आयास्ये भवतीगेहम् इति तां प्राह केशवः विससर्ज जहासोच्चै रामस्यालोक्य चाननम्
केशवाने तिला हसत उत्तर दिलं, 'मी तुझ्या घरी येईन,' आणि तिला परत पाठवलं. मग मोठ्याने हसून रामाकडे पाहिलं.
भक्तिच्छेदानुलिप्ताङ्गौ नीलपीताम्बराव् उभौ धनुःशालां ततो यातौ चित्रमाल्योपशोभितौ
सुगंधी उटणे लावलेले, निळ्या आणि पिवळ्या वस्त्रातले ते दोघे, सुंदर माळांनी सजलेल्या धनुष्यशाळेत गेले.
अध्यास्य च धनूरत्नं ताभ्यां पृष्टैस् तु रक्षिभिः आख्यातं सहसा कृष्णो गृहीत्वापूरयद् धनुः
कृष्णाने ते उत्तम धनुष्य घेतले आणि मागे उभ्या असलेल्या रक्षकांनी विचारले असता, त्याला अचानक कळले आणि त्याने ते धनुष्य उचलून ओढले.
ततः पूरयता तेन भज्यमानं बलाद् धनुः चकारातिमहाशब्दं मथुरा तेन पूरिता
मग कृष्णाने ते धनुष्य ओढताना, ते जोरात तुटले आणि फार मोठा आवाज झाला. त्या आवाजाने संपूर्ण मथुरा दुमदुमली.
अनुयुक्तौ ततस् तौ च भग्ने धनुषि रक्षिभिः रक्षिसैन्यं निकृत्योभौ निष्क्रान्तौ कार्मुकालयात्
धनुष्य तुटल्यावर, रक्षकांनी त्या दोघांना घेरले. पण त्यांनी रक्षकांची फौज हरवली आणि दोघेही शस्त्रागारातून बाहेर पडले.
अक्रूरागमवृत्तान्तम् उपलभ्य तथा धनुः भग्नं श्रुत्वाथ कंसो ऽपि प्राह चाणूरमुष्टिकौ
अक्रूराचा आगमन आणि धनुष्याचा प्रकार कळल्यावर, तसेच धनुष्य तुटल्याचे ऐकून, कंसाने चाणूर आणि मुश्टिकाला बोलावले.
गोपालदारकौ प्राप्तौ भवद्भ्यां तौ ममाग्रतः मल्लयुद्धेन हन्तव्यौ मम प्राणहरौ हि तौ
हे दोन्ही गवळ्यांची मुले आली आहेत, त्यांना तुम्ही दोघांनी माझ्यासमोर आणा. त्यांनी माझा जीव घ्यायचा आहे, म्हणून तुम्ही त्यांना मल्लयुद्धात मारून टाका.
नियुद्धे तद्विनाशेन भवद्भ्यां तोषितो ह्य् अहम् दास्याम्य् अभिमतान् कामान् नान्यथैतन् महाबलौ
तुम्ही जर त्या दोघांचा युध्दात नाश करून मला खूष केले, तर मी तुम्हाला हवे ते वर देईन; नाहीतर हे दोघे फार बलवान आहेत.
न्यायतो ऽन्यायतो वापि भवद्भ्यां तौ ममाहितौ हन्तव्यौ तद्वधाद् राज्यं सामान्यं वो भविष्यति
नीतीने किंवा अनीतीने, तुम्ही दोघांनी हे माझे शत्रू मारलेच पाहिजेत. त्यांचा वध झाला की राज्य तुमच्यात वाटले जाईल.
इत्य् आदिश्य स तौ मल्लौ ततश् चाहूय हस्तिपम् प्रोवाचोच्चैस् त्वया मत्तः समाजद्वारि कुञ्जरः
असे सांगून, कंसाने त्या दोन्ही मल्लांना आज्ञा दिली आणि मग हस्तिपालाला बोलावून मोठ्याने सांगितले, 'माझ्या सांगण्यावरून उन्मत्त हत्ती सभेच्या दारात उभा करा.'
स्थाप्यः कुवलयापीडस् तेन तौ गोपदारकौ घातनीयौ नियुद्धाय रङ्गद्वारम् उपागतौ
'कुवलयापीडाला तिथे उभे करा; जे दोन गवळ्यांची मुले मल्लयुद्धासाठी दाराशी येतील, त्यांना त्याने ठार मारावे.'
तम् आज्ञाप्याथ दृष्ट्वा च मञ्चान् सर्वान् उपाहृतान् आसन्नमरणः कंसः सूर्योदयम् उदैक्षत
ती आज्ञा दिल्यावर आणि सर्व आसने लावलेली पाहून, कंसाला आपला मृत्यू जवळ आला आहे असे वाटले आणि तो सूर्य उगवण्याची वाट पाहू लागला.
ततः समस्तमञ्चेषु नागरः स तदा जनः राजमञ्चेषु चारूढाः सह भृत्यैर् महीभृतः
मग सर्व आसनांवर नगरातील लोक बसले आणि राजे आपल्या सेवकांसह राजासनांवर विराजमान झाले.
मल्लप्राश्निकवर्गश् च रङ्गमध्ये समीपगः कृतः कंसेन कंसो ऽपि तुङ्गमञ्चे व्यवस्थितः
मल्लयुद्धाचे पंच कंसाने रंगभूमीच्या मध्यभागी ठेवले आणि कंस स्वतः उंच आसनावर बसला.
अन्तःपुराणां मञ्चाश् च यथान्ये परिकल्पिताः अन्ये च वारमुख्यानाम् अन्ये नगरयोषिताम्
अंतःपुरातील स्त्रियांसाठी वेगवेगळी आसने लावली होती, काही मुख्य वेश्यांसाठी, तर काही नगरातील इतर स्त्रियांसाठी ठेवली होती.
