून गवताच्या पात्यापर्यंत सर्व जग मानवावर प्रसन्न होते.
पिता जीवति यस्याथ मृतौ द्वौ पितरौ पितुः कथं श्राद्धं हि कर्तव्यम् एतद् विस्तरशो वद
ज्याचा वडील जिवंत आहे किंवा दोन्ही आईवडील मरण पावले आहेत, त्याने वडिलांचे श्राद्ध कसे करावे? कृपया ते सविस्तर सांग.
यस्मै दद्यात् पिता श्राद्धं तस्मै दद्यात् सुतः स्वयम् एवं न हीयते धर्मो लौकिको वैदिकस् तथा
वडिलांनी ज्या व्यक्तीस श्राद्ध दिले असेल, त्यास मुलाने स्वतः श्राद्ध द्यावे; असे केल्याने लौकिक किंवा वैदिक धर्म कमी होत नाही.
मृतः पिता जीवति च यस्य ब्रह्मन् पितामहः स हि श्राद्धं कथं कुर्याद् एतत् त्वं वक्तुम् अर्हसि
जर वडील मरण पावले आणि आजोबा जिवंत असतील, हे ब्राह्मण, तर त्याने श्राद्ध कसे करावे? हे सांगण्यास तू पात्र आहेस.
पितुः पिण्डं प्रदद्याच् च भोजयेच् च पितामहम् प्रपितामहस्य पिण्डं वै ह्य् अयं शास्त्रेषु निर्णयः
त्याने वडिलांसाठी पिंड द्यावा आणि आजोबांना जेवू घालावे; पण परदादांसाठी पिंड द्यावा—शास्त्रात हाच निर्णय आहे.
मृतेषु पिण्डं दातव्यं जीवन्तं चापि भोजयेत् सपिण्डीकरणं नास्ति न च पार्वणम् इष्यते
मृतांसाठी पिंड द्यावा आणि जिवंतांना जेवू घालावे; येथे सपींडिकरण नसते आणि पंधरवड्याचे श्राद्धही योग्य नाही.
आचारम् आचरेद् यस् तु पितृमेधाश्रितं नरः आयुषा धनपुत्रैश् च वर्धत्य् आशु न संशयः
जो मनुष्य पितृमेधासंबंधी आचार पाळतो, तो नक्कीच आयुष्य, धन आणि पुत्र यामध्ये लवकरच वाढतो—याबद्दल शंका नाही.
पितृमेधाध्यायम् इमं श्राद्धकालेषु यः पठेत् तद् अन्नम् अस्य पितरो ऽश्नन्ति च त्रियुगं द्विजाः
जो कोणी श्राद्धाच्या वेळी हा पितृमेधाध्याय वाचतो, त्याचे पितर तीन युगांपर्यंत त्या अन्नाचा आस्वाद घेतात, हे द्विजांनो.
एवं मयोक्तः पितृमेधकल्पः पापापहः पुण्यविवर्धनश् च श्रोतव्य एष प्रयतैर् नरैश् च श्राद्धेषु चैवाप्य् अनुकीर्तयेत
अशा प्रकारे मी पितृमेध विधी सांगितला, जो पाप नष्ट करणारा आणि पुण्य वाढवणारा आहे; तो एकाग्रतेने ऐकावा आणि श्राद्धाच्या वेळी म्हणावा.
एवं सम्यग् गृहस्थेन देवताः पितरस् तथा संपूज्या हव्यकव्याभ्याम् अन्नेनातिथिबान्धवाः
गृहस्थाने देवता आणि पितर यांची योग्य रीतीने हव्यकव्याने पूजा करावी आणि तांदळाने अतिथी व नातेवाईकांना जेवू घालावे.
भूतानि भृत्याः सकलाः पशुपक्षिपिपीलिकाः भिक्षवो याचमानाश् च ये चान्ये पान्थका गृहे
सर्व प्राणी, नोकर, जनावरे, पक्षी, मुंग्या, भिक्षुक आणि मागणारे तसेच घरातील इतर प्रवासी—
सदाचाररता विप्राः साधुना गृहमेधिना पापं भुङ्क्ते समुल्लङ्घ्य नित्यनैमित्तिकीः क्रियाः
सदाचारात रमणारे ब्राह्मण आणि सद्गृहस्थ, जर ते नित्य व नैमित्तिक कर्मे टाळतात, तर पाप भोगतात.
कथितं भवता विप्र नित्यनैमित्तिकं च यत् नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं कर्म पौरुषम्
हे विप्र, तू नित्य, नैमित्तिक आणि काम्य—अशी तीन प्रकारची मानवी कर्मे सांगितलीस.
सदाचारं मुने श्रोतुम् इच्छामो वदतस् तव यं कुर्वन् सुखम् आप्नोति परत्रेह च मानवः
हे मुनी, आम्हाला तुझ्याकडून सदाचार ऐकायचा आहे, जो आचरण केल्याने मनुष्याला या जन्मात आणि पुढच्या जन्मातही सुख मिळते.
गृहस्थेन सदा कार्यम् आचारपरिरक्षणम् न ह्य् आचारविहीनस्य भद्रम् अत्र परत्र वा
गृहस्थाने नेहमी सदाचाराचे पालन करावे, कारण ज्याच्यात सदाचार नाही, त्याला या जन्मात किंवा पुढच्या जन्मातही कल्याण मिळत नाही.
यज्ञदानतपांसीह पुरुषस्य न भूतये भवन्ति यः सदाचारं समुल्लङ्घ्य प्रवर्तते
यज्ञ, दान आणि तप या गोष्टींचा काहीही उपयोग होत नाही, जर माणूस चांगल्या वागणुकीकडे दुर्लक्ष करून वाईट मार्गाने वागतो.
दुराचारो हि पुरुषो नेहायुर् विन्दते महत् कार्यो धर्मः सदाचार आचारस्यैव लक्षणम्
वाईट वागणारा माणूस या जगात दीर्घायुष्य मिळवत नाही; खरं तर, धर्माचं मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे चांगली वागणूक, आणि वागणूक हीच त्याची खरी ओळख आहे.
तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि सदाचारस्य भो द्विजाः आत्मनैकमना भूत्वा तथैव परिपालयेत्
हे द्विजांनो, आता मी चांगल्या वागणुकीचं स्वरूप सांगतो. मन एकाग्र करून, तशी वागणूक पाळावी.
त्रिवर्गसाधने यत्नः कर्तव्यो गृहमेधिना तत्संसिद्धौ गृहस्थस्य सिद्धिर् अत्र परत्र च
गृहस्थाने धर्म, अर्थ आणि काम या तीनही पुरुषार्थासाठी प्रयत्न करावा; हे साध्य झाल्यावर गृहस्थाला या जगात आणि पुढच्या जन्मातही यश मिळतं.