उषा बाणसुता विप्राः पार्वतीं शंभुना सह क्रीडन्तीम् उपलक्ष्योच्चैः स्पृहां चक्रे तदा स्वयम् ततः सकलचित्तज्ञा गौरी ताम् आह भामिनीम्
ब्राम्हणांनो, बाणाची मुलगी ऊषा एकदा शंभूसोबत खेळणारी पार्वती पाहिली आणि तिच्या मनात तीव्र इच्छा निर्माण झाली. मग सर्वांच्या मनाची जाणणारी गौरी त्या तेजस्विनीला म्हणाली.
अलम् इत्य् अनुतापेन भर्त्रा त्वम् अपि रंस्यसे
"पश्चात्ताप पुरे झाला. तुलाही नवरा मिळेल आणि तूही आनंदी राहशील."
इत्य् उक्ता सा तदा चक्रे कदेति मतिम् आत्मनः को वा भर्ता ममेत्य् एनां पुनर् अप्य् आह पार्वती
अशी वाणी ऐकून ती मनात विचार करू लागली, "हे कधी होईल? आणि माझा नवरा कोण असेल?" तेव्हा पार्वतीने पुन्हा तिला सांगितले.
वैशाखे शुक्लद्वादश्यां स्वप्ने यो ऽभिभवं तव करिष्यति स ते भर्ता राजपुत्रि भविष्यति
वैशाख महिन्यात शुद्ध द्वादशीला, जो स्वप्नात तुला जिंकेल, तोच राजकन्ये, तुझा नवरा होईल.
तस्यां तिथौ पुमान् स्वप्ने यथा देव्या उदीरितः तथैवाभिभवं चक्रे रागं चक्रे च तत्र सा ततः प्रबुद्धा पुरुषम् अपश्यन्ती तम् उत्सुका
त्या दिवशी, देवीने जसे सांगितले होते तसे, एका पुरुषाने स्वप्नात तिला जिंकले. तेथेच ती त्याच्यावर प्रेम करू लागली. जागी झाल्यावर ती उत्सुकतेने त्याला शोधू लागली, पण तो कुठेच दिसला नाही.
क्व गतो ऽसीति निर्लज्जा द्विजाश् चोक्तवती सखीम् बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डश् चित्रलेखा तु तत्सुता
लाज न बाळगता तिने आपल्या सखीला विचारले, "तो कुठे गेला?" तिची सखी होती चित्रलेखा, बाणाच्या मंत्री कुंभांडाची मुलगी.
तस्याः सख्य् अभवत् सा च प्राह को ऽयं त्वयोच्यते यदा लज्जाकुला नास्य कथयाम् आस सा सखी
ती तिची घनिष्ट सखी झाली आणि विचारू लागली, "तू कोणाबद्दल बोलतेस?" पण ऊषा लाजेने काहीच सांगू शकली नाही, तरीही तिची सखी विचारत राहिली.
तदा विश्वासम् आनीय सर्वम् एवान्ववेदयत् विदितायां तु ताम् आह पुनर् ऊषा यथोदितम् देव्या तथैव तत्प्राप्तौ यो ऽभ्युपायः कुरुष्व तम्
मग तिचा विश्वास संपादन करून तिने सर्व काही जाणून घेतले. समजल्यावर ऊषा म्हणाली, "देवीने जसे सांगितले, तसेच तो मिळवण्यासाठी काही उपाय कर."
ततः पटे सुरान् दैत्यान् गन्धर्वांश् च प्रधानतः मनुष्यांश् चाभिलिख्यासौ चित्रलेखाप्य् अदर्शयत्
मग चित्रलेखाने देव, दैत्य, प्रमुख गंधर्व आणि माणसे यांची चित्रे काढून तिला दाखवली.
अपास्य सा तु गन्धर्वांस् तथोरगसुरासुरान् मनुष्येषु ददौ दृष्टिं तेष्व् अप्य् अन्धकवृष्णिषु
तिने गंधर्व, नाग, देव आणि दैत्य बाजूला ठेवले आणि माणसांमध्ये अंधक आणि वृष्णी यांच्याकडे आपली नजर लावली.
कृष्णरामौ विलोक्यासीत् सुभ्रूर् लज्जायतेक्षणा प्रद्युम्नदर्शने व्रीडादृष्टिं निन्ये ततो द्विजाः
कृष्ण आणि राम यांना पाहून ती सुंदर कपाळाची कन्या लाजून खाली पाहू लागली. प्रद्युम्न दिसल्यावर ती अजूनच लाजली आणि नजर वळवली, हे ब्राम्हणांनो.
दृष्ट्वानिरुद्धं च ततो लज्जा क्वापि निराकृता सो ऽयं सो ऽयं ममेत्य् उक्ते तया सा योगगामिनी ययौ द्वारवतीम् ऊषां समाश्वास्य ततः सखी
अनिरुद्ध दिसल्यावर तिची लाज कुठेतरी नाहीशी झाली. "हा तोच, हा तोच, हा माझाच!" असे ती म्हणाली. मग योगविद्या जाणणारी तिची सखी ऊषेला धीर देऊन द्वारवतीला गेली.
बाणो ऽपि प्रणिपत्याग्रे ततश् चाह त्रिलोचनम्
बाणाने पुढे जाऊन त्रिनेत्रीला वंदन केले आणि त्याला म्हणाला.
देव बाहुसहस्रेण निर्विण्णो ऽहं विनाहवम् कच्चिन् ममैषां बाहूनां साफल्यकरणो रणः भविष्यति विना युद्धं भाराय मम किं भुजैः
"देवा, या हजार हातांनी युद्ध न करता मी कंटाळलो आहे. या हातांचे काहीतरी सार्थक होईल असे युद्ध कधी होईल का? युद्धाशिवाय मला या हातांचा काय उपयोग?"
