कृताञ्जलिपुटा दीनाः क्षुत्तृष्णापरिपीडिताः भक्ष्यान् उच्चावचान् दृष्ट्वा भोज्यान् पेयांश् च पुष्कलान्
हात जोडून, दुःखी, भूक आणि तहानेने त्रस्त होऊन, भरपूर खाण्याचे आणि पिण्याचे पदार्थ, मोठे-लहान, डोळ्यांसमोर पाहतात.
सुगन्धद्रव्यसंयुक्तान् याचमानाः पुनः पुनः दधिक्षीरघृतोन्मिश्रं दृष्ट्वा शाल्योदनं तथा
सुगंधी पदार्थांसाठी पुन्हा पुन्हा विनवणी करत, दही, दूध, तूप मिसळलेला शिजवलेला तांदूळ त्यांच्या डोळ्यांसमोर येतो.
पानानि च सुगन्धीनि शीतलान्य् उदकानि च तान् याचमानांस् ते याम्या भर्त्सयन्तस् तदाब्रुवन् वचोभिः परुषैर् भीमाः क्रोधरक्तान्तलोचनाः
जेव्हा त्यांनी सुगंधी, थंड पेये आणि पाणी मागितले, तेव्हा यमाचे सेवक, रागाने डोळे लाल करून, त्यांना कठोर आणि भीषण शब्दांत ओरडू लागले.
न भवद्भिर् हुतं काले न दत्तं ब्राह्मणेषु च प्रसभं दीयमानं च वारितं च द्विजातिषु
तुम्ही वेळच्या वेळी होम केले नाही, ब्राह्मणांना काही दिले नाही; जबरदस्तीने द्यायला लावले तरी, तुम्ही द्विजांना देणे टाळले किंवा नाकारले.
तस्य पापस्य च फलं भवतां समुपागतम् नाग्नौ दग्धं जले नष्टं न हृतं नृपतस्करैः
त्या पापाचे फळ आता तुम्हाला मिळत आहे; ते ना आगीत जळाले, ना पाण्यात नष्ट झाले, ना चोरांनी नेले.
कुतो वा सांप्रतं विप्रे यन् न दत्तं पुराधमाः यैर् दत्तानि तु दानानि साधुभिः सात्त्विकानि तु
आता, हे अधमांनो, जे तुम्ही आधी ब्राह्मणांना दिले नाही, ते कसे देता येईल? सज्जन आणि सात्त्विक लोकांनी दिलेली दाने—
तेषाम् एते प्रदृश्यन्ते कल्पिता ह्य् अन्नपर्वताः भक्ष्यभोज्याश् च पेयाश् च लेह्याश् चोष्याश् च संवृताः
त्यांच्यासाठी येथे अन्नाचे डोंगर तयार केलेले दिसतात—खाण्यासाठी, चाखण्यासाठी, पिण्यासाठी, चाटण्यासाठी, शोषण्यासाठी सर्व काही मांडलेले आहे.
न यूयम् अभिलप्स्यध्वे न दत्तं च कथंचन यैस् तु दत्तं हुतं चेष्टं ब्राह्मणाश् चैव पूजिताः
पण तुम्हाला त्यातले काहीच मिळणार नाही, काहीच मिळवता येणार नाही; ज्यांनी दान दिले, होम केले, विधी केले आणि ब्राह्मणांचा सन्मान केला—
तेषाम् अन्नं समानीय इह निक्षिप्यते सदा परस्वं कथम् अस्माभिर् दातुं शक्येत नारकाः
त्यांच्यासाठी त्यांचे अन्न येथे आणून नेहमी बाजूला ठेवले जाते; आम्ही नरकवासीय, दुसऱ्याचे मालक असलेले अन्न कसे देऊ?
किंकराणां वचः श्रुत्वा निःस्पृहाः क्षुत्तृषार्दिताः ततस् ते दारुणैश् चास्त्रैः पीड्यन्ते यमकिंकरैः
सेवकांची ती कठोर वचने ऐकून, उपाशी-तृषार्त होऊन ते निराश होतात; मग यमाच्या सेवकांनी त्यांना भयंकर शस्त्रांनी छळले जाते.
मुद्गरैर् लोहदण्डैश् च शक्तितोमरपट्टिशैः परिघैर् भिन्दिपालैश् च गदापरशुभिः शरैः
मुसळ, लोखंडी काठ्या, भाले, टोपण्या, तलवारी, गदा, गोफण, मणग्या, कुऱ्हाडी आणि बाण—
पृष्ठतो हन्यमान्याश् च यमदूतैः सुनिर्दयैः अग्रतः सिंहव्याघ्राद्यैर् भक्ष्यन्ते पापकारिणः
यमदूत त्यांच्या पाठीमागून निर्दयपणे मारतात, आणि पुढून सिंह, वाघ व इतर जनावरे त्यांना फाडतात; पाप करणारे यातना सहन करतात.
न प्रवेष्टुं न निर्गन्तुं लभन्ते दुःखिता भृशम् स्वकर्मोपहताः पापाः क्रन्दमानाः सुदारुणाः
ते फारच दुःखी होतात, आत-बाहेर जाऊ शकत नाहीत; स्वतःच्या पापांनी पछाडलेले, ते भीषण वेदनेने ओरडतात.
तत्र संपीड्य सुभृशं प्रवेशं यमकिंकरैः नीयन्ते पापिनस् तत्र यत्र तिष्ठेत् स्वयं यमः
तेथे यमाच्या सेवकांनी त्यांना फार छळले, आणि मग त्या पाप्यांना जिथे स्वतः यम उभा आहे तिथे नेले जाते.
