त्वम् अन्तः सर्वभूतानां सर्वभूतेष्व् अवस्थितः वर्तते च समस्तात्मंस् त्वत्तो भूतभविष्यती
तू सर्व प्राण्यांच्या अंतःकरणात आहेस, सर्वांमध्ये वास करतोस; जे काही आहे ते तुझ्याच रूपात आहे, आणि भूतकाळ-भविष्य तुझ्यापासूनच उत्पन्न होतं.
यज्ञे त्वम् इज्यसे ऽचिन्त्य सर्वदेवमयाच्युत त्वम् एव यज्ञो यज्वा च यज्ञानां परमेश्वर
यज्ञात तुझीच पूजा होते, हे अगम्य आणि सर्व देवांचा स्वरूप असलेल्या अच्युत; तूच यज्ञ, यजमान आणि यज्ञांचा परमेश्वर आहेस.
सापह्नवं मम मनो यद् एतत् त्वयि जायते देवक्याश् चात्मज प्रीत्या तद् अत्यन्तविडम्बना
देवकीच्या पुत्रा, तुझ्याबद्दल माझ्या मनात जी काही शंका किंवा नाकारण्याची भावना येते, ती केवळ प्रेमामुळे आणि तीच मोठी माया आहे.
त्वं कर्ता सर्वभूतानाम् अनादिनिधनो भवान् क्व च मे मानुषस्यैषा जिह्वा पुत्रेति वक्ष्यति
तू सर्व सृष्टीचा कर्ता आहेस, अनादी आणि अनंत आहेस; तरीही माझ्या माणसाच्या जिभेवर 'माझा मुलगा' असे शब्द कसे येतील?
जगद् एतज् जगन्नाथ संभूतम् अखिलं यतः कया युक्त्या विना मायां सो ऽस्मत्तः संभविष्यति
हे जगन्नाथा, ज्याच्यापासून हे सगळं जग निर्माण झालं आहे, तुझ्या मायेशिवाय आमच्यातून काहीही कसं निर्माण होईल? कोणत्या उपायाने हे शक्य आहे?
यस्मिन् प्रतिष्ठितं सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमम् स कोष्ठोत्सङ्गशयनो मनुष्याज् जायते कथम्
ज्याच्यात हे सगळं चराचर जग वास करते, जो ब्रह्मांडाच्या पोटात विसावतो, तो मनुष्यापासून कसा जन्माला येईल?
स त्वं प्रसीद परमेश्वर पाहि विश्वम् अंशावतारकरणैर् न ममासि पुत्रः आब्रह्मपादपमयं जगद् ईश सर्वं चित्ते विमोहयसि किं परमेश्वरात्मन्
म्हणून, परमेश्वरा, कृपा कर आणि या विश्वाचं रक्षण कर. तुझ्या अंशावतारांनी तू कार्य करतोस, पण तू माझा मुलगा नाहीस. ब्रह्मादिकांपासून गवताच्या पात्यापर्यंत सर्वांच्या मनात तू मोह निर्माण करतोस, हे परमात्मा, असं का करतोस?
मायाविमोहितदृशा तनयो ममेति कंसाद् भयं कृतवता तु मयातितीव्रम् नीतो ऽसि गोकुलम् अरातिभयाकुलस्य वृद्धिं गतो ऽसि मम चैव गवाम् अधीश
मायेच्या प्रभावाने मी तुला माझा मुलगा समजलो आणि कंसाच्या भीतीने फार मोठी चिंता सहन केली. गोकुळात तुला नेलं गेलं, गाईंचा स्वामी म्हणून तिथे वाढलास, आणि मी असहाय्य राहिलो.
कर्माणि रुद्रमरुदश्विशतक्रतूनां साध्यानि यानि न भवन्ति निरीक्षितानि त्वं विष्णुर् ईशजगताम् उपकारहेतोः प्राप्तो ऽसि नः परिगतः परमो विमोहः
रुद्र, मरुत, अश्विन आणि इंद्र यांच्या कर्तृत्वानेही जे शक्य होत नाही, ते तू सहज करतोस. विश्वाचा स्वामी विष्णू, तू आमच्या कल्याणासाठी आला आहेस, पण आम्ही अत्यंत मोठ्या मोहात अडकलेलो आहोत.
