अन्नं दत्त्वा द्विजातिभ्यः शूद्रः पापात् प्रमुच्यते औरसेन बलेनान्नम् अर्जयित्वा विहिंसकः
शूद्राने द्विजांना अन्न दिल्यावर तो पापातून मुक्त होतो, जरी त्याने ते स्वतःच्या ताकदीने आणि इतरांना त्रास देऊन मिळवले असले तरी.
यः प्रयच्छति विप्रेभ्यो न स दुर्गाणि सेवते न्यायेनावाप्तम् अन्नं तु नरो हर्षसमन्वितः
जो ब्राह्मणांना अन्न देतो, त्याला कधीही संकटांना सामोरे जावे लागत नाही; जो माणूस आनंदाने आणि न्यायाने मिळवलेले अन्न देतो.
द्विजेभ्यो वेदवृद्धेभ्यो दत्त्वा पापात् प्रमुच्यते अन्नम् ऊर्जस्करं लोके दत्त्वोर्जस्वी भवेन् नरः
द्विजांना, विशेषतः वेदपाठी वृद्धांना अन्न दिल्यावर पापातून मुक्ती मिळते; जगात बल देणारे अन्न दिल्यावर देणारा स्वतःही बळकट होतो.
सतां पन्थानम् आवृत्य सर्वपापैः प्रमुच्यते दानविद्भिः कृतः पन्था येन यान्ति मनीषिणः
सज्जनांच्या मार्गाने चालल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते; दान जाणणाऱ्यांनी घडवलेला मार्गच ज्ञानी लोक चालतात.
तेष्व् अप्य् अन्नस्य दातारस् तेभ्यो धर्मः सनातनः सर्वावस्थं मनुष्येण न्यायेनान्नम् उपार्जितम्
त्यांच्यातही जे अन्न देतात, त्यांच्याकडे नेहमीचा धर्म असतो. माणसाने कोणत्याही अवस्थेत, योग्य मार्गाने मिळवलेलं अन्न द्यावं.
कार्यान् न्यायागतं नित्यम् अन्नं हि परमा गतिः अन्नस्य हि प्रदानेन नरो याति परां गतिम्
नेहमी योग्य मार्गाने मिळवलेलं अन्न द्यावं, कारण अन्नदान हाच श्रेष्ठ मार्ग आहे. अन्न देणाऱ्याला श्रेष्ठ स्थान मिळतं.
सर्वकामसमायुक्तः प्रेत्य चाप्य् अश्नुते सुखम् एवं पुण्यसमायुक्तो नरः पापैः प्रमुच्यते
सर्व इच्छांनी युक्त होऊन, तो मृत्यूनंतरही सुख उपभोगतो. अशा पुण्यवान माणसाला पापांपासून मुक्ती मिळते.
तस्माद् अन्नं प्रदातव्यम् अन्यायपरिवर्जितम् यस् तु प्राणाहुतीपूर्वम् अन्नं भुङ्क्ते गृही सदा
म्हणून, अन्याय टाळून अन्न द्यावं. जो गृहस्थ प्राणांना अर्पण करून अन्न खातो, तो नेहमी योग्य वागतो.
अवन्ध्यं दिवसं कुर्याद् अन्नदानेन मानवः भोजयित्वा शतं नित्यं नरो वेदविदां वरम्
माणसाने रोज अन्नदान करून आपला दिवस फलदायी करावा. जो रोज शंभर जणांना, विशेषतः वेदज्ञ श्रेष्ठांना अन्न देतो,
न्यायविद्धर्मविदुषाम् इतिहासविदां तथा न याति नरकं घोरं संसारं न च सेवते
न्याय, धर्म आणि इतिहास जाणणाऱ्यांना अन्न देणारा माणूस भीषण नरकात जात नाही, आणि संसारदुःख देखील त्याला भोगावं लागत नाही.
सर्वकामसमायुक्तः प्रेत्य चाप्य् अश्नुते सुखम् एवं कर्मसमायुक्तो रमते विगतज्वरः
सर्व इच्छांनी युक्त होऊन, तो मृत्यूनंतरही सुख उपभोगतो. चांगल्या कर्मांनी युक्त झालेला माणूस, दु:खरहित होऊन आनंदात राहतो.
रूपवान् कीर्तिमांश् चैव धनवांश् चोपजायते एतद् वः सर्वम् आख्यातम् अन्नदानफलं महत् मूलम् एतत् तु धर्माणां प्रदानानां च भो द्विजाः
तो देखणा, कीर्तीमान आणि धनवान होतो. अन्नदानाचं हे मोठं फळ मी तुम्हाला सांगितलं. हेच सर्व धर्मांचं आणि दानांचं मूळ आहे, हे द्विजांनो.
परलोकगतानां तु स्वकर्मस्थानवासिनाम् तेषां श्राद्धं कथं ज्ञेयं पुत्रैश् चान्यैश् च बन्धुभिः
जे परलोकात गेले आहेत आणि आपल्या कर्मानुसार तिथे राहतात, त्यांचं श्राद्ध मुलांनी किंवा इतर नातेवाईकांनी कसं करावं हे कसं समजावं?
नमस्कृत्य जगन्नाथं वाराहं लोकभावनम् शृणुध्वं संप्रवक्ष्यामि श्राद्धकल्पं यथोदितम्
जगन्नाथ, वराह या विश्वनिर्मात्याला वंदन करून, ऐका—मी तुम्हाला श्राद्धविधी जसा सांगितला आहे तसा पूर्णपणे सांगतो.
