पुंसः परतरं सर्वं व्याप्य जन्म विकल्पवत् शब्दादिहीनम् अजरं वृद्धिक्षयविवर्जितम्
तुम्ही सर्वत्र व्यापून आहात, माणसापलीकडे, जन्म आणि विविधतेसह, पण शब्द व इंद्रियांशिवाय, वृद्धत्व आणि क्षय न येणारे.
त्वत्तो ऽमरास् तु पितरो यक्षगन्धर्वराक्षसाः सिद्धाश् चाप्सरसस् त्वत्तो मनुष्याः पशवः खगाः
तुमच्यापासूनच देव, पितर, यक्ष, गंधर्व, राक्षस, सिद्ध, अप्सरा, माणसे, जनावरे आणि पक्षी उत्पन्न होतात.
सरीसृपा मृगाः सर्वे त्वत्तश् चैव महीरुहाः यच् च भूतं भविष्यद् वा किंचिद् अत्र चराचरे
सर्व सरपटणारे, वन्य प्राणी आणि मोठी झाडे, तसेच या जगात जे काही आहे किंवा होईल, जड किंवा सजीव, ते सर्व तुमच्यापासूनच आहे.
अमूर्तं मूर्तम् अथवा स्थूलं सूक्ष्मतरं तथा तत् सर्वं त्वं जगत्कर्तर् नास्ति किंचित् त्वया विना
निर्गुण असो किंवा सगुण, स्थूल असो किंवा सूक्ष्म, हे सर्व तुम्हीच जगाचा कर्ता आहात; तुमच्याशिवाय काहीच अस्तित्वात नाही.
मया संसारचक्रे ऽस्मिन् भ्रमता भगवन् सदा तापत्रयाभिभूतेन न प्राप्ता निर्वृतिः क्वचित्
भगवंता, या संसाराच्या चक्रात मी नेहमीच फिरत राहिलो, तीन प्रकारच्या दुःखांनी त्रस्त झालो, आणि मला कधीच खरी शांती मिळाली नाही.
दुःखान्य् एव सुखानीति मृगतृष्णाजलाशयः मया नाथ गृहीतानि तानि तापाय मे ऽभवन्
नाथा, मी दुःखांनाच सुख समजून घेतले, जणू काही मृगजळातील पाणी आहे तसं, पण ती सगळी दुःखच ठरली.
राज्यम् उर्वी बलं कोशो मित्रपक्षस् तथात्मजाः भार्या भृत्यजना ये च शब्दाद्या विषयाः प्रभो
प्रभो, राज्य, जमीन, सामर्थ्य, धन, मित्र, सोबती, मुले, पत्नी, नोकर, आणि शब्दादी विषय —
सुखबुद्ध्या मया सर्वं गृहीतम् इदम् अव्यय परिणामे च देवेश तापात्मकम् अभून् मम
हे सगळं मी सुखाचं कारण समजून स्वीकारलं, आणि ते कधीच नाश पावणार नाही असं वाटलं; पण शेवटी, देवादिदेव, ते सगळं मला दुःखाचं कारण ठरलं.
देवलोकगतिं प्राप्तो नाथ देवगणो ऽपि हि मत्तः साहाय्यकामो ऽभूच् छाश्वती कुत्र निर्वृतिः
नाथा, देवांचे लोकसुद्धा स्वर्गलोक मिळवल्यावर माझ्या मदतीसाठी आले; मग खरी शाश्वत शांती कुठे मिळणार?
त्वाम् अनाराध्य जगतां सर्वेषां प्रभवास्पदम् शाश्वती प्राप्यते केन परमेश्वर निर्वृतिः
परमेश्वरा, सर्व जगाचा आधार असलेल्या तुला वंदन न करता, कोणाला कधीही खरी शाश्वत शांती मिळू शकते का?