मयूरध्वजभङ्गस् ते यदा बाण भविष्यति पिशिताशिजनानन्दं प्राप्स्यसि त्वं तदा रणम्
मयूरध्वज तुझा भग्न झाला की, बाण, त्या रणात तुझ्या मृत्यूमुळे मांसभक्षक भूतांना मोठा आनंद मिळेल.
ततः प्रणम्य मुदितः शंभुम् अभ्यागतो गृहात् भग्नं ध्वजम् अथालोक्य हृष्टो हर्षं परं ययौ
नंतर आनंदाने वाकून तो शंभूला भेटायला घरातून गेला; आणि ध्वज तुटलेला पाहून तो अत्यंत आनंदित झाला.
एतस्मिन्न् एव काले तु योगविद्याबलेन तम् अनिरुद्धम् अथानिन्ये चित्रलेखा वरा सखी
त्याच वेळी, योगविद्येच्या सामर्थ्याने चित्रलेखा या उत्तम मैत्रिणीने अनिरुद्धाला तिथे आणले.
कन्यान्तःपुरमध्ये तं रममाणं सहोषया विज्ञाय रक्षिणो गत्वा शशंसुर् दैत्यभूपतेः
कन्येच्या अंतःपुरात तो तिच्यासोबत रमण करत असल्याचे समजल्यावर, रक्षकांनी जाऊन दैत्यराजाला सांगितले.
व्यादिष्टं किंकराणां तु सैन्यं तेन महात्मना जघान परिघं लौहम् आदाय परवीरहा
त्या महात्म्याच्या आज्ञेने, शत्रूंचा संहार करणाऱ्याने लोखंडी गदा घेऊन त्या सेवकांच्या सैन्याचा नाश केला.
हतेषु तेषु बाणो ऽपि रथस्थस् तद्वधोद्यतः युध्यमानो यथाशक्ति यदा वीरेण निर्जितः
ते सर्व मारले गेल्यावर, बाणही रथावर उभा राहून त्याच्या वधासाठी सज्ज झाला; पण तो वीराच्या हातून हरला.
मायया युयुधे तेन स तदा मन्त्रचोदितः ततश् च पन्नगास्त्रेण बबन्ध यदुनन्दनम्
मंत्रांच्या प्रभावाने मायेमुळे त्याने त्याच्याशी युद्ध केले आणि नागास्त्राने यादवकुमाराला बांधून टाकले.
द्वारवत्यां क्व यातो ऽसाव् अनिरुद्धेति जल्पताम् यदूनाम् आचचक्षे तं बद्धं बाणेन नारदः
द्वारकेत यादव म्हणत होते, 'अनिरुद्ध कुठे गेला?' तेव्हा नारदांनी सांगितले की बाणाने त्याला बांधले आहे.
तं शोणितपुरे श्रुत्वा नीतं विद्याविदग्धया योषिता प्रत्ययं जग्मुर् यादवा नाम वैरिति
त्याला विद्या जाणणाऱ्या स्त्रीने शोनितपुरात नेले, हे ऐकून यादव, ज्यांना 'शत्रू' म्हणतात, खात्री पटली.
ततो गरुडम् आरुह्य स्मृतमात्रागतं हरिः बलप्रद्युम्नसहितो बाणस्य प्रययौ पुरम्
मग हरी, बलराम आणि प्रद्युम्नासह, फक्त आठवणीने आलेल्या गरुडावर बसून बाणाच्या नगरीकडे गेला.
पुरीप्रवेशे प्रमथैर् युद्धम् आसीन् महाबलैः ययौ बाणपुराभ्याशं नीत्वा तान् संक्षयं हरिः
नगराच्या प्रवेशद्वारी प्रचंड सामर्थ्यवान प्रमथांशी युद्ध झाले; हरीने त्यांचा नाश करून बाणाच्या नगरीजवळ गेला.
ततस् त्रिपादस् त्रिशिरा ज्वरो माहेश्वरो महान् बाणरक्षार्थम् अत्यर्थं युयुधे शार्ङ्गधन्वना
मग त्रिपाद, त्रिशिरा असा मोठा माहेश्वर ज्वर बाणाच्या रक्षणासाठी शार्ङ्गधारीशी प्रचंड युद्ध करू लागला.
तद्भस्मस्पर्शसंभूततापं कृष्णाङ्गसंगमात् अवाप बलदेवो ऽपि समं संमीलितेक्षणः
त्याच्या भस्माच्या स्पर्शाने आणि कृष्णाच्या देहाच्या संगामुळे मिळालेल्या तापाने बलरामालाही तितकाच त्रास झाला आणि त्याचे डोळे मिटले.
ततः संयुध्यमानस् तु सह देवेन शार्ङ्गिणा वैष्णवेन ज्वरेणाशु कृष्णदेहान् निराकृतः
मग शार्ङ्गधारी देवाशी लढताना, वैष्णव ज्वराने कृष्णाच्या देहातून माहेश्वर ज्वर पटकन हाकलून दिला.
नारायणभुजाघातपरिपीडनविह्वलम् तं वीक्ष्य क्षम्यताम् अस्येत्य् आह देवः पितामहः
नारायणाच्या भुजांच्या आघाताने तो व्याकुळ झाल्याचे पाहून, पितामह देव म्हणाले, 'त्याला क्षमा करा.'
ततश् च क्षान्तम् एवेति प्रोच्य तं वैष्णवं ज्वरम् आत्मन्य् एव लयं निन्ये भगवान् मधुसूदनः
मग 'तो खरोखरच क्षमिला आहे' असे म्हणून भगवान मधुसूदनाने त्या वैष्णव ज्वराला स्वतःमध्ये विलीन केले.