मोहाय यदुचक्रस्य विततान स वैष्णवीम् उवाच चाम्ब भोस् तात चिराद् उत्कण्ठितेन तु
त्याने यदुकुळाला मोहात टाकण्यासाठी आपली वैष्णवी माया पसरवली आणि म्हणाला, 'आई, बाबा, तुमच्या दीर्घ प्रतीक्षेनंतर मी आलो आहे.'
भवन्तौ कंसभीतेन दृष्टौ संकर्षणेन च कुर्वतां याति यः कालो मातापित्रोर् अपूजनम्
कंसाच्या भीतीने संकर्षणाने तुम्हा दोघांना पाहिलं होतं. आई-वडिलांची सेवा न करता गेलेला काळ व्यर्थ जातो.
स वृथा क्लेशकारी वै साधूनाम् उपजायते गुरुदेवद्विजातीनां मातापित्रोश् च पूजनम्
तो काळ व्यर्थ आणि दुःखदायक असतो, जेव्हा गुरु, देव, ब्राह्मण आणि आई-वडिल यांची सेवा केली जात नाही.
कुर्वतः सफलं जन्म देहिनस् तात जायते तत् क्षन्तव्यम् इदं सर्वम् अतिक्रमकृतं पितः कंसवीर्यप्रतापाभ्याम् आवयोः परवश्ययोः
हे वडिल, जो माणूस असं करतो त्याचं जन्म फळत: होतो. आम्ही कंसाच्या पराक्रमामुळे असहाय्य होतो, त्यामुळे आमचं हे सर्व अपराध माफ करा.
इत्य् उक्त्वाथ प्रणम्योभौ यदुवृद्धान् अनुक्रमात् पादानतिभिः सस्नेहं चक्रतुः पौरमानसम्
असं म्हणून त्यांनी यदुकुळातील वडीलधाऱ्यांना एकामागून एक वंदन केलं आणि प्रेमाने पाया पडून सर्वांचं मन जिंकलं.
कंसपत्न्यस् ततः कंसं परिवार्य हतं भुवि विलेपुर् मातरश् चास्य शोकदुःखपरिप्लुताः
नंतर कंसाच्या पत्नींनी त्याच्या मृतदेहाभोवती जमून रडायला सुरुवात केली, आणि त्याच्या माताही दुःखाने व्याकुळ झाल्या.
बहुप्रकारम् अस्वस्थाः पश्चात्तापातुरा हरिः ताः समाश्वासयाम् आस स्वयम् अस्राविलेक्षणः
त्या अनेक प्रकारे अस्वस्थ आणि पश्चात्तापाने त्रस्त होत्या, तेव्हा हरिने स्वतः अश्रूंनी डोळे भरून त्यांना धीर दिला.
उग्रसेनं ततो बन्धान् मुमोच मधुसूदनः अभ्यषिञ्चत् तथैवैनं निजराज्ये हतात्मजम्
मग मधुसूदनाने उग्रसेनाला कैदेतून सोडवलं आणि त्याचा मुलगा मारला गेला असतानाही त्याला पुन्हा राज्यावर बसवलं.
राज्ये ऽभिषिक्तः कृष्णेन यदुसिंहः सुतस्य सः चकार प्रेतकार्याणि ये चान्ये तत्र घातिताः
कृष्णाने राज्याभिषेक केल्यावर, यदुकुळाचा सिंह उग्रसेनाने आपल्या मुलासह तिथे मारल्या गेलेल्यांचेही अंत्यविधी केले.
कृतोर्ध्वदैहिकं चैनं सिंहासनगतं हरिः उवाचाज्ञापय विभो यत् कार्यम् अविशङ्कया
अंत्यविधी झाल्यावर आणि तो सिंहासनावर बसल्यावर, हरिने म्हटलं, 'स्वामी, आता काय करावं ते सांग, अजिबात संकोच करू नको.'
ययातिशापाद् वंशो ऽयम् अराज्यार्हो ऽपि सांप्रतम् मयि भृत्ये स्थिते देवान् आज्ञापयतु किं नृपैः
ययातिच्या शापामुळे हा वंश आता राज्य करण्यास अपात्र झाला आहे. मी तुमचा सेवक असताना, देवतांना आज्ञा द्या, राजांची गरज नाही.
इत्य् उक्त्वा चोग्रसेनं तु वायुं प्रति जगाद ह नृवाचा चैव भगवान् केशवः कार्यमानुषः
असं म्हणून भगवंत केशवाने उग्रसेनाला सांगितलं आणि मग वायुला मानवी भाषेत आपलं कार्य सांगितलं.
गच्छेन्द्रं ब्रूहि वायो त्वम् अलं गर्वेण वासव दीयताम् उग्रसेनाय सुधर्मा भवता सभा
इंद्रा, वायू, तुम्ही जा आणि सांगा — वासव, आता गर्व पुरे! ही सुधर्मा सभा उग्रसेनाला द्या.
कृष्णो ब्रवीति राजार्हम् एतद् रत्नम् अनुत्तमम् सुधर्माख्या सभा युक्तम् अस्यां यदुभिर् आसितुम्
कृष्ण म्हणतो: सुधर्मा नावाची ही अद्वितीय सभा राजांना योग्य आहे; यात यदू लोकांनी बसावे हे उचित आहे.
इत्य् उक्तः पवनो गत्वा सर्वम् आह शचीपतिम् ददौ सो ऽपि सुधर्माख्यां सभां वायोः पुरंदरः
वायूने तसे ऐकून, सगळं शचीपतीला सांगितलं; मग पुरंदराने सुधर्मा सभा वायूला दिली.
