यदि धर्मं समायुज्य जन्मप्रभृति सेवते ततः स पुरुषो भूत्वा सेवते नित्यदा सुखम्
जर तो जन्मापासून धर्माचं पालन करत असेल, तर माणूस होऊन तो नेहमी सुख उपभोगतो.
अथान्तरान्तरं धर्मम् अधर्मम् उपसेवते सुखस्यानन्तरं दुःखं स जीवो ऽप्य् अधिगच्छति
पण जर तो कधी धर्म, कधी अधर्म असं करत असेल, तर सुखानंतर त्या जीवाला दुःखही मिळतं.
अधर्मेण समायुक्तो यमस्य विषयं गतः महादुःखं समासाद्य तिर्यग्योनौ प्रजायते
अधर्माने युक्त होऊन, यमाच्या प्रदेशात पोहोचून, तो मोठं दुःख अनुभवतो आणि पशूयोनीत जन्म घेतो.
कर्मणा येन येनेह यस्यां योनौ प्रजायते जीवो मोहसमायुक्तस् तन् मे शृणुत सांप्रतम्
कोणत्याही कर्मामुळे, ज्या योनित जन्म घेतो, आणि मोहाने युक्त असतो — ते आता माझ्याकडून ऐका.
यद् एतद् उच्यते शास्त्रैः सेतिहासैश् च छन्दसि यमस्य विषयं घोरं मर्त्यलोकं प्रवर्तते
शास्त्रात, इतिहासात आणि वेदांत सांगितलं आहे — यमाचा भयंकर प्रदेश, मर्त्यलोक, निर्माण होतो.
इह स्थानानि पुण्यानि देवतुल्यानि भो द्विजाः तिर्यग्योन्यतिरिक्तानि गतिमन्ति च सर्वशः
इथे, हे द्विजांनो, पुण्यस्थळं आहेत, जी देवांसारखी आहेत; पशूयोनी सोडून, सर्वांना वेगवेगळ्या गत्या आहेत.
यमस्य भवने दिव्ये ब्रह्मलोकसमे गुणैः कर्मभिर् नियतैर् बद्धो जन्तुर् दुःखान्य् उपाश्नुते
यमाच्या दिव्य घरात, जी गुणांनी ब्रह्मलोकासारखी आहे, कर्मांनी बांधलेला जीव तिथे दुःख भोगतो.
येन येन हि भावेन येन वै कर्मणा गतिम् प्रयाति पुरुषो घोरां तथा वक्ष्याम्य् अतः परम्
माणूस ज्या भावनेने आणि ज्या कर्माने पुढचा मार्ग मिळवतो, त्यानुसार त्या भयंकर फळांची मी आता सांगणार आहे.
अधीत्य चतुरो वेदान् द्विजो मोहसमन्वितः पतितात् प्रतिगृह्याथ खरयोनौ प्रजायते
जो द्विज चारही वेद शिकतो पण मोहात पडतो, आणि पतिताकडून दान घेतो, तो गाढवाच्या पोटी जन्म घेतो.
खरो जीवति वर्षाणि दश पञ्च च भो द्विजाः खरो मृतो बलीवर्दः सप्त वर्षाणि जीवति
गाढव पंधरा वर्षे जगतो, हे द्विजांनो; गाढव मेल्यावर तो बैल होतो आणि सात वर्षे जगतो.
बलीवर्दो मृतश् चापि जायते ब्रह्मराक्षसः ब्रह्मरक्षस् तु मासांस् त्रींस् ततो जायेत ब्राह्मणः
बैल मेल्यावर तो ब्रह्मराक्षस होतो; ब्रह्मराक्षस तीन महिने जगतो, त्यानंतर तो ब्राह्मण म्हणून जन्म घेतो.
पतितं याजयित्वा तु कृमियोनौ प्रजायते तत्र जीवति वर्षाणि दश पञ्च च भो द्विजाः
जो पतिताला यज्ञ करवतो, तो किड्याच्या पोटी जन्म घेतो; तिथे, हे द्विजांनो, तो पंधरा वर्षे जगतो.
क्रिमिभावाद् विनिर्मुक्तस् ततो जायेत गर्दभः गर्दभः पञ्च वर्षाणि पञ्च वर्षाणि शूकरः
किड्याच्या अवस्थेतून सुटल्यावर तो गाढव म्हणून जन्म घेतो; गाढव पाच वर्षे जगतो, आणि डुक्करही पाच वर्षे जगतो.
कुक्कुटः पञ्च वर्षाणि पञ्च वर्षाणि जम्बुकः श्वा वर्षम् एकं भवति ततो जायेत मानवः
कोंबडा पाच वर्षे जगतो, कोल्हा पाच वर्षे जगतो; कुत्रा एक वर्ष जगतो, त्यानंतर तो माणूस म्हणून जन्म घेतो.
उपाध्यायस्य यः पापं शिष्यः कुर्याद् अबुद्धिमान् स जन्मानीह संसारे त्रीन् आप्नोति न संशयः
जो मूर्ख शिष्य आपल्या गुरुचे पाप करतो, तो या जन्मसाखळीत तीन जन्म घेतो, यात शंका नाही.