तौ समुत्पन्नविज्ञानौ भगवत्कर्मदर्शनात् देवकीवसुदेवौ तु दृष्ट्वा मायां पुनर् हरिः
भगवंताच्या लीला पाहून देवकी आणि वसुदेव यांना खरी जाणीव झाली, पण पुन्हा हरिच्या मायेमुळे त्यांना तीच माया दिसू लागली.
मोहाय यदुचक्रस्य विततान स वैष्णवीम् उवाच चाम्ब भोस् तात चिराद् उत्कण्ठितेन तु
त्याने यदुकुळाला मोहात टाकण्यासाठी आपली वैष्णवी माया पसरवली आणि म्हणाला, 'आई, बाबा, तुमच्या दीर्घ प्रतीक्षेनंतर मी आलो आहे.'
भवन्तौ कंसभीतेन दृष्टौ संकर्षणेन च कुर्वतां याति यः कालो मातापित्रोर् अपूजनम्
कंसाच्या भीतीने संकर्षणाने तुम्हा दोघांना पाहिलं होतं. आई-वडिलांची सेवा न करता गेलेला काळ व्यर्थ जातो.
स वृथा क्लेशकारी वै साधूनाम् उपजायते गुरुदेवद्विजातीनां मातापित्रोश् च पूजनम्
तो काळ व्यर्थ आणि दुःखदायक असतो, जेव्हा गुरु, देव, ब्राह्मण आणि आई-वडिल यांची सेवा केली जात नाही.
कुर्वतः सफलं जन्म देहिनस् तात जायते तत् क्षन्तव्यम् इदं सर्वम् अतिक्रमकृतं पितः कंसवीर्यप्रतापाभ्याम् आवयोः परवश्ययोः
हे वडिल, जो माणूस असं करतो त्याचं जन्म फळत: होतो. आम्ही कंसाच्या पराक्रमामुळे असहाय्य होतो, त्यामुळे आमचं हे सर्व अपराध माफ करा.
इत्य् उक्त्वाथ प्रणम्योभौ यदुवृद्धान् अनुक्रमात् पादानतिभिः सस्नेहं चक्रतुः पौरमानसम्
असं म्हणून त्यांनी यदुकुळातील वडीलधाऱ्यांना एकामागून एक वंदन केलं आणि प्रेमाने पाया पडून सर्वांचं मन जिंकलं.
कंसपत्न्यस् ततः कंसं परिवार्य हतं भुवि विलेपुर् मातरश् चास्य शोकदुःखपरिप्लुताः
नंतर कंसाच्या पत्नींनी त्याच्या मृतदेहाभोवती जमून रडायला सुरुवात केली, आणि त्याच्या माताही दुःखाने व्याकुळ झाल्या.
बहुप्रकारम् अस्वस्थाः पश्चात्तापातुरा हरिः ताः समाश्वासयाम् आस स्वयम् अस्राविलेक्षणः
त्या अनेक प्रकारे अस्वस्थ आणि पश्चात्तापाने त्रस्त होत्या, तेव्हा हरिने स्वतः अश्रूंनी डोळे भरून त्यांना धीर दिला.
उग्रसेनं ततो बन्धान् मुमोच मधुसूदनः अभ्यषिञ्चत् तथैवैनं निजराज्ये हतात्मजम्
मग मधुसूदनाने उग्रसेनाला कैदेतून सोडवलं आणि त्याचा मुलगा मारला गेला असतानाही त्याला पुन्हा राज्यावर बसवलं.
राज्ये ऽभिषिक्तः कृष्णेन यदुसिंहः सुतस्य सः चकार प्रेतकार्याणि ये चान्ये तत्र घातिताः
कृष्णाने राज्याभिषेक केल्यावर, यदुकुळाचा सिंह उग्रसेनाने आपल्या मुलासह तिथे मारल्या गेलेल्यांचेही अंत्यविधी केले.
