ततः कदम्बात् सहसा मद्यधारां स लाङ्गली पतन्तीं वीक्ष्य मुनयः प्रययौ परमां मुदम्
तेव्हा कदंबाच्या झाडावरून दारूची धार अचानक खाली पडताना पाहून, लांगा घेणारा आणि ऋषी अतिशय आनंदित झाले.
पपौ च गोपगोपीभिः समवेतो मुदान्वितः उपगीयमानो ललितं गीतवाद्यविशारदैः
तो गवळ्यांबरोबर आणि गवळणींबरोबर मिळून, आनंदाने, गाणं आणि वाद्य वाजवण्यात कुशल असणाऱ्यांनी गोड गाणी गात असताना, दारू प्यायला.
श्रमतो ऽत्यन्तघर्माम्भःकणिकामौक्तिकोज्ज्वलः आगच्छ यमुने स्नातुम् इच्छामीत्य् आह विह्वलः
थकून, घामाच्या आणि पाण्याच्या मोत्यांसारख्या थेंबांनी झळाळणाऱ्या देहाने, त्याने थरथरत्या आवाजात म्हटलं, 'यमुने, ये, मला आंघोळ करायची आहे.'
तस्य वाचं नदी सा तु मत्तोक्ताम् अवमन्य वै नाजगाम ततः क्रुद्धो हलं जग्राह लाङ्गली
त्याचं दारूच्या नशेतलं बोलणं नदीने दुर्लक्षित केलं, ती आली नाही; मग रागावून लांगा घेणाऱ्याने आपला हल उचलला.
गृहीत्वा तां तटेनैव चकर्ष मदविह्वलः पापे नायासि नायासि गम्यताम् इच्छयान्यतः
नशेत, तिला काठावरून ओढत, तो म्हणाला, 'दुष्टे, तू येत नाहीस, येत नाहीस; मग जिथे हवे तिथे जा.'
सा कृष्टा तेन सहसा मार्गं संत्यज्य निम्नगा यत्रास्ते बलदेवो ऽसौ प्लावयाम् आस तद् वनम्
त्याने अचानक ओढल्यावर, आपला मार्ग सोडून, ती नदी जिथे बलराम होते तिथलं जंगल पाण्याने भरून गेली.
शरीरिणी तथोपेत्य त्रासविह्वललोचना प्रसीदेत्य् अब्रवीद् रामं मुञ्च मां मुशलायुध
शरीररूपाने समोर येऊन, भीतीने डोळे थरथरत, तिने रामाला विनवले, 'कृपा कर, मला सोड, मुसळधारी योद्ध्या.'
सो ऽब्रवीद् अवजानासि मम शौर्यबलं यदि सो ऽहं त्वां हलपातेन नयिष्यामि सहस्रधा
तो म्हणाला, 'तू माझ्या शौर्याला आणि बळाला कमी लेखतेस, तर मी तुला हलाने ओढून हजार तुकडे करीन.'
इत्य् उक्तयातिसंत्रस्तस् तया नद्या प्रसादितः भूभागे प्लाविते तत्र मुमोच यमुनां बलः
असं ऐकून, ती नदी फार घाबरली आणि त्याला शांत केलं; तिथे जमीन पाण्याने भरल्यावर, बलरामाने यमुनेला सोडलं.
ततः स्नातस्य वै कान्तिर् आजगाम महावने अवतंसोत्पलं चारु गृहीत्वैकं च कुण्डलम्
मग आंघोळ केल्यावर, त्या मोठ्या जंगलात त्याचा तेज पुन्हा उजळून आला; त्याने केसात घालायला सुंदर कमळ आणि एक कुंडल घेतलं.
वरुणप्रहितां चास्मै मालाम् अम्लानपङ्कजाम् समुद्रार्हे तथा वस्त्रे नीले लक्ष्मीर् अयच्छत
वरुणाने त्याला कधीही न सुकणाऱ्या कमळांची माळ, समुद्रास शोभेल अशी वस्त्रं, आणि लक्ष्मीने निळ्या रंगाची वस्त्रं दिली.
कृतावतंसः स तदा चारुकुण्डलभूषितः नीलाम्बरधरः स्रग्वी शुशुभे कान्तिसंयुतः
केसात कमळ, सुंदर कुंडल, निळी वस्त्रं आणि माळ घालून, तो तेजाने झळकत शोभून दिसत होता.
इत्थं विभूषितो रेमे तत्र रामस् तदा व्रजे मासद्वयेन यातश् च पुनः स मथुरां पुरीम्
अशा प्रकारे सजून, राम तिथे व्रजामध्ये रमला; दोन महिन्यांनी तो पुन्हा मथुरेला गेला.
रेवतीं चैव तनयां रैवतस्य महीपतेः उपयेमे बलस् तस्यां जज्ञाते निशठोल्मुकौ
बलरामाने रैवत राजाच्या रेवती या कन्येशी विवाह केला; तिच्या पोटी निशठ आणि उल्मुक हे दोन पुत्र झाले.
भीष्मकः कुण्डिने राजा विदर्भविषये ऽभवत् रुक्मिणी तस्य दुहिता रुक्मी चैव सुतो द्विजाः
कुंडिन या विदर्भ प्रदेशात भीष्मक राजा होता; त्याची कन्या रुक्मिणी आणि मुलगा रुक्मी असे होते, हे द्विजांनो.