त्वन्मायामूढमनसो जन्ममृत्युजरादिकान् अवाप्य पापान् पश्यन्ति प्रेतराजानम् अन्तरा
ज्यांची मनं तुझ्या मायेमुळे भरकटली आहेत, ते जन्म, मृत्यू, वार्धक्य यांचा अनुभव घेतात, पाप करतात आणि मध्येच यमराजाला पाहतात.
ततः पाशशतैर् बद्धा नरकेष्व् अतिदारुणम् प्राप्नुवन्ति महद् दुःखं विश्वरूपम् इदं तव
मग ते शेकडो बंधनांनी बांधले जाऊन नरकात अतिशय भीषण दुःख भोगतात; हे विश्वरूप तुझंच आहे.
अहम् अत्यन्तविषयी मोहितस् तव मायया ममत्वागाधगर्तान्ते भ्रमामि परमेश्वर
मी फारच विषयांमध्ये गुंतलो, तुझ्या मायेमुळे मोहात पडलो, आणि 'माझं' या गडद गर्तेत भटकत राहिलो, परमेश्वरा.
सो ऽहं त्वां शरणम् अपारम् ईशम् ईड्यं संप्राप्तः परमपदं यतो न किंचित् संसारश्रमपरितापतप्तचेता निर्विण्णे परिणतधाम्नि साभिलाषः
म्हणून मी आता तुझ्या चरणी आलो आहे, या अपार, वंदनीय ईश्वराकडे शरण आलो आहे — जिथे संसाराच्या कष्टांचा आणि दुःखाचा मागमूसही नाही, आणि माझं मन त्या सर्वोच्च अवस्थेसाठी आतुर झालं आहे.
इत्थं स्तुतस् तदा तेन मुचुकुन्देन धीमता प्राहेशः सर्वभूतानाम् अनादिनिधनो हरिः
अशा प्रकारे बुद्धिमान मुचुकुंदाने स्तुती केल्यावर, सर्व जीवांचा अनादि-निधन नसलेला हरि, प्रभू बोलला.
यथाभिवाञ्छितांल् लोकान् दिव्यान् गच्छ नरेश्वर अव्याहतपरैश्वर्यो मत्प्रसादोपबृंहितः
राजन, ज्या ज्या दिव्य लोकांची तुला इच्छा आहे, तिथे जा; माझ्या कृपेने तुझं ऐश्वर्य कुणीही थांबवू शकणार नाही.
भुक्त्वा दिव्यान् महाभोगान् भविष्यसि महाकुले जातिस्मरो मत्प्रसादात् ततो मोक्षम् अवाप्स्यसि
तू दिव्य सुखांचा अनुभव घेऊन, मोठ्या कुलात जन्म घेशील; माझ्या कृपेने तुला पूर्वजन्माची आठवण राहील, आणि मग तुला मोक्ष मिळेल.
इत्य् उक्तः प्रणिपत्येशं जगताम् अच्युतं नृपः गुहामुखाद् विनिष्क्रान्तो ददृशे सो ऽल्पकान् नरान्
असं सांगितल्यावर, त्या राजाने अच्युत, जगाचा स्वामी याला वंदन केलं आणि गुहेच्या तोंडातून बाहेर येऊन पाहिलं, तर तिथे फार थोडे लोक उरले होते.
ततः कलियुगं ज्ञात्वा प्राप्तं तप्तुं ततो नृपः नरनारायणस्थानं प्रययौ गन्धमादनम्
मग कलियुग आलेलं ओळखून, त्या राजाने तप करण्यासाठी नर-नारायणाच्या गंधमादन या स्थळी प्रस्थान केलं.
कृष्णो ऽपि घातयित्वारिम् उपायेन हि तद्बलम् जग्राह मथुराम् एत्य हस्त्यश्वस्यन्दनोज्ज्वलम्
कृष्णाने युक्तीने शत्रूंची सेना नष्ट केली, आणि मग मथुरेला जाऊन हत्ती, घोडे, आणि सुंदर रथ ताब्यात घेतले.
