धारणाच् छ्रवणाच् चैव पञ्चवर्गस्य भो द्विजाः क्रोष्टोर् वंशं मुनिश्रेष्ठाः शृणुध्वं गदतो मम
पाच वंशांची कथा ऐकून आणि लक्षात ठेवून, हे द्विज, आता मी क्रोष्टूच्या वंशाची कथा सांगतो, ती ऐका.
यदोर् वंशधरस्याथ यज्विनः पुण्यकर्मिणः क्रोष्टोर् वंशं हि श्रुत्वैव सर्वपापैः प्रमुच्यते यस्यान्ववायजो विष्णुर् हरिर् वृष्णिकुलोद्वहः
यदू हा वंशाचा धारक, यज्ञ करणारा आणि पुण्यवान होता. केवळ क्रोष्टूच्या वंशाची कथा ऐकली तरी सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते. त्याच्या वंशात विष्णू, हरि, वृष्णी वंशाचा प्रमुख जन्मला.
गान्धारी चैव माद्री च क्रोष्टोर् भार्ये बभूवतुः गान्धारी जनयाम् आस अनमित्रं महाबलम्
गांधारी आणि माध्री या दोघी क्रोष्टूच्या पत्नी झाल्या. गांधारीने महाबलवान अनमित्राला जन्म दिला.
माद्री युधाजितं पुत्रं ततो ऽन्यं देवमीढुषम् तेषां वंशस् त्रिधा भूतो वृष्णीनां कुलवर्धनः
माध्रीने युधाजित नावाचा पुत्र आणि नंतर देवमीडुष नावाचा दुसरा पुत्र जन्माला घातला. त्यांचा वंश तिघांत विभागला गेला आणि वृष्णी कुळ वाढले.
माद्र्याः पुत्रौ तु जज्ञाते श्रुतौ वृष्ण्यन्धकाव् उभौ जज्ञाते तनयौ वृष्णेः श्वफल्कश् चित्रकस् तथा
माध्रीच्या पोटी दोन सुपुत्र जन्मले – वृष्णी आणि अंधक. वृष्णीला दोन पुत्र झाले – श्वफल्क आणि चित्रक.
श्वफल्कस् तु मुनिश्रेष्ठा धर्मात्मा यत्र वर्तते नास्ति व्याधिभयं तत्र नावर्षस् तपम् एव च
श्वफल्क हा श्रेष्ठ मुनी आणि धर्मात्मा होता. जिथे तो वास करतो तिथे आजार, दुष्काळ किंवा अन्य संकट नसते, फक्त तपश्चर्या असते.
कदाचित् काशिराजस्य विषये मुनिसत्तमाः त्रीणि वर्षाणि पूर्णानि नावर्षत् पाकशासनः
एकदा काशीच्या राजाच्या राज्यात, हे श्रेष्ठ ऋषींनो, तीन वर्षे पूर्ण गेली, पण पावसाने पाऊसच पडला नाही.
स तत्र चानयाम् आस श्वफल्कं परमार्चितम् श्वफल्कपरिवर्तेन ववर्ष हरिवाहनः
तेथे त्याने अत्यंत पूज्य श्वफलकाला आणले, आणि श्वफलकाच्या उपस्थितीमुळे पावसाचा देव इंद्राने पाऊस पाडला.
श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्याम् अविन्दत गान्दिनीं नाम गां सा च ददौ विप्राय नित्यशः
श्वफलकाला काशीच्या राजाची कन्या गांदिनी ही पत्नी म्हणून मिळाली, ती नेहमी ब्राह्मणांना गायी दान देत असे.
दाता यज्वा च वीरश् च श्रुतवान् अतिथिप्रियः अक्रूरः सुषुवे तस्माच् छ्वफल्काद् भूरिदक्षिणः
श्वफलकापासून अक्रूराचा जन्म झाला, जो दानशूर, यज्ञ करणारा, पराक्रमी, विद्वान आणि पाहुण्यांचा प्रेमी होता.
उपमद्गुस् तथा मद्गुर् मेदुरश् चारिमेजयः अविक्षितस् तथाक्षेपः शत्रुघ्नश् चारिमर्दनः
उपमद्गु, मद्गु, मेदुर, अरिमेजय, अविक्षित, अक्षेप, शत्रुघ्न आणि अरिमर्दन—
धर्मधृग् यतिधर्मा च धर्मोक्षान्धकरुस् तथा आवाहप्रतिवाहौ च सुन्दरी च वराङ्गना
धर्मधृक, यतिधर्म, धर्मोक्ष, अंधकरु, आवाह, प्रतिवाह आणि सुंदर नावाची श्रेष्ठ स्त्री—
अक्रूरेणोग्रसेनायां सुगात्र्यां द्विजसत्तमाः प्रसेनश् चोपदेवश् च जज्ञाते देववर्चसौ
अक्रूर आणि सुगात्री यांच्यापासून, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, प्रसैन आणि उपदेव या दोघांचा जन्म झाला, जे दोघेही दिव्य तेजस्वी होते.
चित्रकस्याभवन् पुत्राः पृथुर् विपृथुर् एव च अश्वग्रीवो ऽश्वबाहुश् च स्वपार्श्वकगवेषणौ
चित्रकाचे पुत्र झाले: पृथु, विपृथु, अश्वग्रीव, अश्वबाहू, स्वपार्श्वक आणि गवेषण.
अरिष्टनेमिर् अश्वश् च सुधर्मा धर्मभृत् तथा सुबाहुर् बहुबाहुश् च श्रविष्ठाश्रवणे स्त्रियौ
अरिष्टनेमि, अश्व, सुधार्मा, धर्मभृत, सुबाहू, बहुबाहू आणि श्रविष्ठा व श्रवणा या दोन स्त्रिया.
