या गीता पितृभिः पूर्वम् ऐलस्यासीन् महीपतेः कदा नः संतताव् अग्र्यः कस्यचिद् भविता सुतः
पूर्वी पितरांनी राजा ऐलासाठी जे गाणे गायले, आमच्या वंशात असा श्रेष्ठ पुत्र केव्हा जन्माला येईल?
यो योगिभुक्तशेषान् नो भुवि पिण्डान् प्रदास्यति गयायाम् अथवा पिण्डं खड्गमांसं तथा हविः
योगींनी उरलेले अन्न, पृथ्वीवर किंवा गया येथे पिंड, किंवा मेंढ्याचे मांस व हवि जो कोणी आम्हाला अर्पण करतो—
कालशाकं तिलाज्यं च तृप्तये कृसरं च नः वैश्वदेवं च सौम्यं च खड्गमांसं परं हविः
जव, तिळाचे तुपासह अर्पण, आमच्या तृप्तीसाठी डाळभात, वैश्वदेवाचा नैवेद्य, सौम्य अर्पण आणि मेंढ्याचे मांस हे श्रेष्ठ हवि आहे.
विषाणवर्जं शिरस आ पादाद् आशिषामहे दद्याच् छ्राद्धं त्रयोदश्यां मघासु च यथाविधि
शिंग सोडून, डोक्यापासून पायापर्यंत आम्हाला ते हवे असते. त्रयोदशीला आणि मघा नक्षत्रात विधिपूर्वक श्राद्ध करावे.
मधुसर्पिःसमायुक्तं पायसं दक्षिणायने तस्मात् संपूजयेद् भक्त्या स्वपितॄन् विधिवन् नरः
दक्षिणायनात मध आणि तुप घातलेले पायस अर्पण करावे. म्हणून मनुष्याने भक्तीने आणि नियमाने आपल्या पितरांची पूजा करावी.
कामान् अभीप्सन् सकलान् पापाद् आत्मविमोचनम् वसून् रुद्रांस् तथादित्यान् नक्षत्रग्रहतारकाः
सर्व इच्छा पूर्ण व्हाव्यात आणि पापातून मुक्ती मिळावी म्हणून वसु, रुद्र, आदित्य तसेच नक्षत्र, ग्रह आणि ताऱ्यांची पूजा करावी.
प्रीणयन्ति मनुष्याणां पितरः श्राद्धतर्पिताः आयुः प्रजां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च
श्राद्धाने तृप्त झालेले पितर मनुष्यांना आयुष्य, संतती, धन, विद्या, स्वर्ग, मोक्ष आणि सुख देतात.
प्रयच्छन्ति तथा राज्यं पितरः श्राद्धतर्पिताः तथापराह्णः पूर्वाह्णात् पितॄणाम् अतिरिच्यते
श्राद्धाने तृप्त झालेले पितर राज्यही देतात. पितरांसाठी दुपारचा काळ सकाळपेक्षा श्रेष्ठ मानला जातो.
संपूज्य स्वागतेनैतान् सदने ऽभ्यागतान् द्विजान् पवित्रपाणिर् आचान्तान् आसनेषूपवेशयेत्
घरात आलेल्या या द्विजांचा शुद्ध हाताने आणि तोंड धुऊन स्वागत करावे, त्यांना योग्य आसनावर बसवावे.
श्राद्धं कृत्वा विधानेन संभोज्य च द्विजोत्तमान् विसर्जयेत् प्रियाण्य् उक्त्वा प्रणिपत्य च भक्तितः
विधिपूर्वक श्राद्ध करून श्रेष्ठ ब्राह्मणांना भोजन घालावे, मग त्यांना प्रेमाने बोलून, भक्तीने नमस्कार करून निरोप द्यावा.
