यः कामान् नापि संरम्भान् न द्वेषाद् धर्मम् उत्सृजेत् यथोक्तकारी सौम्यश् च स सुखं मृत्युम् ऋच्छति
जो इच्छा, राग किंवा द्वेषामुळे धर्म सोडत नाही, सांगितल्याप्रमाणे वागतो आणि सौम्य असतो, त्याला सुखाचा मृत्यू येतो.
वारिदास् तृषितानां ये क्षुधितान्नप्रदायिनः प्राप्नुवन्ति नराः काले मृत्युं सुखसमन्वितम्
जे तहानलेल्यांना पाणी आणि उपाशीला अन्न योग्य वेळी देतात, त्यांना आनंदासह मृत्यू येतो.
शीतं जयन्ति धनदास् तापं चन्दनदायिनः प्राणघ्नीं वेदनां कष्टां ये चान्योद्वेगधारिणः
जे धन देतात ते थंडीवर मात करतात; जे चंदन देतात ते उष्णतेवर जिंकतात; जे दुसऱ्यांचे दुःख आणि चिंता दूर करतात ते जीवघेण्या वेदनेवर मात करतात.
मोहं ज्ञानप्रदातारस् तथा दीपप्रदास् तमः कूटसाक्षी मृषावादी यो गुरुर् नानुशास्ति वै
जे ज्ञान देतात ते मोह दूर करतात; जे दिवे देतात ते अंधार घालवतात; पण खोटं साक्ष देणारे, असत्य बोलणारे आणि योग्य शिकवण न देणारे गुरु—
ते मोहमृत्यवः सर्वे तथा ये वेदनिन्दकाः विभीषणाः पूतिगन्धाः कूटमुद्गरपाणयः
हे सर्व मोह आणि मृत्यूच्या अधीन होतात, तसेच जे वेदांची निंदा करतात, ते भयंकर, वासाने दुर्गंधी आणि खोट्या हत्यारांनी युक्त असतात.
आगच्छन्ति दुरात्मानो यमस्य पुरुषास् तथा प्राप्तेषु दृक्पथं तेषु जायते तस्य वेपथुः
वाईट मनाचे यमाचे दूत येतात; ते दिसले की त्याला भीतीने थरथर सुरू होते.
क्रन्दत्य् अविरतः सो ऽथ भ्रातृमातृपितृंस् तथा सा तु वाग् अस्फुटा विप्रा एकवर्णा विभाव्यते
तो सतत रडतो आणि भाऊ, आई, वडील यांना हाक मारतो; त्याची वाणी अस्पष्ट होते आणि ब्राह्मणांना फक्त एकच अक्षर ऐकू येतं.
दृष्टिर् विभ्राम्यते त्रासात् कासावृष्ट्य् अत्य् अथाननम् ततः स वेदनाविष्टं तच् छरीरं विमुञ्चति
भीतीमुळे त्याची नजर फिरते, खोकला आणि अश्रूंनी चेहरा भरतो; मग वेदनेने ग्रासून तो शरीर सोडतो.
वाय्वग्रसारी तद्रूपदेहम् अन्यत् प्रपद्यते तत्कर्मयातनार्थे च न मातृपितृसंभवम्
वाऱ्याच्या वेगाने तो त्या स्वरूपाचं दुसरं शरीर घेतो, आपल्या कर्माच्या फळासाठी, जे आई-वडिलांपासून जन्मलेलं नसतं.
तत्प्रमाणवयोवस्थासंस्थानैः प्राप्यते व्यथा ततो दूतो यमस्याथ पाशैर् बध्नाति दारुणैः
त्या शरीराच्या आकार, वय, स्थिती यानुसार त्याला वेदना भोगावी लागते; मग यमदूत त्याला कठोर दोऱ्यांनी बांधतात.
जन्तोः संप्राप्तकालस्य वेदनार्तस्य वै भृशम् भूतैः संत्यक्तदेहस्य कण्ठप्राप्तानिलस्य च
जीवाचा वेळ आला की, तो प्रचंड वेदनेने त्रस्त होतो, शरीर सोडतो आणि श्वास गळ्याशी येतो, तेव्हा त्या जीवाला—
शरीराच् च्यावितो जीवो रोरवीति तथोल्बणम् निर्गतो वायुभूतस् तु षाट्कौशिककलेवरे
शरीरातून बाहेर पडलेला जीव जोरात रडतो; बाहेर पडून वाऱ्यासारखा होतो आणि सहा आवरण असलेल्या शरीरात प्रवेश करतो.
मातृभिः पितृभिश् चैव भ्रातृभिर् मातुलैस् तथा दारैः पुत्रैर् वयस्यैश् च गुरुभिस् त्यज्यते भुवि
मातांनी, वडिलांनी, भावांनी, मामांनी, पत्नी, मुलं, मित्र आणि गुरु यांनी तो पृथ्वीवर सोडला जातो.
दृश्यमानश् च तैर् दीनैर् अश्रुपूर्णेक्षणैर् भृशम् स्वशरीरं समुत्सृज्य वायुभूतस् तु गच्छति
त्या दुःखी, डोळ्यात अश्रू असलेल्या लोकांना दिसत असूनही, तो स्वतःचं शरीर सोडून वाऱ्यासारखा निघून जातो.
अन्धकारम् अपारं च महाघोरं तमोवृतम् सुखदुःखप्रदातारं दुर्गमं पापकर्मणाम्
अत्यंत भीषण, शेवट नसलेलं काळोख, सर्वत्र अंधार पसरलेला, जेथे सुखदुःख दोन्ही मिळतं, आणि वाईट कर्म करणाऱ्यांसाठी ते पार करणं फारच कठीण आहे.
