प्रोक्तश् च देवैः संसुप्तं यस् त्वाम् उत्थापयिष्यति देहजेनाग्निना सद्यः स तु भस्मीभविष्यति
देवांनी सांगितले, 'जो कोणी तुला झोपेतून उठवेल, तो तुझ्या देहातून निघणाऱ्या अग्नीने ताबडतोब भस्म होईल.'
एवं दग्ध्वा स तं पापं दृष्ट्वा च मधुसूदनम् कस् त्वम् इत्य् आह सो ऽप्य् आह जातो ऽहं शशिनः कुले
त्याने त्या पापी यवनाला जाळून, मधुसूदनाला पाहिले आणि विचारले, 'तुम्ही कोण?' तेव्हा श्रीकृष्ण म्हणाले, 'मी चंद्रवंशात जन्मलेलो आहे.'
वसुदेवस्य तनयो यदुवंशसमुद्भवः मुचुकुन्दो ऽपि तच् छ्रुत्वा वृद्धगार्ग्यवचः स्मरन्
मी वसुदेवाचा मुलगा आहे, यदुवंशात जन्मलेलो आहे. हे ऐकून मुचुकुंदाला वृद्ध गार्ग्याचे शब्द आठवले.
संस्मृत्य प्रणिपत्यैनं सर्वं सर्वेश्वरं हरिम् प्राह ज्ञातो भवान् विष्णोर् अंशस् त्वं परमेश्वरः
ते आठवून, त्याने सर्वांच्या स्वामी असलेल्या हरिला वंदन केले आणि म्हणाला, 'माझ्या ओळखीचे तुम्हीच आहात; तुम्ही विष्णूंचा अंश, परब्रह्म आहात.'
पुरा गार्ग्येण कथितम् अष्टाविंशतिमे युगे द्वापरान्ते हरेर् जन्म यदुवंशे भविष्यति
पूर्वी गार्ग्य ऋषींनी सांगितले होते की, अठ्ठाविसाव्या युगात, द्वापाराच्या शेवटी, हरि यदुवंशात जन्म घेईल.
स त्वं प्राप्तो न संदेहो मर्त्यानाम् उपकारकृत् तथा हि सुमहत् तेजो नालं सोढुम् अहं तव
तुम्ही इथे आलात, यात शंका नाही. तुम्ही माणसांच्या कल्याणासाठी कार्य करता. खरंच, तुमचे तेज मी सहन करू शकत नाही.
तथा हि सुमहाम्भोदध्वनिधीरतरं ततः वाक्यं तम् इति होवाच युष्मत्पादसुलालितम्
तुमचे बोलणे मोठ्या समुद्राहूनही खोल आहे. म्हणून, ज्याचे पाय तुम्ही प्रेमाने पूजता, त्याने असे सांगितले.
देवासुरे महायुद्धे दैत्याश् च सुमहाभटाः न शेकुस् ते महत् तेजस् तत् तेजो न सहाम्य् अहम्
देव-दानवांच्या मोठ्या युद्धात, बलाढ्य दैत्यसुद्धा तुमचे तेज सहन करू शकले नाहीत; मीही ते तेज सहन करू शकत नाही.
संसारपतितस्यैको जन्तोस् त्वं शरणं परम् संप्रसीद प्रपन्नार्तिहर्ता हर ममाशुभम्
संसारात पडलेल्या जीवासाठी तुम्हीच श्रेष्ठ आश्रय आहात. कृपा करा, शरण आलेल्यांचे दुःख दूर करणारे, माझे सर्व अशुभ दूर करा.
त्वं पयोनिधयः शैलाः सरितश् च वनानि च मेदिनी गगनं वायुर् आपो ऽग्निस् त्वं तथा पुमान्
तुम्हीच समुद्र, पर्वत, नद्या, वन, पृथ्वी, आकाश, वारा, पाणी, अग्नी आणि माणूसही आहात.
