सर्वकामसमायुक्तः प्रेत्य चाप्य् अश्नुते सुखम् एवं कर्मसमायुक्तो रमते विगतज्वरः
सर्व इच्छांनी युक्त होऊन, तो मृत्यूनंतरही सुख उपभोगतो. चांगल्या कर्मांनी युक्त झालेला माणूस, दु:खरहित होऊन आनंदात राहतो.
रूपवान् कीर्तिमांश् चैव धनवांश् चोपजायते एतद् वः सर्वम् आख्यातम् अन्नदानफलं महत् मूलम् एतत् तु धर्माणां प्रदानानां च भो द्विजाः
तो देखणा, कीर्तीमान आणि धनवान होतो. अन्नदानाचं हे मोठं फळ मी तुम्हाला सांगितलं. हेच सर्व धर्मांचं आणि दानांचं मूळ आहे, हे द्विजांनो.
परलोकगतानां तु स्वकर्मस्थानवासिनाम् तेषां श्राद्धं कथं ज्ञेयं पुत्रैश् चान्यैश् च बन्धुभिः
जे परलोकात गेले आहेत आणि आपल्या कर्मानुसार तिथे राहतात, त्यांचं श्राद्ध मुलांनी किंवा इतर नातेवाईकांनी कसं करावं हे कसं समजावं?
नमस्कृत्य जगन्नाथं वाराहं लोकभावनम् शृणुध्वं संप्रवक्ष्यामि श्राद्धकल्पं यथोदितम्
जगन्नाथ, वराह या विश्वनिर्मात्याला वंदन करून, ऐका—मी तुम्हाला श्राद्धविधी जसा सांगितला आहे तसा पूर्णपणे सांगतो.
पुरा कोकाजले मग्नान् पितॄन् उद्धृतवान् विभुः श्राद्धं कृत्वा तदा देवो यथा तत्र द्विजोत्तमाः
पूर्वी, प्रभूंनी कोकाच्या पाण्यात बुडालेल्या पितरांना, देवांनी जसं केलं तसं श्राद्ध करून, तिथून उध्दारलं, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
किमर्थं ते तु कोकायां निमग्नाः पितरो ऽम्भसि कथं तेनोद्धृतास् ते वै वाराहेण द्विजोत्तम
तुमचे पितर कोकाच्या पाण्यात का बुडाले होते? वराहाने त्यांचा कसा उध्दार केला, हे श्रेष्ठ द्विजांनो?
तस्मिन् कोकामुखे तीर्थे भुक्तिमुक्तिफलप्रदे श्रोतुम् इच्छामहे ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः
त्या कोकामुख तीर्थावर, जे भोग आणि मोक्ष दोन्ही देतं, आम्हाला ऐकायचं आहे—कृपया सांगा, कारण आमचं कुतूहल फार मोठं आहे.
त्रेताद्वापरयोः संधौ पितरो दिव्यमानुषाः पुरा मेरुगिरेः पृष्ठे विश्वैर् देवैः सह स्थिताः
त्रेता आणि द्वापार युगांच्या संधिकाळात, दिव्य आणि मानवी पितर एकदा सर्व देवांसह मेरू पर्वताच्या शिखरावर उभे होते.
तेषां समुपविष्टानां पितॄणां सोमसंभवा कन्या कान्तिमती दिव्या पुरतः प्राञ्जलिः स्थिता ताम् ऊचुः पितरो दिव्या ये तत्रासन् समागताः
त्या सोमवंशीय पितरांनी एकत्र बसले असताना, एक सुंदर, दिव्य कन्या हात जोडून त्यांच्यासमोर उभी राहिली. तिथे जमलेल्या दिव्य पितरांनी तिला विचारलं.
कासि भद्रे प्रभुः को वा भवत्या वक्तुम् अर्हसि
तू कोण आहेस, शुभे? तुझा स्वामी कोण आहे? कृपया आम्हाला सांग.
सा प्रोवाच पितॄन् देवान् कला चान्द्रमसीति ह प्रभुत्वे भवताम् एव वरयामि यदीच्छथ
ती पितरांना आणि देवांना म्हणाली: 'मी कलादेवी, चंद्राची कन्या आहे. तुम्ही इच्छाल तर मी तुमचं स्वामित्व स्वीकारते.'
ऊर्जा नामास्ति प्रथमं स्वधा च तदनन्तरम् भवद्भिश् चाद्यैव कृतं नाम कोकेति भावितम्
'माझं पहिलं नाव ऊर्ज आहे, आणि त्यानंतर स्वधा. आज तुम्हीच मला कोका हे नाव दिलं आहे.'
ते हि तस्या वचः श्रुत्वा पितरो दिव्यमानुषाः तस्या मुखं निरीक्षन्तो न तृप्तिम् अधिजग्मिरे
तिच्या शब्दांनी दैवी आणि मानवी पितरांनी तिच्या चेहऱ्याकडे पाहत राहिले, पण त्यांना समाधानच मिळाले नाही.
विश्वेदेवाश् च ताञ् ज्ञात्वा कन्यामुखनिरीक्षकान् योगच्युतान् निरीक्ष्यैव विहाय त्रिदिवं गताः
विश्वदेवांनी हे पाहिले की पितर त्या कन्येच्या चेहऱ्याकडे पाहण्यात मग्न झाले आहेत आणि त्यांचा योग भंगला आहे, म्हणून त्यांनी तिथून निघून स्वर्ग सोडला.