धर्मात्मा धर्मकृद् देवः सर्वसंयमनो यमः एवं पथातिकष्टेन प्राप्ताः प्रेतपुरं नराः
धर्मात्मा, धर्मपालक, सर्वांना वश करणारा यम—अशा प्रकारे, त्या कठीण वाटा पार करून लोक प्रेतपुरात पोहोचतात.
प्रज्ञापितास् तदा दूतैर् निवेश्यन्ते यमाग्रतः ततस् ते पापकर्माणस् तं पश्यन्ति भयानकम्
तेथे दूतांनी जाहीर करून, त्यांना यमासमोर उभे केले जाते; मग पाप करणारे त्याला पाहतात, जो फारच भयानक दिसतो.
पापापविद्धनयना विपरीतात्मबुद्धयः दंष्ट्राकरालवदनं भ्रुकूटीकुटिलेक्षणम्
त्यांच्या डोळ्यांवर पापाचे जाळ आहे, मन वाईट विचारांनी भरलेले; त्याचा चेहरा मोठ्या दातांनी भीषण, कपाळावर आठ्या, डोळे तिरके.
ऊर्ध्वकेशं महाश्मश्रुं प्रस्फुरदधरोत्तरम् अष्टादशभुजं क्रुद्धं नीलाञ्जनचयोपमम्
त्याचे केस ताठ उभे, मोठी दाढी, ओठ व जबडे थरथरतात; तो प्रचंड रागावलेला, अठरा हातांचा, काळ्या काजळासारखा काळा.
सर्वायुधोद्यतकरं तीव्रदण्डेन संयुतम् महामहिषम् आरूढं दीप्ताग्निसमलोचनम्
सर्व शस्त्रे हातात सज्ज, तीव्र दंड घेऊन, मोठ्या म्हशीवर बसलेला, डोळे जणू जळत्या अग्नीप्रमाणे तेजस्वी.
रक्तमाल्याम्बरधरं महामेघम् इवोच्छ्रितम् प्रलयाम्बुदनिर्घोषं पिबन्न् इव महोदधिम्
तो लाल फुलांच्या माळा आणि वस्त्रे घातलेला, मोठ्या मेघासारखा उंच, त्याचा गर्जना प्रलयाच्या मेघांसारखा, जणू काही तो मोठा समुद्र पित आहे.
ग्रसन्तम् इव त्रैलोक्यम् उद्गिरन्तम् इवानलम् मृत्युं च तत्समीपस्थं कालानलसमप्रभम्
तो जणू काही तीनही लोकांना गिळत आहे, जणू काही अग्नीच उगाळत आहे, आणि मृत्यू त्याच्या जवळ उभा आहे, काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी.
प्रलयानलसंकाशं कृतान्तं च भयानकम् मारीचोग्रा महामारी कालरात्री च दारुणा
तेथे प्रलयाच्या अग्नीप्रमाणे भयंकर यम उभा होता, त्याच्यासोबत उग्र मारीची, मोठी महामारी आणि भीषण काळरात्रही होती.
विविधा व्याधयः कष्टा नानारूपा भयावहाः शक्तिशूलाङ्कुशधराः पाशचक्रासिधारिणः
अनेक प्रकारचे कठीण आजार, वेगवेगळ्या भयंकर रूपांत, हातात भाले, त्रिशूळ, अंकुश, फास, चक्र आणि तलवारी घेऊन उभे होते.
वज्रदण्डधरा रौद्राः क्षुरतूणधनुर्धराः असंख्याता महावीर्याः क्रूराश् चाञ्जनसप्रभाः
वज्र आणि दंड घेणारे, रौद्र, उस्तरा, बाणांचे भाते आणि धनुष्य घेणारे, अनगणित, बलवान, क्रूर आणि काजळासारखे काळे असे असंख्य योद्धे दिसत होते.
सर्वायुधोद्यतकरा यमदूता भयानकाः अनेन परिवारेण महाघोरेण संवृतम्
सर्व प्रकारची शस्त्रे उचलून, भीषण यमदूतांनी त्याला या मोठ्या भयंकर सैन्याने वेढून टाकले.
यमं पश्यन्ति पापिष्ठाश् चित्रगुप्तं विभीषणम् निर्भर्त्सयति चात्यर्थं यमस् तान् पापकारिणः
अत्यंत पापी लोकांना यम आणि भीषण चित्रगुप्त दिसतात, आणि यम त्या पापकर्म करणाऱ्यांना फार कठोर शब्दांत फटकारतो.
चित्रगुप्तस् तु भगवान् धर्मवाक्यैः प्रबोधयन्
पण भगवान चित्रगुप्त त्यांना धर्माचे शब्द सांगून समजावतो.
भो भो दुष्कृतकर्माणः परद्रव्यापहारिणः गर्विता रूपवीर्येण परदारविमर्दकाः
अहो, दुष्कृत्य करणाऱ्यांनो, दुसऱ्याचे धन चोरणाऱ्यांनो, रूप आणि बळावर गर्व करणाऱ्यांनो, दुसऱ्यांच्या स्त्रियांना स्पर्श करणाऱ्यांनो—
यत् स्वयं क्रियते कर्म तत् स्वयं भुज्यते पुनः तत् किम् आत्मोपघातार्थं भवद्भिर् दुष्कृतं कृतम्
जसे कर्म आपण स्वतः करतो, तसेच फळ आपल्यालाच भोगावे लागते; मग स्वतःच्या हानीसाठी हे पाप का केले?
इदानीं किं नु शोचध्वं पीड्यमानाः स्वकर्मभिः भुञ्जध्वं स्वानि दुःखानि नहि दोषो ऽस्ति कस्यचित्
आता स्वतःच्या कर्मांनी त्रस्त होऊन का रडता? आपलेच दुःख भोगा; इतर कुणाचाही दोष नाही.