आनीय चोग्रसेनाय द्वारवत्यां न्यवेदयत् पराभिभवनिःशङ्कं बभूव च यदोः कुलम्
ते सर्व उग्रसेनाला द्वारकेत नेऊन दिले; त्यामुळे यादवांचे कुल पराभवाची भीती न बाळगता निर्धास्त झाले.
बलदेवो ऽपि विप्रेन्द्राः प्रशान्ताखिलविग्रहः ज्ञातिदर्शनसोत्कण्ठः प्रययौ नन्दगोकुलम्
ब्राह्मणश्रेष्ठांनो, बलरामाने सर्व वाद शांत केले आणि आप्तांची भेट घ्यायची उत्कंठा मनात धरून, तो नंदगोकुलात गेला.
ततो गोपाश् च गोप्यश् च यथापूर्वम् अमित्रजित् तथैवाभ्यवदत् प्रेम्णा बहुमानपुरःसरम्
मग गवळे आणि गवळणी, जसं आधी होतं तसंच, अमित्रजित यांनी प्रेमानं आणि मोठ्या आदरानं बोलावलं.
कैश् चापि संपरिष्वक्तः कांश्चित् स परिषस्वजे हासं चक्रे समं कैश्चिद् गोपगोपीजनैस् तथा
काहींनी त्याला मिठी मारली, काहींना त्यानं स्वतः मिठी मारली; काही गवळे आणि गवळणींशी तो हसतखेळत गप्पा मारू लागला.
प्रियाण्य् अनेकान्य् अवदन् गोपास् तत्र हलायुधम् गोप्यश् च प्रेममुदिताः प्रोचुः सेर्ष्यम् अथापराः
त्या ठिकाणी गवळ्यांनी हलायुधाला अनेक प्रेमळ शब्द सांगितले, आणि गवळणींनीही आनंदानं, प्रेमानं बोललं; काहींनी मात्र थोड्या असूयेनेही काही शब्द काढले.
गोप्यः पप्रच्छुर् अपरा नागरीजनवल्लभः कच्चिद् आस्ते सुखं कृष्णश् चलत्प्रेमरसाकुलः
इतर गवळणी विचारू लागल्या, "नगरी स्त्रियांचा प्रिय कृष्ण, ज्याचं मन प्रेमानं अस्वस्थ आहे, तो सुखात आहे ना?"
अस्मच्चेष्टोपहसनं न कच्चित् पुरयोषिताम् सौभाग्यमानम् अधिकं करोति क्षणसौहृदः
"आपल्या वागण्याची थट्टा करून कृष्ण क्षणभर जरी मैत्री दाखवली, तरी त्यानं नगरी स्त्रियांचा गर्व वाढवला नाही ना?"
कच्चित् स्मरति नः कृष्णो गीतानुगमनं कृतम् अप्य् असौ मातरं द्रष्टुं सकृद् अप्य् आगमिष्यति
"कृष्णाला आपल्या गाण्याच्या मागे चालणं आठवतं का? तो कधी एकदातरी आपल्या आईला भेटायला येईल का?"
अथवा किं तदालापैः क्रियन्ताम् अपराः कथाः यद् अस्माभिर् विना तेन विनास्माकं भविष्यति
"पण अशा गोष्टी बोलण्यात काय अर्थ आहे? चला, दुसऱ्या गोष्टी बोलू या; आपण त्याच्याशिवाय आहोत, तसंच तोही आपल्याशिवाय राहील."
पिता माता तथा भ्राता भर्ता बन्धुजनश् च कः न त्यक्तस् तत्कृते श्माभिर् अकृतज्ञस् ततो हि सः
"त्याच्यासाठी आपण कोणाला नाही सोडलं—वडील, आई, भाऊ, नवरा, आप्तजन सगळेच! तो कृतघ्न आहे, म्हणून आपणही तसंच झालो."