तस्मात् पार्थ न संतापस् त्वया कार्यः पराभवात् भवन्ति भवकालेषु पुरुषाणां पराक्रमाः
म्हणून, पार्था, पराभवामुळे तुला दुःख करू नये; जगाच्या प्रवासात माणसांचे पराक्रम कधी वाढतात, कधी कमी होतात.
यतस् त्वयैकेन हता भीष्मद्रोणादयो नृपाः तेषाम् अर्जुन कालोत्थः किं न्यूनाभिभवो न सः
कारण, एकट्यानेच तू भीष्म, द्रोण आणि इतर राजांना मारलेस; अर्जुना, त्यांचा पराभवही काळामुळेच झाला, मग तुझा पराभव त्याहून वेगळा कसा?
विष्णोस् तस्यानुभावेन यथा तेषां पराभवः त्वत्तस् तथैव भवतो दस्युभ्यो ऽन्ते तदुद्भवः
विष्णूच्या सामर्थ्यामुळे जसा त्यांचा पराभव झाला, तसाच तुझ्या सामर्थ्याने शेवटी दस्यूंकडून तुझा पराभव होईल.
स देवो ऽन्यशरीराणि समाविश्य जगत्स्थितिम् करोति सर्वभूतानां नाशं चान्ते जगत्पतिः
तो देव इतर देहांत प्रवेश करून जगाचे पालन करतो आणि शेवटी सर्व जीवांचा नाश करतो, हे जगाच्या अधिपती.
भवोद्भवे च कौन्तेय सहायस् ते जनार्दनः भवान्ते त्वद्विपक्षास् ते केशवेनावलोकिताः
कौंतय, सृष्टी आणि प्रलयाच्या वेळी जनार्दन तुझा सोबती असतो; आणि तुझ्या आयुष्याच्या शेवटी, तुझे शत्रू केशवाच्या दृष्टीने पाहिले जातील.
कः श्रद्दध्यात् सगाङ्गेयान् हन्यास् त्वं सर्वकौरवान् आभीरेभ्यश् च भवतः कः श्रद्दध्यात् पराभवम्
गांगेयाचा वध करणाऱ्या तुझ्यामुळे सर्व कौरवांचा नाश झाला, हे कोण विश्वास ठेवेल? आणि आभीरांकडून तुझा पराभव झाला, हे कोण मान्य करेल?
पार्थैतत् सर्वभूतेषु हरेर् लीलाविचेष्टितम् त्वया यत् कौरवा ध्वस्ता यद् आभीरैर् भवाञ् जितः
पार्था, हे सर्व हरिच्या लीलेतील खेळ आहे—तू कौरवांचा नाश केलास आणि आभीरांकडून जिंकला गेलास, हे सुद्धा त्याचाच भाग आहे.
गृहीता दस्युभिर् यच् च रक्षिता भवता स्त्रियः तद् अप्य् अहं यथावृत्तं कथयामि तवार्जुन
दस्यूंनी तुला पकडले आणि तुझ्या पत्नींचे रक्षण तू केलेस, हे देखील जसे घडले तसे मी तुला सांगतो, अर्जुना.
अष्टावक्रः पुरा विप्र उदवासरतो ऽभवत् बहून् वर्षगणान् पार्थ गृणन् ब्रह्म सनातनम्
पूर्वी अष्टावक्र नावाचा एक ऋषी, व्रतांचे पालन करत, अनेक वर्षे सनातन ब्रह्माचे स्तोत्र म्हणत होता, पार्था.
जितेष्व् असुरसंघेषु मेरुपृष्ठे महोत्सवः बभूव तत्र गच्छन्त्यो ददृशुस् तं सुरस्त्रियः
जेव्हा असुरांच्या सैन्यांचा पराभव झाला, तेव्हा मेरूच्या शिखरावर मोठा उत्सव झाला; तिथे जाणाऱ्या देवस्त्रियांना तो ऋषी दिसला.
रम्भातिलोत्तमाद्याश् च शतशो ऽथ सहस्रशः तुष्टुवुस् तं महात्मानं प्रशशंसुश् च पाण्डव
रंभा, तिलोत्तमा आणि इतर शेकडो-हजारो अप्सरा त्या महात्म्याचे स्तवन करू लागल्या आणि त्याचे गुणगान केले, पांडवा.
आकण्ठमग्नं सलिले जटाभारधरं मुनिम् विनयावनताश् चैव प्रणेमुः स्तोत्रतत्पराः
पाण्यात गळ्यापर्यंत बुडालेला, जटांचा भार घेतलेला तो ऋषी, स्तोत्रात मग्न असलेल्या आणि नम्रपणे वाकलेल्या स्त्रियांनी वंदिला.
यथा यथा प्रसन्नो ऽभूत् तुष्टुवुस् तं तथा तथा सर्वास् ताः कौरवश्रेष्ठ वरिष्ठं तं द्विजन्मनाम्
तो ऋषी जितका अधिक प्रसन्न होत गेला, तितक्याच त्या सर्व स्त्रिया, हे कौरवश्रेष्ठ, त्या द्विजश्रेष्ठाचे स्तवन करू लागल्या.
प्रसन्नो ऽहं महाभागा भवतीनां यद् इष्यते मत्तस् तद् व्रियतां सर्वं प्रदास्याम्य् अपि दुर्लभम्
मी प्रसन्न आहे, हे भाग्यवतीनो; तुम्हाला जे काही हवे असेल ते मागा. अगदी दुर्मिळ असले तरी मी ते सर्व देईन.
रम्भातिलोत्तमाद्याश् च दिव्याश् चाप्सरसो ऽब्रुवन्
रंभा, तिलोत्तमा आणि इतर दिव्य अप्सरा बोलू लागल्या.