नन्दगोपादयो गोपा मञ्चेष्व् अन्येष्व् अवस्थिताः अक्रूरवसुदेवौ च मञ्चप्रान्ते व्यवस्थितौ
नंदगोप आणि इतर गवळी वेगळ्या आसनांवर बसले होते, तर अक्रूर आणि वसुदेव आसनाच्या कडेला उभे होते.
नगरीयोषितां मध्ये देवकी पुत्रगर्धिनी अन्तकाले ऽपि पुत्रस्य द्रक्ष्यामीति मुखं स्थिता
नगरातील स्त्रियांच्या मध्ये देवकी बसली होती. तिला आपल्या मुलाची ओढ लागली होती आणि 'शेवटी का होईना, पण माझ्या मुलाचे मुख पाहीन' अशी आशा तिच्या चेहऱ्यावर होती.
वाद्यमानेषु तूर्येषु चाणूरे चातिवल्गति हाहाकारपरे लोक आस्फोटयति मुष्टिके
वाद्ये वाजू लागली, चाणूर उड्या मारू लागला, आणि लोक आनंदाने ओरडू लागले, तसेच मुठी आपटू लागले.
हत्वा कुवलयापीडं हस्त्यारोहप्रचोदितम् मदासृगनुलिप्ताङ्गौ गजदन्तवरायुधौ
हत्तीच्या चालवणाऱ्याने उचकवलेल्या कुवलयापीडाचा वध करून, त्यांच्या अंगावर हत्तीचे रक्त व मद लागले होते आणि ते मोठ्या दातांनी शस्त्र बनवून सज्ज झाले.
मृगमध्ये यथा सिंहौ गर्वलीलावलोकिनौ प्रविष्टौ सुमहारङ्गं बलदेवजनार्दनौ
मृगांच्या कळपात जसे सिंह गर्वाने खेळतात, तसे बलराम आणि जनार्दन मोठ्या रंगभूमीत आनंदाने प्रवेशले.
हाहाकारो महाञ् जज्ञे सर्वरङ्गेष्व् अनन्तरम् कृष्णो ऽयं बलभद्रो ऽयम् इति लोकस्य विस्मयात्
सर्वत्र एकदम मोठा गोंधळ उडाला, लोक आश्चर्याने म्हणू लागले, 'हा कृष्ण आहे, हा बलभद्र आहे.'
सो ऽयं येन हता घोरा पूतना सा निशाचरी प्रक्षिप्तं शकटं येन भग्नौ च यमलार्जुनौ
हीच ती व्यक्ती आहे जिने भयंकर पूतना राक्षसीचा वध केला, जीने गाडी उलथवली आणि दोन यमलार्जुन वृक्ष मोडले.
सो ऽयं यः कालियं नागं ननर्तारुह्य बालकः धृतो गोवर्धनो येन सप्तरात्रं महागिरिः
हा तोच मुलगा आहे ज्याने कालिय नागावर नाच केला आणि सात रात्रीसाठी गोवर्धन पर्वत उचलून धरला.
अरिष्टो धेनुकः केशी लीलयैव महात्मना हतो येन च दुर्वृत्तो दृश्यते सो ऽयम् अच्युतः
अरीष्ट, धेनुक आणि केशी हे सगळे दुष्ट त्याने सहजपणे मारले; पाहा, हाच अच्युत आहे.
अयं चास्य महाबाहुर् बलदेवो ऽग्रजो ऽग्रतः प्रयाति लीलया योषिन्मनोनयननन्दनः
याच्या पुढे त्याचा मोठा भाऊ बलदेव, बलवान बाहू असलेला, खेळकरपणे स्त्रियांच्या मनाला आणि डोळ्यांना आनंद देत चालला आहे.
अयं स कथ्यते प्राज्ञैः पुराणार्थावलोकिभिः गोपालो यादवं वंशं मग्नम् अभ्युद्धरिष्यति
हा तोच आहे ज्याची ज्ञानी लोक, पुराणांचा अर्थ जाणणारे, गोपाल म्हणून ओळख करतात, जो यादव वंशाचा उद्धार करणार आहे.
अयं स सर्वभूतस्य विष्णोर् अखिलजन्मनः अवतीर्णो महीम् अंशो नूनं भारहरो भुवः
हा तोच आहे, सर्व जीवांचा जन्मदाता विष्णूचा अंश, जो पृथ्वीवर अवतरला आहे, नक्कीच पृथ्वीचा भार हलका करण्यासाठी.
इत्य् एवं वर्णिते पौरै रामे कृष्णे च तत्क्षणात् उरस् तताप देवक्याः स्नेहस्नुतपयोधरम्
लोक राम आणि कृष्णाचे असे वर्णन करत असताना, त्याच क्षणी देवकीचे हृदय मायेने भरून आले, तिच्या छातीवर प्रेमाने दुधाचे थेंब उमटले.
महोत्सवम् इवालोक्य पुत्राव् एव विलोकयन् युवेव वसुदेवो ऽभूद् विहायाभ्यागतां जराम्
मुलांना पाहून जणू काही मोठा उत्सवच सुरू आहे असे वाटले; वसुदेव फक्त त्यांच्याकडे पाहू लागला आणि त्याने आपले वार्धक्य विसरून पुन्हा तरुण झाला.
विस्तारिताक्षियुगला राजान्तःपुरयोषितः नागरस्त्रीसमूहश् च द्रष्टुं न विरराम तौ
राजवाड्यातील स्त्रिया आणि नगरातील स्त्रियांचे डोळे मोठे झाले होते; त्या दोघांकडे पाहणे त्या थांबवतच नव्हत्या.