स्थाप्यः कुवलयापीडस् तेन तौ गोपदारकौ घातनीयौ नियुद्धाय रङ्गद्वारम् उपागतौ
'कुवलयापीडाला तिथे उभे करा; जे दोन गवळ्यांची मुले मल्लयुद्धासाठी दाराशी येतील, त्यांना त्याने ठार मारावे.'
तम् आज्ञाप्याथ दृष्ट्वा च मञ्चान् सर्वान् उपाहृतान् आसन्नमरणः कंसः सूर्योदयम् उदैक्षत
ती आज्ञा दिल्यावर आणि सर्व आसने लावलेली पाहून, कंसाला आपला मृत्यू जवळ आला आहे असे वाटले आणि तो सूर्य उगवण्याची वाट पाहू लागला.
ततः समस्तमञ्चेषु नागरः स तदा जनः राजमञ्चेषु चारूढाः सह भृत्यैर् महीभृतः
मग सर्व आसनांवर नगरातील लोक बसले आणि राजे आपल्या सेवकांसह राजासनांवर विराजमान झाले.
मल्लप्राश्निकवर्गश् च रङ्गमध्ये समीपगः कृतः कंसेन कंसो ऽपि तुङ्गमञ्चे व्यवस्थितः
मल्लयुद्धाचे पंच कंसाने रंगभूमीच्या मध्यभागी ठेवले आणि कंस स्वतः उंच आसनावर बसला.
अन्तःपुराणां मञ्चाश् च यथान्ये परिकल्पिताः अन्ये च वारमुख्यानाम् अन्ये नगरयोषिताम्
अंतःपुरातील स्त्रियांसाठी वेगवेगळी आसने लावली होती, काही मुख्य वेश्यांसाठी, तर काही नगरातील इतर स्त्रियांसाठी ठेवली होती.
नन्दगोपादयो गोपा मञ्चेष्व् अन्येष्व् अवस्थिताः अक्रूरवसुदेवौ च मञ्चप्रान्ते व्यवस्थितौ
नंदगोप आणि इतर गवळी वेगळ्या आसनांवर बसले होते, तर अक्रूर आणि वसुदेव आसनाच्या कडेला उभे होते.
नगरीयोषितां मध्ये देवकी पुत्रगर्धिनी अन्तकाले ऽपि पुत्रस्य द्रक्ष्यामीति मुखं स्थिता
नगरातील स्त्रियांच्या मध्ये देवकी बसली होती. तिला आपल्या मुलाची ओढ लागली होती आणि 'शेवटी का होईना, पण माझ्या मुलाचे मुख पाहीन' अशी आशा तिच्या चेहऱ्यावर होती.
वाद्यमानेषु तूर्येषु चाणूरे चातिवल्गति हाहाकारपरे लोक आस्फोटयति मुष्टिके
वाद्ये वाजू लागली, चाणूर उड्या मारू लागला, आणि लोक आनंदाने ओरडू लागले, तसेच मुठी आपटू लागले.
हत्वा कुवलयापीडं हस्त्यारोहप्रचोदितम् मदासृगनुलिप्ताङ्गौ गजदन्तवरायुधौ
हत्तीच्या चालवणाऱ्याने उचकवलेल्या कुवलयापीडाचा वध करून, त्यांच्या अंगावर हत्तीचे रक्त व मद लागले होते आणि ते मोठ्या दातांनी शस्त्र बनवून सज्ज झाले.
मृगमध्ये यथा सिंहौ गर्वलीलावलोकिनौ प्रविष्टौ सुमहारङ्गं बलदेवजनार्दनौ
मृगांच्या कळपात जसे सिंह गर्वाने खेळतात, तसे बलराम आणि जनार्दन मोठ्या रंगभूमीत आनंदाने प्रवेशले.
हाहाकारो महाञ् जज्ञे सर्वरङ्गेष्व् अनन्तरम् कृष्णो ऽयं बलभद्रो ऽयम् इति लोकस्य विस्मयात्
सर्वत्र एकदम मोठा गोंधळ उडाला, लोक आश्चर्याने म्हणू लागले, 'हा कृष्ण आहे, हा बलभद्र आहे.'
सो ऽयं येन हता घोरा पूतना सा निशाचरी प्रक्षिप्तं शकटं येन भग्नौ च यमलार्जुनौ
हीच ती व्यक्ती आहे जिने भयंकर पूतना राक्षसीचा वध केला, जीने गाडी उलथवली आणि दोन यमलार्जुन वृक्ष मोडले.
सो ऽयं यः कालियं नागं ननर्तारुह्य बालकः धृतो गोवर्धनो येन सप्तरात्रं महागिरिः
हा तोच मुलगा आहे ज्याने कालिय नागावर नाच केला आणि सात रात्रीसाठी गोवर्धन पर्वत उचलून धरला.
अरिष्टो धेनुकः केशी लीलयैव महात्मना हतो येन च दुर्वृत्तो दृश्यते सो ऽयम् अच्युतः
अरीष्ट, धेनुक आणि केशी हे सगळे दुष्ट त्याने सहजपणे मारले; पाहा, हाच अच्युत आहे.
अयं चास्य महाबाहुर् बलदेवो ऽग्रजो ऽग्रतः प्रयाति लीलया योषिन्मनोनयननन्दनः
याच्या पुढे त्याचा मोठा भाऊ बलदेव, बलवान बाहू असलेला, खेळकरपणे स्त्रियांच्या मनाला आणि डोळ्यांना आनंद देत चालला आहे.