रुक्मिणीं चकमे कृष्णः सा च तं चारुहासिनी न ददौ याचते चैनां रुक्मी द्वेषेण चक्रिणे
कृष्णाला रुक्मिणी आवडली आणि सुंदर हास्य असणाऱ्या तिलाही तो आवडला; पण रुक्मीने द्वेषाने, कृष्णाने मागणी केली तरी तिला त्याला दिलं नाही.
ददौ स शिशुपालाय जरासंधप्रचोदितः भीष्मको रुक्मिणा सार्धं रुक्मिणीम् उरुविक्रमः
जरासंधाच्या सांगण्यावरून, भीष्मकाने रुक्मीबरोबर रुक्मिणीला शिशुपाल या पराक्रमी राजाला दिलं.
विवाहार्थं ततः सर्वे जरासंधमुखा नृपाः भीष्मकस्य पुरं जग्मुः शिशुपालश् च कुण्डिनम्
मग लग्नासाठी, जरासंधासह सर्व राजे भीष्मकाच्या नगरात गेले आणि शिशुपाल कुंडिनात गेला.
कृष्णो ऽपि बलभद्राद्यैर् यदुभिः परिवारितः प्रययौ कुण्डिनं द्रष्टुं विवाहं चैद्यभूपतेः
कृष्ण, बलराम आणि इतर यादवांसह वेढलेला, चेदिराजाच्या लग्नासाठी कुंडिनाला गेला.
श्वोभाविनि विवाहे तु तां कन्यां हृतवान् हरिः विपक्षभावम् आसाद्य रामाद्येष्व् एव बन्धुषु
पण लग्नाच्या आदल्या दिवशी, रामासारख्या आप्तांमध्येही विरोध निर्माण झाल्यावर, हरिने ती कन्या उचलून नेली.
ततश् च पौण्ड्रकः श्रीमान् दन्तवक्त्रो विदूरथः शिशुपालो जरासंधः शाल्वाद्याश् च महीभृतः
नंतर पौंड्रक, तेजस्वी दंतवक्त्र, विदूरथ, शिशुपाल, जरासंध, शाल्व आणि इतर राजे,
कुपितास् ते हरिं हन्तुं चक्रुर् उद्योगम् उत्तमम् निर्जिताश् च समागम्य रामाद्यैर् यदुपुंगवैः
हे सर्व रागावले आणि हरिला मारण्यासाठी मोठी तयारी केली, पण रामासह यादवांत श्रेष्ठ असलेल्या वीरांनी त्यांना एकत्र येऊन हरवले.
कुण्डिनं न प्रवेक्ष्यामि अहत्वा युधि केशवम् कृत्वा प्रतिज्ञां रुक्मी च हन्तुं कृष्णम् अभिद्रुतः
रुक्मीने अशी प्रतिज्ञा केली की, 'मी केशवाला युद्धात न मारता कुंडिनात पाऊल ठेवणार नाही,' आणि कृष्णाला मारण्यासाठी धाव घेतली.
हत्वा बलं स नागाश्वपत्तिस्यन्दनसंकुलम् निर्जितः पातितश् चोर्व्यां लीलयैव स चक्रिणा
हत्ती, घोडे, पायदळ आणि रथांनी भरलेली सेना कृष्णाने सहजपणे संपवली, आणि रुक्मीला पराभूत करून जमिनीवर फेकून दिले.
निर्जित्य रुक्मिणं सम्यग् उपयेमे स रुक्मिणीम् राक्षसेन विधानेन संप्राप्तो मधुसूदनः
रुक्मीला पूर्णपणे हरवून, मधुसूदनाने राक्षसी पद्धतीने रुक्मिणीशी विवाह केला.
तस्यां जज्ञे च प्रद्युम्नो मदनांशः स वीर्यवान् जहार शम्बरो यं वै यो जघान च शम्बरम्
रुक्मिणीपासून मदनाचा अंश असलेला, पराक्रमी प्रद्युम्न जन्माला आला. शंबराने त्याला पळवले, पण प्रद्युम्नाने शंबराचा वध केला.
शम्बरेण हृतो वीरः प्रद्युम्नः स कथं पुनः शम्बरश् च महावीर्यः प्रद्युम्नेन कथं हतः
शंबराने पळवलेला प्रद्युम्न पुन्हा कसा परत आला? आणि पराक्रमी शंबराचा वध प्रद्युम्नाने कसा केला?
षष्ठे ऽह्नि जातमात्रे तु प्रद्युम्नं सूतिकागृहात् ममैष हन्तेति द्विजा हृतवान् कालशम्बरः
प्रद्युम्नाचा जन्म झाल्यावर सहाव्या दिवशी, 'हा मला मारेल' असे समजून, कालशंबराने त्याला सुतिकागृहातून उचलून नेले, असे ब्राह्मण सांगतात.
नीत्वा चिक्षेप चैवैनं ग्राहो ऽग्रे लवणार्णवे कल्लोलजनितावर्ते सुघोरे मकरालये
शंबराने त्याला घेऊन, लाटांनी भरलेल्या, भयंकर अशा खारट समुद्रात, मकरांच्या निवासस्थानी फेकून दिले.
पतितं चैव तत्रैको मत्स्यो जग्राह बालकम् न ममार च तस्यापि जठरानलदीपितः
तेथे पडलेल्या त्या बाळाला एका मोठ्या मास्याने गिळले, पण त्याच्या पोटातील ज्वाळेतही तो मेला नाही.