दुःसहं च दुरन्तं च दुर्निरीक्षं दुरासदम् दुरापम् अतिदुर्गं च पापिष्ठानां सदाहितम्
हे सहन करायला अवघड, अंत नसलेलं, पाहवत नाही असं, जवळ जाता येत नाही असं, मिळवणं कठीण, अत्यंत धोकादायक आणि पापी लोकांसाठी नेहमीच जळत असतं.
कृष्यमाणाश् च तैर् भूतैर् याम्यैः पाशैस् तु संयताः मुद्गरैस् ताड्यमानाश् च नीयन्ते तं महापथम्
त्या यमाच्या भीषण प्राण्यांनी, यमाच्या दोऱ्यांनी बांधून, मोठ्या हातोड्यांनी मारत, त्या मोठ्या वाटेवर ओढत नेतात.
क्षीणायुषं समालोक्य प्राणिनं चायुषक्षये निनीषवः समायान्ति यमदूता भयंकराः
जेव्हा एखाद्या जीवाचं आयुष्य संपतं, आणि त्याचा शेवट जवळ येतो, तेव्हा भयावह यमदूत त्याला घेऊन जाण्यासाठी येतात.
आरूढा यानकाले तु ऋक्षव्याघ्रखरेषु च उष्ट्रेषु वानरेष्व् अन्ये वृश्चिकेषु वृकेषु च
मरणाच्या वेळी काही जण अस्वल, वाघ, गाढव, उंट, माकड, विंचू आणि लांडग्यांच्या पाठीवर बसतात.
उलूकसर्पमार्जारं तथान्ये गृध्रवाहनाः श्येनशृगालम् आरूढाः सरघाकङ्कवाहनाः
इतर जण घुबड, साप, मांजर, गिधाड, घार, कोल्हा, टोळ आणि बगळ्यांवर बसतात.
वराहपशुवेतालमहिषास्यास् तथा परे नानारूपधरा घोराः सर्वप्राणिभयंकराः
काहींना डुक्कर, गाय, वेताळ, म्हशींच्या चेहऱ्यांसारखी रूपं असतात; तर काहींनी अनेक भीषण रूपं घेतलेली असतात, जे सर्व जीवांना घाबरवतात.
दीर्घमुष्काः करालास्या वक्रनासास् त्रिलोचनाः महाहनुकपोलास्याः प्रलम्बदशनच्छदाः
त्यांचे अंडकोष लांब, तोंड भयंकर, नाक वाकडी, तीन डोळे, मोठे जबडे आणि गाल, आणि दात बाहेर आलेले व लोंबते.
निर्गतैर् विकृताकारैर् दशनैर् अङ्कुरोपमैः मांसशोणितदिग्धाङ्गा दंष्ट्राभिर् भृशम् उल्बणैः
त्यांचे दात वाकडे, हुकासारखे, शरीर मांस आणि रक्ताने माखलेले, आणि त्यांच्या सुळ्या फारच भयंकर आहेत.
मुखैः पातालसदृशैर् ज्वलज्जिह्वैर् भयंकरैः नेत्रैः सुविकृताकारैर् ज्वलत्पिङ्गलचञ्चलैः
त्यांची तोंडं पाताळासारखी, जिव्हा जळती आणि भीतीदायक, डोळे विकृत, जळत्या आणि पिंगट रंगाचे, सतत हलणारे.
मार्जारोलूकखद्योतशक्रगोपवद् उद्धतैः केकरैः संकुलैस् स्तब्धैर् लोचनैः पावकोपमैः
त्यांचे डोळे मांजर, घुबड, काजवा आणि गोमाशींसारखे मोठे, ताठ आणि ज्वाळेसारखे, आणि त्यांच्या किंकाळ्यांनी सगळीकडे गोंधळ उडतो.
भृशम् आभरणैर् भीमैर् आबद्धैर् भुजगोपमैः शोणासरलगात्रैश् च मुण्डमालाविभूषितैः
त्यांनी अंगावर भयंकर दागिने घातलेले, सापांसारख्या माळा बांधलेल्या, त्यांचे अंग रक्ताने माखलेले, आणि मुण्डमाळ घातलेली आहे.
कण्ठस्थकृष्णसर्पैश् च फूत्काररवभीषणैः वह्निज्वालोपमैः केशैः स्तब्धरुक्षैर् भयंकरैः
त्यांच्या गळ्यात काळे साप गुंडाळलेले, फुत्कारांनी भीतीदायक, केस ज्वाळेसारखे, ताठ, कोरडे आणि भयंकर.
बभ्रुपिङ्गललोलैश् च कद्रुश्मश्रुभिर् आवृताः भुजदण्डैर् महाघोरैः प्रलम्बैः परिघोपमैः
त्यांचे अंग बाबर, पिंगट आणि काटेरी केसांनी झाकलेलं, जणू कद्रूच्या संततीसारखे, आणि त्यांचे हात मोठे, भयंकर, लोंबते आणि गजासारखे जाड.
केचिद् द्विबाहवस् तत्र तथान्ये च चतुर्भुजाः द्विरष्टबाहवश् चान्ये दशविंशभुजास् तथा
काहींना दोन हात, काहींना चार, काहींना आठ, आणि काहींना वीस हात आहेत.
असंख्यातभुजाश् चान्ये केचिद् बाहुसहस्रिणः आयुधैर् विकृताकारैः प्रज्वलद्भिर् भयानकैः
काहींना मोजता येणार नाहीत इतके हात, काहींना हजार हात, आणि ते विचित्र, जळत्या, भीतीदायक शस्त्रांनी सजलेले आहेत.