प्रसन्ने त्वय्य् असंप्राप्तं किम् अस्माकम् इति द्विजाः
तुम्ही प्रसन्न असाल, हे द्विज, तर आमच्यासाठी काय अशक्य आहे?
इतरास् त्व् अब्रुवन् विप्र प्रसन्नो भगवन् यदि तद् इच्छामः पतिं प्राप्तुं विप्रेन्द्र पुरुषोत्तमम्
पण इतर अप्सरांनी म्हटले, "हे ऋषी, तुम्ही प्रसन्न असाल, हे भगवन्, तर आम्हाला पती म्हणून श्रेष्ठ पुरुष मिळावा, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, हीच आमची इच्छा आहे."
एवं भविष्यतीत्य् उक्त्वा उत्ततार जलान् मुनिः तम् उत्तीर्णं च ददृशुर् विरूपं वक्रम् अष्टधा
"तसेच होईल," असे म्हणून तो ऋषी पाण्यातून बाहेर आला; आणि तो बाहेर पडला तेव्हा त्यांनी त्याला आठ प्रकारे वाकडा व विकृत पाहिले.
तं दृष्ट्वा गूहमानानां यासां हासः स्फुटो ऽभवत् ताः शशाप मुनिः कोपम् अवाप्य कुरुनन्दन
त्याला पाहून काही अप्सरा हसणं लपवू लागल्या, पण त्यांच्याकडून जोरात हसू फुटले; तेव्हा तो ऋषी रागावून, कुरुनंदना, त्यांना शाप दिला.
यस्माद् विरूपरूपं मां मत्वा हासावमानना भवतीभिः कृता तस्माद् एष शापं ददामि वः
"तुम्ही मला विकृत रूपात पाहून हसला आणि मला अवमान केला, म्हणून मी तुम्हाला हा शाप देतो."
मत्प्रसादेन भर्तारं लब्ध्वा तु पुरुषोत्तमम् मच्छापोपहताः सर्वा दस्युहस्तं गमिष्यथ
माझ्या कृपेने, तुम्हा सर्वांना पुरुषोत्तम पती मिळेल, पण माझ्या शापामुळे तुम्ही सर्वजणी दस्यूंच्या हाती पडाल.
इत्य् उदीरितम् आकर्ण्य मुनिस् ताभिः प्रसादितः पुनः सुरेन्द्रलोकं वै प्राह भूयो गमिष्यथ
हे शब्द ऐकून, त्या मुनींनी त्यांच्या विनंतीने प्रसन्न होऊन पुन्हा सांगितले — 'तुम्ही पुन्हा एकदा देवलोकात परत जाल.'
एवं तस्य मुनेः शापाद् अष्टावक्रस्य केशवम् भर्तारं प्राप्य ताः प्राप्ता दस्युहस्तं वराङ्गनाः
त्या मुनींच्या शापामुळे, त्या श्रेष्ठ स्त्रियांना केशव पती मिळाला आणि नंतर त्या सर्वजणी दस्यूंच्या हाती गेल्या.
तत् त्वया नात्र कर्तव्यः शोको ऽल्पो ऽपि हि पाण्डव तेनैवाखिलनाथेन सर्वं तद् उपसंहृतम्
म्हणून, पांडवा, तुला इथे किंचितही दु:ख करायला नको, कारण सर्व काही त्या सर्वांच्या अधिपतीने संपवले आहे.
भवतां चोपसंहारम् आसन्नं तेन कुर्वता बलं तेजस् तथा वीर्यं माहात्म्यं चोपसंहृतम्
तुझ्या वंशाचा शेवटही जवळ आला आहे, कारण त्याच्यामुळे तुझे बळ, तेज, शौर्य आणि मोठेपण सर्व काही संपवले गेले आहे.
जातस्य नियतो मृत्युः पतनं च तथोन्नतेः विप्रयोगावसानं तु संयोगः संचयः क्षयः
ज्याचा जन्म होतो, त्याचा मृत्यू निश्चित असतो; उन्नतीनंतर पतन येतेच; एकत्र येण्याचा शेवट वेगळेपणात होतो, आणि जमवलेले शेवटी नष्ट होते.
विज्ञाय न बुधाः शोकं न हर्षम् उपयान्ति ये तेषाम् एवेतरे चेष्टां शिक्षन्तः सन्ति तादृशाः
हे जाणून, ज्ञानी लोक दु:ख किंवा आनंद यांना धरून राहत नाहीत; जे आपल्या वागण्यातून शिकतात, ते असेच असतात.
तस्मात् त्वया नरश्रेष्ठ ज्ञात्वैतद् भ्रातृभिः सह परित्यज्याखिलं राज्यं गन्तव्यं तपसे वनम्
म्हणून, नरश्रेष्ठा, हे समजून, तू आणि तुझे भाऊ सर्व राज्य सोडून तपासाठी वनात जावे.
तद् गच्छ धर्मराजाय निवेद्यैतद् वचो मम परश्वो भ्रातृभिः सार्धं गतिं वीर यथा कुरु
आता हे माझे शब्द धर्मराजाला सांग, आणि परवा आपल्या भावांसह योग्य रीतीने प्रस्थान कर.
इत्य् उक्तो धर्मराजं तु समभ्येत्य तथोक्तवान् दृष्टं चैवानुभूतं वा कथितं तद् अशेषतः
असे सांगितल्यावर, त्याने धर्मराजाजवळ जाऊन तसेच सांगितले आणि जे काही पाहिले व अनुभवलं ते सर्व काही सांगितले.