अयं स कथ्यते प्राज्ञैः पुराणार्थावलोकिभिः गोपालो यादवं वंशं मग्नम् अभ्युद्धरिष्यति
हा तोच आहे ज्याची ज्ञानी लोक, पुराणांचा अर्थ जाणणारे, गोपाल म्हणून ओळख करतात, जो यादव वंशाचा उद्धार करणार आहे.
अयं स सर्वभूतस्य विष्णोर् अखिलजन्मनः अवतीर्णो महीम् अंशो नूनं भारहरो भुवः
हा तोच आहे, सर्व जीवांचा जन्मदाता विष्णूचा अंश, जो पृथ्वीवर अवतरला आहे, नक्कीच पृथ्वीचा भार हलका करण्यासाठी.
इत्य् एवं वर्णिते पौरै रामे कृष्णे च तत्क्षणात् उरस् तताप देवक्याः स्नेहस्नुतपयोधरम्
लोक राम आणि कृष्णाचे असे वर्णन करत असताना, त्याच क्षणी देवकीचे हृदय मायेने भरून आले, तिच्या छातीवर प्रेमाने दुधाचे थेंब उमटले.
महोत्सवम् इवालोक्य पुत्राव् एव विलोकयन् युवेव वसुदेवो ऽभूद् विहायाभ्यागतां जराम्
मुलांना पाहून जणू काही मोठा उत्सवच सुरू आहे असे वाटले; वसुदेव फक्त त्यांच्याकडे पाहू लागला आणि त्याने आपले वार्धक्य विसरून पुन्हा तरुण झाला.
विस्तारिताक्षियुगला राजान्तःपुरयोषितः नागरस्त्रीसमूहश् च द्रष्टुं न विरराम तौ
राजवाड्यातील स्त्रिया आणि नगरातील स्त्रियांचे डोळे मोठे झाले होते; त्या दोघांकडे पाहणे त्या थांबवतच नव्हत्या.
सख्यः पश्यत कृष्णस्य मुखम् अप्य् अम्बुजेक्षणम् गजयुद्धकृतायासस्वेदाम्बुकणिकाञ्चितम्
मित्रांनो, पाहा कृष्णाचे कमळासारखे डोळे असलेले मुख, हत्तीच्या युद्धात आलेल्या श्रमाच्या घामाच्या थेंबांनी सजलेले.
विकासीव सरोम्भोजम् अवश्यायजलोक्षितम् परिभूताक्षरं जन्म सफलं क्रियतां दृशः
त्याचे मुख जणू दवाने ओलावलेले उमललेले कमळ आहे; त्याला पाहून डोळ्यांचा जन्मच सार्थकी लागतो, कारण हे दृश्य शब्दांपलीकडचे आहे.
श्रीवत्साङ्कं जगद्धाम बालस्यैतद् विलोक्यताम् विपक्षक्षपणं वक्षो भुजयुग्मं च भामिनि
श्रीवत्साचा चिन्ह असलेला, जगाचे आश्रय असलेला हा बालक पाहा; सुंदर स्त्री, त्याचे शत्रूंचा नाश करणारे वक्षस्थळ आणि भुजाद्वय पाहा.
वल्गता मुष्टिकेनैव चाणूरेण तथा परैः क्रियते बलभद्रस्य हास्यम् ईषद् विलोक्यताम्
मुष्टिक, चाणूर आणि इतरांशी कुस्ती करताना बलभद्राच्या चेहऱ्यावर उमटणारे हसू पाहा, ते किती सुंदर आहे.
सख्यः पश्यत चाणूरं नियुद्धार्थम् अयं हरिः समुपैति न सन्त्य् अत्र किं वृद्धा युक्तकारिणः
मित्रांनो, पाहा, हरि चाणूराशी कुस्ती करण्यासाठी पुढे जात आहे; येथे वडीलधारे लोक नाहीत का, जे योग्य ते करतील?
क्व यौवनोन्मुखीभूतः सुकुमारतनुर् हरिः क्व वज्रकठिनाभोगशरीरो ऽयं महासुरः
एकीकडे कोवळ्या वयाचा, नाजूक शरीराचा हरि आणि दुसरीकडे वज्रासारखा कठीण देह असलेला हा भयंकर राक्षस!
इमौ सुललितौ रङ्गे वर्तेते नवयौवनौ दैतेयमल्लाश् चाणूरप्रमुखास् त्व् अतिदारुणाः
हे दोघे सुंदर, तरुण आणि रंगभूमीवर उभे आहेत; तर चाणूरसारखे दैत्य-मल्ल अतिशय भयंकर आहेत.
नियुद्धप्राश्निकानां तु महान् एष व्यतिक्रमः यद् बालबलिनोर् युद्धं मध्यस्थैः समुपेक्ष्यते
कुस्ती जाणणाऱ्यांसाठी हे मोठे चुकीचे आहे की दोन कोवळ्या मुलांची लढाई मधल्यामधल्या लोकांनी दुर्लक्षून पाहिली जाते.
इत्थं पुरस्त्रीलोकस्य वदतश् चालयन् भुवम् ववर्ष हर्षोत्कर्षं च जनस्य भगवान् हरिः
अशी प्रकारे, तीनही लोकांसमोर बोलताना, पृथ्वी हलवत, भगवान हरिने सर्व लोकांवर मोठा आनंद आणि उत्साहाचा वर्षाव केला.
बलभद्रो ऽपि चास्फोट्य ववल्ग ललितं यदा पदे पदे तदा भूमिर् न शीर्णा यत् तद् अद्भुतम्
बलरामसुद्धा प्रत्येक पावलावर उड्या मारत आणि सुंदरपणे पाय आपटत होता, पण तरीही पृथ्वी फाटली नाही — हे खरंच आश्चर्यकारक होतं!