पुंसः परतरं सर्वं व्याप्य जन्म विकल्पवत् शब्दादिहीनम् अजरं वृद्धिक्षयविवर्जितम्
तुम्ही सर्वत्र व्यापून आहात, माणसापलीकडे, जन्म आणि विविधतेसह, पण शब्द व इंद्रियांशिवाय, वृद्धत्व आणि क्षय न येणारे.
त्वत्तो ऽमरास् तु पितरो यक्षगन्धर्वराक्षसाः सिद्धाश् चाप्सरसस् त्वत्तो मनुष्याः पशवः खगाः
तुमच्यापासूनच देव, पितर, यक्ष, गंधर्व, राक्षस, सिद्ध, अप्सरा, माणसे, जनावरे आणि पक्षी उत्पन्न होतात.
सरीसृपा मृगाः सर्वे त्वत्तश् चैव महीरुहाः यच् च भूतं भविष्यद् वा किंचिद् अत्र चराचरे
सर्व सरपटणारे, वन्य प्राणी आणि मोठी झाडे, तसेच या जगात जे काही आहे किंवा होईल, जड किंवा सजीव, ते सर्व तुमच्यापासूनच आहे.
अमूर्तं मूर्तम् अथवा स्थूलं सूक्ष्मतरं तथा तत् सर्वं त्वं जगत्कर्तर् नास्ति किंचित् त्वया विना
निर्गुण असो किंवा सगुण, स्थूल असो किंवा सूक्ष्म, हे सर्व तुम्हीच जगाचा कर्ता आहात; तुमच्याशिवाय काहीच अस्तित्वात नाही.
मया संसारचक्रे ऽस्मिन् भ्रमता भगवन् सदा तापत्रयाभिभूतेन न प्राप्ता निर्वृतिः क्वचित्
भगवंता, या संसाराच्या चक्रात मी नेहमीच फिरत राहिलो, तीन प्रकारच्या दुःखांनी त्रस्त झालो, आणि मला कधीच खरी शांती मिळाली नाही.
दुःखान्य् एव सुखानीति मृगतृष्णाजलाशयः मया नाथ गृहीतानि तानि तापाय मे ऽभवन्
नाथा, मी दुःखांनाच सुख समजून घेतले, जणू काही मृगजळातील पाणी आहे तसं, पण ती सगळी दुःखच ठरली.
राज्यम् उर्वी बलं कोशो मित्रपक्षस् तथात्मजाः भार्या भृत्यजना ये च शब्दाद्या विषयाः प्रभो
प्रभो, राज्य, जमीन, सामर्थ्य, धन, मित्र, सोबती, मुले, पत्नी, नोकर, आणि शब्दादी विषय —
सुखबुद्ध्या मया सर्वं गृहीतम् इदम् अव्यय परिणामे च देवेश तापात्मकम् अभून् मम
हे सगळं मी सुखाचं कारण समजून स्वीकारलं, आणि ते कधीच नाश पावणार नाही असं वाटलं; पण शेवटी, देवादिदेव, ते सगळं मला दुःखाचं कारण ठरलं.
देवलोकगतिं प्राप्तो नाथ देवगणो ऽपि हि मत्तः साहाय्यकामो ऽभूच् छाश्वती कुत्र निर्वृतिः
नाथा, देवांचे लोकसुद्धा स्वर्गलोक मिळवल्यावर माझ्या मदतीसाठी आले; मग खरी शाश्वत शांती कुठे मिळणार?
त्वाम् अनाराध्य जगतां सर्वेषां प्रभवास्पदम् शाश्वती प्राप्यते केन परमेश्वर निर्वृतिः
परमेश्वरा, सर्व जगाचा आधार असलेल्या तुला वंदन न करता, कोणाला कधीही खरी शाश्वत शांती मिळू शकते का?