वायुना चाहृतां दिव्यां ते सभां यदुपुंगवाः बुभुजुः सर्वरत्नाढ्यां गोविन्दभुजसंश्रयाः
वायूने आणलेली ती दिव्य सभा, सर्व रत्नांनी भरलेली, गोविंदाच्या आश्रयाने यदूश्रेष्ठांनी उपभोगली.
विदिताखिलविज्ञानौ सर्वज्ञानमयाव् अपि शिष्याचार्यक्रमं वीरौ ख्यापयन्तौ यदूत्तमौ
सर्व ज्ञान जाणणारे आणि सर्वज्ञ असलेले हे यदूश्रेष्ठ वीर गुरु-शिष्य परंपरा लोकांसमोर प्रकट करीत होते.
ततः सांदीपनिं काश्यम् अवन्तिपुरवासिनम् अस्त्रार्थं जग्मतुर् वीरौ बलदेवजनार्दनौ
मग बलराम आणि जनार्दन हे दोन वीर अस्त्रविद्या शिकण्यासाठी अवंती नगरीत राहणाऱ्या काशी देशातील सांदीपनीकडे गेले.
तस्य शिष्यत्वम् अभ्येत्य गुरुवृत्तिपरौ हि तौ दर्शयां चक्रतुर् वीराव् आचारम् अखिले जने
त्यांच्या शिष्यत्व स्वीकारून, हे दोन्ही वीर गुरुसेवेत मन लावून, सर्व लोकांसमोर योग्य आचार दाखवत होते.
सरहस्यं धनुर्वेदं ससंग्रहम् अधीयताम् अहोरात्रैश् चतुःषष्ट्या तद् अद्भुतम् अभूद् द्विजाः
त्यांनी धनुर्वेदाचे सर्व रहस्यांसह संपूर्ण ग्रंथ दिवस-रात्र मिळून चौसष्ट दिवसांत शिकून घेतले; हे अद्भुत होते, द्विजांनो.
सांदीपनिर् असंभाव्यं तयोः कर्मातिमानुषम् विचिन्त्य तौ तदा मेने प्राप्तौ चन्द्रदिवाकरौ
त्यांच्या अतिमानवी कर्तृत्वाचा विचार करून, सांदीपनींनी त्यांना चंद्रसूर्यासारखे मानले.
अस्त्रग्रामम् अशेषं च प्रोक्तमात्रम् अवाप्य तौ ऊचतुर् व्रियतां या ते दातव्या गुरुदक्षिणा
शिकवलेले सर्व अस्त्रज्ञान मिळवून, त्यांनी सांगितले: गुरुदक्षिणेसाठी तुम्हाला जे हवे ते मागा.
सो ऽप्य् अतीन्द्रियम् आलोक्य तयोः कर्म महामतिः अयाचत मृतं पुत्रं प्रभासे लवणार्णवे
त्यांच्या अतिंद्रिय कर्तृत्व पाहून, त्या ज्ञानी गुरुने प्राभास क्षेत्रातील लवणसमुद्रात गेलेला आपला मृत मुलगा मागितला.
गृहीतास्त्रौ ततस् तौ तु गत्वा तं लवणोदधिम् ऊचुतुश् च गुरोः पुत्रो दीयताम् इति सागरम्
अस्त्र मिळवून, ते दोघे लवणसमुद्राकडे गेले आणि समुद्राला म्हणाले: आमच्या गुरूंचा मुलगा परत द्या.
कृताञ्जलिपुटश् चाब्धिस् ताव् अथ द्विजसत्तमाः उवाच न मया पुत्रो हृतः सांदीपनेर् इति
कर जोडून समुद्राने त्या श्रेष्ठ द्विजांना सांगितले: मी सांदीपनींचा मुलगा घेतलेला नाही.
दैत्यः पञ्चजनो नाम शङ्खरूपः स बालकम् जग्राह सो ऽस्ति सलिले ममैवासुरसूदन
पंचजन नावाचा, शंखाच्या रूपातील एक दैत्य त्या मुलाला घेऊन गेला; तो माझ्या पाण्यात आहे, असुरसंहारक.
इत्य् उक्तो ऽन्तर् जलं गत्वा हत्वा पञ्चजनं तथा कृष्णो जग्राह तस्यास्थिप्रभवं शङ्खम् उत्तमम्
हे ऐकून, कृष्णाने पाण्यात जाऊन पंचजन दैत्याचा वध केला आणि त्याच्या हाडांपासून उत्पन्न झालेला उत्तम शंख घेतला.
यस्य नादेन दैत्यानां बलहानिः प्रजायते देवानां वर्धते तेजो यात्य् अधर्मश् च संक्षयम्
ज्याच्या नादाने दैत्योंची शक्ती कमी होते, देवांचे तेज वाढते आणि अधर्म नष्ट होतो.
तं पाञ्चजन्यम् आपूर्य गत्वा यमपुरीं हरिः बलदेवश् च बलवाञ् जित्वा वैवस्वतं यमम्
तो पाञ्चजन्य शंख वाजवून, हरि यमपुरीत गेला आणि बलवान बलरामाने वैवस्वत यमाला जिंकले.
तं बालं यातनासंस्थं यथापूर्वशरीरिणम् पित्रे प्रदत्तवान् कृष्णो बलश् च बलिनां वरः
यमाच्या यातनास्थानी असलेला, पूर्वीच्या शरीरात असलेला तो मुलगा कृष्ण आणि बलराम या बलवानांनी त्याच्या वडिलांना परत दिला.