आद्वारम् अनुगच्छेच् च आगच्छेद् अनुमोदितः ततो नित्यक्रियां कुर्याद् भोजयेच् च तथातिथीन्
त्यांना दारापर्यंत सोबत जावे, त्यांच्या संमतीने परतावे, मग नित्यकर्मे करावी आणि पाहुण्यांना देखील जेवू घालावे.
नित्यक्रियां पितॄणां च केचिद् इच्छन्ति सत्तमाः न पितॄणां तथैवान्ये शेषं पूर्ववद् आचरेत्
काही श्रेष्ठ लोक पितरांसाठी नित्यकर्म करतात, काही करत नाहीत. बाकीचे सर्व पूर्वीप्रमाणे करावे.
पृथक्त्वेन वदन्त्य् अन्ये केचित् पूर्वं च पूर्ववत् ततस् तद् अन्नं भुञ्जीत सह भृत्यादिभिर् नरः
काही जण वेगळे करण्याचे सांगतात, काही पूर्वीप्रमाणेच. मग ते अन्न आपल्या नोकरांसह इतरांसोबत जेवावे.
एवं कुर्वीत धर्मज्ञः श्राद्धं पित्र्यं समाहितः यथा च विप्रमुख्यानां परितोषो ऽभिजायते
धर्म जाणणाऱ्याने पितरांचे श्राद्ध एकाग्रतेने असे करावे की, श्रेष्ठ ब्राह्मणांना समाधान मिळावे.
इदानीं संप्रवक्ष्यामि वर्जनीयान् द्विजाधमान् मित्रध्रुक् कुनखी क्लीबः क्षयी शुक्ली वणिक्पथः
आता मी सांगतो, कोणते कनिष्ठ ब्राह्मण टाळावेत: मित्रद्रोही, वाकडे नख असलेले, नपुंसक, क्षयग्रस्त, शुभ्रत्व असलेले, व्यापारी मार्गाने चालणारे.
श्यावदन्तो ऽथ खल्वाटः काणो ऽन्धो बधिरो जडः मूकः पङ्गुः कुणिः षण्ढो दुश्चर्मा व्यङ्गकेकरौ
काळ्या दातांचे, टक्कल असलेले, एक डोळ्याचे, आंधळे, बहिरे, मंदबुद्धी, मुक, लंगडे, विकृत, नपुंसक, खराब त्वचेचे, विकृत हातपाय असलेले.
कुष्ठी रक्तेक्षणः कुब्जो वामनो विकटो ऽलसः मित्रशत्रुर् दुष्कुलीनः पशुपालो निराकृतिः
कुष्ठरोगी, लाल डोळ्यांचा, कुबडा, ठेंगणा, विकृत शरीराचा, आळशी, मित्र आणि शत्रू दोन्ही असणारा, वाईट कुळातला, गुरे राखणारा किंवा विचित्र दिसणारा —
परिवित्तिः परिवेत्ता परिवेदनिकासुतः वृषलीपतिस् तत्सुतश् च न भवेच् छ्राद्धभुग् द्विजः
शोक करणारा, शोकासाठी भाड्याने रडणारा, अशा स्त्रीचा मुलगा, नीच जातीच्या स्त्रीचा पती आणि त्याचा मुलगा — हे सर्व द्विज म्हणून श्राद्धात सहभागी होऊ नयेत.