प्राक् श्वा भवति भो विप्रास् ततः क्रव्यात् ततः खरः प्रेत्य च परिक्लिष्टेषु पश्चाज् जायेत ब्राह्मणः
तो आधी कुत्रा होतो, मग मांसाहारी प्राणी, मग गाढव; त्या दुःखद अवस्थांमध्ये मेल्यावर तो ब्राह्मण म्हणून जन्म घेतो.
मनसापि गुरोर् भार्यां यः शिष्यो याति पापकृत् उदग्रान् प्रैति संसारान् अधर्मेणेह चेतसा
जो पापी शिष्य मनानेही गुरुच्या पत्नीचे इच्छितो, तो या जगात अधर्माने उच्च जन्मसाखळीत जातो.
श्वयोनौ तु स संभूतस् त्रीणि वर्षाणि जीवति तत्रापि निधनं प्राप्तः क्रिमियोनौ प्रजायते
तो कुत्र्याच्या पोटी जन्म घेऊन तीन वर्षे जगतो; तिथे मेल्यावर किड्याच्या पोटी जन्म घेतो.
कृमिभावम् अनुप्राप्तो वर्षम् एकं तु जीवति ततस् तु निधनं प्राप्य ब्रह्मयोनौ प्रजायते
किडा झाल्यावर तो एक वर्ष जगतो; तिथे मेल्यावर ब्राह्मणाच्या पोटी जन्म घेतो.
यदि पुत्रसमं शिष्यं गुरुर् हन्याद् अकारणम् आत्मनः कामकारेण सो ऽपि हिंस्रः प्रजायते
गुरु जर आपल्या पुत्रासारख्या शिष्याला कारण नसताना, स्वतःच्या इच्छेने मारतो, तर तोही हिंस्र प्राणी म्हणून जन्म घेतो.
पितरं मातरं चैव यस् तु पुत्रो ऽवमन्यते सो ऽपि विप्रा मृतो जन्तुः पूर्वं जायेत गर्दभः
जो पुत्र वडील आणि आईचा अपमान करतो, हे ब्राह्मणांनो, तो मेल्यावर आधी गाढव म्हणून जन्म घेतो.
गर्दभत्वं तु संप्राप्य दश वर्षाणि जीवति संवत्सरं तु कुम्भीरस् ततो जायेत मानवः
गाढव म्हणून तो दहा वर्षे जगतो; नंतर एक वर्ष मगर म्हणून, त्यानंतर माणूस म्हणून जन्म घेतो.
पुत्रस्य मातापितरौ यस्य रुष्टाव् उभाव् अपि गुर्वपध्यानतः सो ऽपि मृतो जायेत गर्दभः
ज्याच्या पालकांना गुरुचा अपमान केल्याने दोघेही रागावतात, तो मुलगा मेल्यावर गाढव म्हणून जन्म घेतो.
खरो जीवति मासांश् च दश चापि चतुर्दश बिडालः सप्त मासांस् तु ततो जायेत मानवः
गाढव दहा आणि चौदा महिने जगतो; मांजर सात महिने जगते, त्यानंतर तो माणूस म्हणून जन्म घेतो.
मातापितराव् आक्रुश्य सारीकः संप्रजायते ताडयित्वा तु ताव् एव जायते कच्छपो द्विजाः
जो आपल्या आईवडिलांवर ओरडतो, तो पुढच्या जन्मी साळुंकी होतो; पण त्यांना मारहाण केल्यास, द्विजांनो, तो माणूस पुढे कासव म्हणून जन्म घेतो.
कच्छपो दश वर्षाणि त्रीणि वर्षाणि शल्यकः व्यालो भूत्वा तु षण् मासांस् ततो जायेत मानुषः
कासव दहा वर्षे जगतो, काटेरी मुंगूस तीन वर्षे जगतो; नंतर सहा महिने साप होऊन, मग तो माणूस म्हणून जन्म घेतो.
भर्तृपिण्डम् उपाश्नीनो राजद्विष्टानि सेवते सो ऽपि मोहसमापन्नो मृतो जायेत वानरः
जो आपल्या पतीसाठी ठेवलेले अन्न खातो आणि राजाने ज्यांना द्वेष केला आहे त्यांची सेवा करतो, तो भ्रमित होऊन मृत्यूनंतर माकड म्हणून जन्म घेतो.
वानरो दश वर्षाणि सप्त वर्षाणि मूषकः श्वा च भूत्वा तु षण् मासांस् ततो जायेत मानवः
माकड दहा वर्षे जगतो, मग सात वर्षे उंदीर होतो; नंतर सहा महिने कुत्रा होऊन, मग माणूस म्हणून जन्म घेतो.
न्यासापहर्ता तु नरो यमस्य विषयं गतः संसाराणां शतं गत्वा कृमियोनौ प्रजायते
जो संन्यासींच्या वस्तू चोरतो, तो यमाच्या प्रदेशात जाऊन शंभर जन्मांची फेरी पूर्ण करून शेवटी किड्याच्या पोटी जन्म घेतो.
तत्र जीवति वर्षाणि दश पञ्च च भो द्विजाः दुष्कृतस्य क्षयं कृत्वा ततो जायेत मानुषः
तेथे, द्विजांनो, तो पंधरा वर्षे जगतो; आपले पाप संपल्यावर मग माणूस म्हणून जन्म घेतो.