त्वन्मायामूढमनसो जन्ममृत्युजरादिकान् अवाप्य पापान् पश्यन्ति प्रेतराजानम् अन्तरा
ज्यांची मनं तुझ्या मायेमुळे भरकटली आहेत, ते जन्म, मृत्यू, वार्धक्य यांचा अनुभव घेतात, पाप करतात आणि मध्येच यमराजाला पाहतात.
ततः पाशशतैर् बद्धा नरकेष्व् अतिदारुणम् प्राप्नुवन्ति महद् दुःखं विश्वरूपम् इदं तव
मग ते शेकडो बंधनांनी बांधले जाऊन नरकात अतिशय भीषण दुःख भोगतात; हे विश्वरूप तुझंच आहे.
अहम् अत्यन्तविषयी मोहितस् तव मायया ममत्वागाधगर्तान्ते भ्रमामि परमेश्वर
मी फारच विषयांमध्ये गुंतलो, तुझ्या मायेमुळे मोहात पडलो, आणि 'माझं' या गडद गर्तेत भटकत राहिलो, परमेश्वरा.
सो ऽहं त्वां शरणम् अपारम् ईशम् ईड्यं संप्राप्तः परमपदं यतो न किंचित् संसारश्रमपरितापतप्तचेता निर्विण्णे परिणतधाम्नि साभिलाषः
म्हणून मी आता तुझ्या चरणी आलो आहे, या अपार, वंदनीय ईश्वराकडे शरण आलो आहे — जिथे संसाराच्या कष्टांचा आणि दुःखाचा मागमूसही नाही, आणि माझं मन त्या सर्वोच्च अवस्थेसाठी आतुर झालं आहे.
इत्थं स्तुतस् तदा तेन मुचुकुन्देन धीमता प्राहेशः सर्वभूतानाम् अनादिनिधनो हरिः
अशा प्रकारे बुद्धिमान मुचुकुंदाने स्तुती केल्यावर, सर्व जीवांचा अनादि-निधन नसलेला हरि, प्रभू बोलला.
यथाभिवाञ्छितांल् लोकान् दिव्यान् गच्छ नरेश्वर अव्याहतपरैश्वर्यो मत्प्रसादोपबृंहितः
राजन, ज्या ज्या दिव्य लोकांची तुला इच्छा आहे, तिथे जा; माझ्या कृपेने तुझं ऐश्वर्य कुणीही थांबवू शकणार नाही.
भुक्त्वा दिव्यान् महाभोगान् भविष्यसि महाकुले जातिस्मरो मत्प्रसादात् ततो मोक्षम् अवाप्स्यसि
तू दिव्य सुखांचा अनुभव घेऊन, मोठ्या कुलात जन्म घेशील; माझ्या कृपेने तुला पूर्वजन्माची आठवण राहील, आणि मग तुला मोक्ष मिळेल.
इत्य् उक्तः प्रणिपत्येशं जगताम् अच्युतं नृपः गुहामुखाद् विनिष्क्रान्तो ददृशे सो ऽल्पकान् नरान्
असं सांगितल्यावर, त्या राजाने अच्युत, जगाचा स्वामी याला वंदन केलं आणि गुहेच्या तोंडातून बाहेर येऊन पाहिलं, तर तिथे फार थोडे लोक उरले होते.
ततः कलियुगं ज्ञात्वा प्राप्तं तप्तुं ततो नृपः नरनारायणस्थानं प्रययौ गन्धमादनम्
मग कलियुग आलेलं ओळखून, त्या राजाने तप करण्यासाठी नर-नारायणाच्या गंधमादन या स्थळी प्रस्थान केलं.
कृष्णो ऽपि घातयित्वारिम् उपायेन हि तद्बलम् जग्राह मथुराम् एत्य हस्त्यश्वस्यन्दनोज्ज्वलम्
कृष्णाने युक्तीने शत्रूंची सेना नष्ट केली, आणि मग मथुरेला जाऊन हत्ती, घोडे, आणि सुंदर रथ ताब्यात घेतले.