पुरा कोकाजले मग्नान् पितॄन् उद्धृतवान् विभुः श्राद्धं कृत्वा तदा देवो यथा तत्र द्विजोत्तमाः
पूर्वी, प्रभूंनी कोकाच्या पाण्यात बुडालेल्या पितरांना, देवांनी जसं केलं तसं श्राद्ध करून, तिथून उध्दारलं, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
किमर्थं ते तु कोकायां निमग्नाः पितरो ऽम्भसि कथं तेनोद्धृतास् ते वै वाराहेण द्विजोत्तम
तुमचे पितर कोकाच्या पाण्यात का बुडाले होते? वराहाने त्यांचा कसा उध्दार केला, हे श्रेष्ठ द्विजांनो?
तस्मिन् कोकामुखे तीर्थे भुक्तिमुक्तिफलप्रदे श्रोतुम् इच्छामहे ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः
त्या कोकामुख तीर्थावर, जे भोग आणि मोक्ष दोन्ही देतं, आम्हाला ऐकायचं आहे—कृपया सांगा, कारण आमचं कुतूहल फार मोठं आहे.
त्रेताद्वापरयोः संधौ पितरो दिव्यमानुषाः पुरा मेरुगिरेः पृष्ठे विश्वैर् देवैः सह स्थिताः
त्रेता आणि द्वापार युगांच्या संधिकाळात, दिव्य आणि मानवी पितर एकदा सर्व देवांसह मेरू पर्वताच्या शिखरावर उभे होते.
तेषां समुपविष्टानां पितॄणां सोमसंभवा कन्या कान्तिमती दिव्या पुरतः प्राञ्जलिः स्थिता ताम् ऊचुः पितरो दिव्या ये तत्रासन् समागताः
त्या सोमवंशीय पितरांनी एकत्र बसले असताना, एक सुंदर, दिव्य कन्या हात जोडून त्यांच्यासमोर उभी राहिली. तिथे जमलेल्या दिव्य पितरांनी तिला विचारलं.
कासि भद्रे प्रभुः को वा भवत्या वक्तुम् अर्हसि
तू कोण आहेस, शुभे? तुझा स्वामी कोण आहे? कृपया आम्हाला सांग.
सा प्रोवाच पितॄन् देवान् कला चान्द्रमसीति ह प्रभुत्वे भवताम् एव वरयामि यदीच्छथ
ती पितरांना आणि देवांना म्हणाली: 'मी कलादेवी, चंद्राची कन्या आहे. तुम्ही इच्छाल तर मी तुमचं स्वामित्व स्वीकारते.'
ऊर्जा नामास्ति प्रथमं स्वधा च तदनन्तरम् भवद्भिश् चाद्यैव कृतं नाम कोकेति भावितम्
'माझं पहिलं नाव ऊर्ज आहे, आणि त्यानंतर स्वधा. आज तुम्हीच मला कोका हे नाव दिलं आहे.'
ते हि तस्या वचः श्रुत्वा पितरो दिव्यमानुषाः तस्या मुखं निरीक्षन्तो न तृप्तिम् अधिजग्मिरे
तिच्या शब्दांनी दैवी आणि मानवी पितरांनी तिच्या चेहऱ्याकडे पाहत राहिले, पण त्यांना समाधानच मिळाले नाही.
विश्वेदेवाश् च ताञ् ज्ञात्वा कन्यामुखनिरीक्षकान् योगच्युतान् निरीक्ष्यैव विहाय त्रिदिवं गताः
विश्वदेवांनी हे पाहिले की पितर त्या कन्येच्या चेहऱ्याकडे पाहण्यात मग्न झाले आहेत आणि त्यांचा योग भंगला आहे, म्हणून त्यांनी तिथून निघून स्वर्ग सोडला.
भगवान् अपि शीतांशुर् ऊर्जां नापश्यद् आत्मजाम् समाकुलमना दध्यौ क्व गतेति महायशाः
पुण्यशाली चंद्राला आपली कन्या ऊर्जे दिसली नाही, त्यामुळे त्याचे मन गोंधळले आणि तो विचार करू लागला, 'ती कुठे गेली असेल?'
स विवेद तदा सोमः प्राप्तां पितॄंश् च कामतः तैश् चावलोकितां हार्दात् स्वीकृतां च तपोबलात्
तेव्हा सोमाला समजले की पितरांनी इच्छेने तिचा स्वीकार केला, तिच्याकडे प्रेमाने पाहिले आणि तपाच्या बळावर तिला मनाशी धरले.
ततः क्रोधपरीतात्मा पितॄञ् शशधरो द्विजाः शशाप निपतिष्यध्वं योगभ्रष्टा विचेतसः
मग चंद्राने रागाने भरून पितरांना शाप दिला, 'तुम्ही योगभ्रष्ट आणि विवेकहीन झालात; आता तुम्ही खाली पडाल!'
यस्माद् अदत्तां मत्कन्यां कामयध्वं सुबालिशाः यस्माद् धृतवती चेयं पतीन् पितृमती सती
कारण तुम्ही, मूर्खांनो, माझी कन्या न मिळवता तिची इच्छा धरलीत आणि ही सती कन्या वडील जिवंत असताना पती स्वीकारते—
स्वतन्त्रा धर्मम् उत्सृज्य तस्माद् भवतु निम्नगा कोकेति प्रथिता लोके शिशिराद्रिसमाश्रिता
म्हणून, स्वतःचा धर्म सोडून आणि स्वातंत्र्याने वागून, ती आता प्रवाही नदी होईल, जगात कोका नावाने प्रसिद्ध होईल आणि हिमालयाच्या आश्रयाला राहील.
इत्थं शप्ताश् चन्द्रमसा पितरो दिव्यमानुषाः योगभ्रष्टा निपतिता हिमवत्पादभूतले
अशा प्रकारे चंद्राच्या शापामुळे, दैवी आणि मानवी पितर योगभ्रष्ट होऊन हिमालयाच्या पायथ्याशी खाली पडले.