भगवान् अपि शीतांशुर् ऊर्जां नापश्यद् आत्मजाम् समाकुलमना दध्यौ क्व गतेति महायशाः
पुण्यशाली चंद्राला आपली कन्या ऊर्जे दिसली नाही, त्यामुळे त्याचे मन गोंधळले आणि तो विचार करू लागला, 'ती कुठे गेली असेल?'
स विवेद तदा सोमः प्राप्तां पितॄंश् च कामतः तैश् चावलोकितां हार्दात् स्वीकृतां च तपोबलात्
तेव्हा सोमाला समजले की पितरांनी इच्छेने तिचा स्वीकार केला, तिच्याकडे प्रेमाने पाहिले आणि तपाच्या बळावर तिला मनाशी धरले.
ततः क्रोधपरीतात्मा पितॄञ् शशधरो द्विजाः शशाप निपतिष्यध्वं योगभ्रष्टा विचेतसः
मग चंद्राने रागाने भरून पितरांना शाप दिला, 'तुम्ही योगभ्रष्ट आणि विवेकहीन झालात; आता तुम्ही खाली पडाल!'
यस्माद् अदत्तां मत्कन्यां कामयध्वं सुबालिशाः यस्माद् धृतवती चेयं पतीन् पितृमती सती
कारण तुम्ही, मूर्खांनो, माझी कन्या न मिळवता तिची इच्छा धरलीत आणि ही सती कन्या वडील जिवंत असताना पती स्वीकारते—
स्वतन्त्रा धर्मम् उत्सृज्य तस्माद् भवतु निम्नगा कोकेति प्रथिता लोके शिशिराद्रिसमाश्रिता
म्हणून, स्वतःचा धर्म सोडून आणि स्वातंत्र्याने वागून, ती आता प्रवाही नदी होईल, जगात कोका नावाने प्रसिद्ध होईल आणि हिमालयाच्या आश्रयाला राहील.
इत्थं शप्ताश् चन्द्रमसा पितरो दिव्यमानुषाः योगभ्रष्टा निपतिता हिमवत्पादभूतले
अशा प्रकारे चंद्राच्या शापामुळे, दैवी आणि मानवी पितर योगभ्रष्ट होऊन हिमालयाच्या पायथ्याशी खाली पडले.
ऊर्जा तत्रैव पतिता गिरिराजस्य विस्तृते प्रस्थे तीर्थं समासाद्य सप्तसामुद्रम् उत्तमम्
ऊर्जा तिथेच, पर्वतराजाच्या विस्तीर्ण पठारावर पडली आणि सात समुद्रांच्या उत्तम तीर्थस्थळी पोहोचली.
कोका नाम ततो वेगान् नदी तीर्थशताकुला प्लावयन्ती गिरेः शृङ्गं सर्पणात् तु सरित् स्मृता
तिथून, वेगवान कोका नावाची नदी, शेकडो तीर्थांनी भरलेली, पर्वतशिखराला पाण्याने व्यापू लागली; प्रवाही असल्यामुळे तिला नदी म्हणतात.
अथ ते पितरो विप्रा योगहीना महानदीम् ददृशुः शीतसलिलां न विदुस् तां सुलोचनाम्
मग ते योगशक्ती गमावलेले पितर, हे ऋषिमुनींनो, थंड पाण्याची मोठी नदी पाहू लागले, पण ती सुंदर डोळ्यांची आहे हे त्यांना कळले नाही.
ततस् तु गिरिराड् दृष्ट्वा पितॄंस् तांस् तु क्षुधार्दितान् बदरीम् आदिदेशाथ धेनुं चैकां मधुस्रवाम्
पर्वतराजाने, त्या उपाशी पितरांना पाहून, त्यांना बोराचे झाड आणि मधासारखे दूध देणारी एक गाय दाखवली.
क्षीरं मधु च तद् दिव्यं कोकाम्भो बदरीफलम् इदं गिरिवरेणैषां पोषणाय निरूपितम्
दूध, मध, कोकेचे पाणी आणि बोरफळ—हे सर्व पर्वतराजाने त्यांच्या पोषणासाठी दिले.
तया वृत्त्या तु वसतां पितॄणां मुनिसत्तमाः दश वर्षसहस्राणि ययुर् एकम् अहो यथा
त्या अन्नामुळे, हे श्रेष्ठ ऋषिमुनींनो, पितर तिथे दहा हजार वर्षे एक दिवसासारखी राहिले.
एवं लोके विपितरि तथैव विगतस्वधे दैत्या बभूवुर् बलिनो यातुधानाश् च राक्षसाः
अशा प्रकारे पितर खाली पडले आणि स्वधा थांबली, तेव्हा दैत्य, बलाढ्य यातुधान आणि राक्षस जगात वाढले.
ते तान् पितृगणान् दैत्या यातुधानाश् च वेगिताः विश्वैर् देवैर् विरहितान् सर्वतः समुपाद्रवन्
ते दैत्य आणि यातुधान, वेगवान आणि आक्रमक, सर्व देवांनी सोडून दिलेल्या पितरांवर सर्व बाजूंनी तुटून पडले.
दैतेयान् यातुधानांश् च दृष्ट्वैवापततो द्विजाः कोकातटस्थाम् उत्तुङ्गां शिलां ते जगृहू रुषा
दैत्य आणि यातुधान धावत येताना पाहून, पितरांनी रागाने कोकेच्या काठावरची मोठी शिळा उचलली.
गृहीतायां शिलायां तु कोका वेगवती पितॄन् छादयाम् आस तोयेन प्लावयन्ती हिमाचलम्
पितरांनी ती शिळा उचलताच, वेगवान कोका नदीने त्यांना आपल्या पाण्याने झाकून हिमालय डुंबवला.