वृषलीपुत्रसंस्कर्ता अनूढो दिधिषूपतिः भृतकाध्यापको यस् तु भृतकाध्यापितश् च यः
नीच जातीच्या स्त्रीच्या मुलाचे संस्कार करणारा, अविवाहित, वंध्येचा पती, पैशासाठी शिकवणारा किंवा शिकणारा —
सूतकान्नोपजीवी च मृगयुः सोमविक्रयी अभिशस्तस् तथा स्तेनः पतितो वार्द्धुषिः शठः
सुतकाच्या घरीच जेवण करणारा, शिकारी, सोमरस विकणारा, शापित, चोर, जातीबहिष्कृत, न्हावी किंवा फसवणारा —
पिशुनो वेदसंत्यागी दानाग्नित्यागनिष्ठुरः राज्ञः पुरोहितो भृत्यो विद्याहीनो ऽथ मत्सरी
दुष्ट बोलणारा, वेद सोडून दिलेला, दान किंवा अग्निकर्मात कठोर, राजाचा पुजारी किंवा नोकर, अज्ञान असलेला किंवा मत्सरी —
वृद्धद्विड् दुर्धरः क्रूरो मूढो देवलकस् तथा नक्षत्रसूचकश् चैव पर्वकारश् च गर्हितः
वृद्धांचा द्वेष करणारा, सहन न होणारा, क्रूर, मूर्ख, देवळातला नोकर, ग्रह-ताऱ्यांचे भाकीत करणारा किंवा सणवार ठरवणारा — हे सर्व निंदनीय आहेत.
अयाज्ययाजकः षण्ढो गर्हिता ये च ये ऽधमाः न ते श्राद्धे नियोक्तव्या दृष्ट्वामी पङ्क्तिदूषकाः
अयोग्यांसाठी यज्ञ करणारा, शंढ, निंदनीय किंवा नीच — असे पंक्ती दूषक दिसले तर त्यांना श्राद्धासाठी कधीही निवडू नये.
असतां प्रग्रहो यत्र सतां चैवावमानना दण्डो देवकृतस् तत्र सद्यः पतति दारुणः
जिथे वाईट लोकांना मान दिला जातो आणि चांगल्यांचा अपमान होतो, तिथे देवांनी ठरवलेली कठोर शिक्षा लगेच पडते.
हित्वागमं सुविहितं बालिशं यस् तु भोजयेत् आदिधर्मं समुत्सृज्य दाता तत्र विनश्यति
जो नीट चालत आलेली परंपरा सोडून, मूर्खाला जेवायला घालतो आणि मूळ धर्म टाकतो, तिथे दान करणारा नष्ट होतो.
यस् त्व् आश्रितं द्विजं त्यक्त्वा अन्यम् आनीय भोजयेत् तन्निःश्वासाग्निनिर्दग्धस् तत्र दाता विनश्यति
जो आपल्यावर अवलंबून असलेल्या द्विजाला सोडून दुसऱ्याला जेवायला घालतो, त्याला त्या द्विजाच्या हुंकाराच्या ज्वाळेत दान करणारा नष्ट होतो.
वस्त्राभावे क्रिया नास्ति यज्ञा वेदास् तपांसि च तस्माद् वासांसि देयानि श्राद्धकाले विशेषतः
वस्त्रांशिवाय कोणतीही क्रिया, यज्ञ, वेदपठण किंवा तपश्चर्या होत नाही; म्हणून श्राद्धाच्या वेळी विशेषतः वस्त्रे द्यावीत.
कौशेयं क्षौमकार्पासं दुकूलम् अहतं तथा श्राद्धे त्व् एतानि यो दद्यात् कामान् आप्नोति चोत्तमान्
रेशमी, तागाचे, कापसाचे, न रंगवलेले वस्त्र — जो श्राद्धात देतो, त्याला सर्व उत्तम आणि हवे तसे फळ मिळते.
यथा गोषु प्रभूतासु वत्सो विन्दति मातरम् तथान्नं तत्र विप्राणां जन्तुर् यत्रावतिष्ठते
जशी अनेक गायींमध्ये वासरू आपली आई शोधते, तशीच श्राद्धात दिलेली अन्नाची भेट योग्य त्या पितरांपर्यंत पोहोचते.
नामगोत्रं च मन्त्रांश् च दत्तम् अन्नं न यन्ति ते अपि ये निधनं प्राप्तास् तृप्तिस् तान् उपतिष्ठते
नाव, गोत्र, मंत्र आणि दिलेले अन्न वाया जात नाही; जे मृत झाले आहेत त्यांनाही त्याने तृप्ती मिळते.