कृतोर्ध्वदैहिकं चैनं सिंहासनगतं हरिः उवाचाज्ञापय विभो यत् कार्यम् अविशङ्कया
अंत्यविधी झाल्यावर आणि तो सिंहासनावर बसल्यावर, हरिने म्हटलं, 'स्वामी, आता काय करावं ते सांग, अजिबात संकोच करू नको.'
ययातिशापाद् वंशो ऽयम् अराज्यार्हो ऽपि सांप्रतम् मयि भृत्ये स्थिते देवान् आज्ञापयतु किं नृपैः
ययातिच्या शापामुळे हा वंश आता राज्य करण्यास अपात्र झाला आहे. मी तुमचा सेवक असताना, देवतांना आज्ञा द्या, राजांची गरज नाही.
इत्य् उक्त्वा चोग्रसेनं तु वायुं प्रति जगाद ह नृवाचा चैव भगवान् केशवः कार्यमानुषः
असं म्हणून भगवंत केशवाने उग्रसेनाला सांगितलं आणि मग वायुला मानवी भाषेत आपलं कार्य सांगितलं.
गच्छेन्द्रं ब्रूहि वायो त्वम् अलं गर्वेण वासव दीयताम् उग्रसेनाय सुधर्मा भवता सभा
इंद्रा, वायू, तुम्ही जा आणि सांगा — वासव, आता गर्व पुरे! ही सुधर्मा सभा उग्रसेनाला द्या.
कृष्णो ब्रवीति राजार्हम् एतद् रत्नम् अनुत्तमम् सुधर्माख्या सभा युक्तम् अस्यां यदुभिर् आसितुम्
कृष्ण म्हणतो: सुधर्मा नावाची ही अद्वितीय सभा राजांना योग्य आहे; यात यदू लोकांनी बसावे हे उचित आहे.
इत्य् उक्तः पवनो गत्वा सर्वम् आह शचीपतिम् ददौ सो ऽपि सुधर्माख्यां सभां वायोः पुरंदरः
वायूने तसे ऐकून, सगळं शचीपतीला सांगितलं; मग पुरंदराने सुधर्मा सभा वायूला दिली.
वायुना चाहृतां दिव्यां ते सभां यदुपुंगवाः बुभुजुः सर्वरत्नाढ्यां गोविन्दभुजसंश्रयाः
वायूने आणलेली ती दिव्य सभा, सर्व रत्नांनी भरलेली, गोविंदाच्या आश्रयाने यदूश्रेष्ठांनी उपभोगली.
विदिताखिलविज्ञानौ सर्वज्ञानमयाव् अपि शिष्याचार्यक्रमं वीरौ ख्यापयन्तौ यदूत्तमौ
सर्व ज्ञान जाणणारे आणि सर्वज्ञ असलेले हे यदूश्रेष्ठ वीर गुरु-शिष्य परंपरा लोकांसमोर प्रकट करीत होते.
ततः सांदीपनिं काश्यम् अवन्तिपुरवासिनम् अस्त्रार्थं जग्मतुर् वीरौ बलदेवजनार्दनौ
मग बलराम आणि जनार्दन हे दोन वीर अस्त्रविद्या शिकण्यासाठी अवंती नगरीत राहणाऱ्या काशी देशातील सांदीपनीकडे गेले.
तस्य शिष्यत्वम् अभ्येत्य गुरुवृत्तिपरौ हि तौ दर्शयां चक्रतुर् वीराव् आचारम् अखिले जने
त्यांच्या शिष्यत्व स्वीकारून, हे दोन्ही वीर गुरुसेवेत मन लावून, सर्व लोकांसमोर योग्य आचार दाखवत होते.
सरहस्यं धनुर्वेदं ससंग्रहम् अधीयताम् अहोरात्रैश् चतुःषष्ट्या तद् अद्भुतम् अभूद् द्विजाः
त्यांनी धनुर्वेदाचे सर्व रहस्यांसह संपूर्ण ग्रंथ दिवस-रात्र मिळून चौसष्ट दिवसांत शिकून घेतले; हे अद्भुत होते, द्विजांनो.