असिक्न्यां जनयाम् आस शूरं वै देवमीढुषम् महिष्यां जज्ञिरे शूरा भोज्यायां पुरुषा दश
असिक्नीपासून त्याने शूर नावाचा देवांनी स्तुत केलेला पुत्र जन्माला घातला; महिषीत वीर पुत्र झाले; भोज्येत दहा पुत्रांचा जन्म झाला.
वसुदेवो महाबाहुः पूर्वम् आनकदुन्दुभिः जज्ञे यस्य प्रसूतस्य दुन्दुभ्यः प्राणदन् दिवि
वसुदेव, बलवान आणि पूर्वी आनकदुंदुभी म्हणून ओळखला जाणारा, जन्मला आणि त्याच्या जन्मावेळी आकाशात दुंदुभी वाजल्या.
आनकानां च संह्रादः सुमहान् अभवद् दिवि पपात पुष्पवर्षश् च शूरस्य जनने महान्
आकाशात मोठ्या आवाजाने ढोल वाजले आणि शूराच्या जन्मावेळी मोठ्या प्रमाणात फुलांचा वर्षाव झाला.
मनुष्यलोके कृत्स्ने ऽपि रूपे नास्ति समो भुवि यस्यासीत् पुरुषाग्र्यस्य कान्तिश् चन्द्रमसो यथा
माणसांच्या जगात, त्या श्रेष्ठ पुरुषासारखा रूपवान कोणीच नव्हता, त्याची कांती चंद्रासारखी होती.
देवभागस् ततो जज्ञे तथा देवश्रवाः पुनः अनाधृष्टिः कनवको वत्सवान् अथ गृञ्जमः
त्याच्यापासून देवभाग, पुन्हा देवश्रवा, अनाधृष्टि, कनवक, वत्सवान आणि गृञ्जम यांचा जन्म झाला.
श्यामः शमीको गण्डूषः पञ्च चास्य वराङ्गनाः पृथुकीर्तिः पृथा चैव श्रुतदेवा श्रुतश्रवा
श्याम, शमीक, गंडूष आणि पाच श्रेष्ठ स्त्रिया: पृथुकीर्ती, पृथ, श्रुतदेवा, श्रुतश्रवा—
राजाधिदेवी च तथा पञ्चैता वीरमातरः श्रुतश्रवायां चैद्यस् तु शिशुपालो ऽभवन् नृपः
आणि राजाधिदेवी; या पाचही वीरांची माताआहेत. श्रुतश्रवेपासून चेदिराज शिशुपालाचा जन्म झाला.
हिरण्यकशिपुर् यो ऽसौ दैत्यराजो ऽभवत् पुरा पृथुकीर्त्यां तु संजज्ञे तनयो वृद्धशर्मणः
हिरण्यकशिपू, जो पूर्वी दैत्यांचा राजा होता, तो पृथुकीर्तीपासून वृद्धशर्म्याचा पुत्र म्हणून जन्मला.
करूषाधिपतिर् वीरो दन्तवक्रो महाबलः पृथां दुहितरं चक्रे कुन्तिस् तां पाण्डुर् आवहत्
करूषाचा राजा, पराक्रमी दंतवक्र, याने पृथाला आपली मुलगी केले; ती कुंती, जिला पांडूने वरण केले.
यस्यां स धर्मविद् राजा धर्मो जज्ञे युधिष्ठिरः भीमसेनस् तथा वाताद् इन्द्राच् चैव धनंजयः
धर्म जाणणारा राजा युधिष्ठिर याच्यापासून जन्माला आला. वायूपासून भीमसेन आणि इंद्रापासून धनंजय यांचा जन्म झाला.
लोके प्रतिरथो वीरः शक्रतुल्यपराक्रमः अनमित्राच् छनिर् जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात्
या जगात प्रतिरथ हा वीर, शक्रासारखा पराक्रमी होता. अनमित्रापासून शनिचा जन्म झाला आणि वृष्णिकुळातील धाकट्या मुलापासूनही एक पुत्र झाला.
शैनेयः सत्यकस् तस्माद् युयुधानश् च सात्यकिः उद्धवो देवभागस्य महाभागः सुतो ऽभवत्
त्याच्यापासून सत्यकाचा जन्म झाला, सत्यकापासून युयुधान म्हणजेच सात्यकी. देवभागाचा सुपुत्र, उदार आणि प्रसिद्ध, उद्धव जन्मास आला.
पण्डितानां परं प्राहुर् देवश्रवसम् उत्तमम् अश्मक्यं प्राप्तवान् पुत्रम् अनाधृष्टिर् यशस्विनम्
पंडितांमध्ये देवश्रवस याला श्रेष्ठ मानले जाते. यशस्वी अनाधृष्टिला अश्मकापासून एक पुत्र झाला.
निवृत्तशत्रुं शत्रुघ्नं श्रुतदेवा त्व् अजायत श्रुतदेवात्मजास् ते तु नैषादिर् यः परिश्रुतः
निवृत्तशत्रू, शत्रुघ्न आणि श्रुतदेव यांचा जन्म झाला. श्रुतदेवाच्या मुलांपैकी नैषध नावाचा सुप्रसिद्ध पुत्र झाला.
एकलव्यो मुनिश्रेष्ठा निषादैः परिवर्धितः वत्सवते त्व् अपुत्राय वसुदेवः प्रतापवान् अद्भिर् ददौ सुतं वीरं शौरिः कौशिकम् औरसम्
एकलव्य, ऋषीमध्ये श्रेष्ठ, निषादांमध्ये वाढला. वत्सवती ही अपत्यरहित असल्याने, पराक्रमी वसुदेवाने जलविधीने कौशिकाला आपला स्वतःचा शौरि नावाचा वीर पुत्र दिला.