तन्मात्ररूपिणे ऽचिन्त्यमहिम्ने परमात्मने व्यापिने नैकरूपैकस्वरूपाय नमो नमः
ज्यांचे स्वरूप सूक्ष्म तत्त्वांसारखे आहे, ज्यांची महती मनाला न समजणारी आहे, जे सर्वत्र व्यापलेले, अनेक रूपे असूनही एकच खरे स्वरूप असलेले आहेत, अशा परमात्म्याला मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
शब्दरूपाय ते ऽचिन्त्यहविर्भूताय ते नमः नमो विज्ञानरूपाय पराय प्रकृतेः प्रभो
ज्यांचे रूप शब्द आहे, ज्यांचे प्रकट स्वरूप मनाच्या पलीकडचे आहे, ज्यांचे स्वरूप ज्ञान आहे, जे प्रकृतीचे श्रेष्ठ स्वामी आहेत, अशा तुम्हाला मी नमस्कार करतो.
भूतात्मा चेन्द्रियात्मा च प्रधानात्मा तथा भवान् आत्मा च परमात्मा च त्वम् एकः पञ्चधा स्थितः
तुम्ही सर्व जीवांचे आत्मा, इंद्रियांचे आत्मा, प्रधान तत्त्वाचा आत्मा, जीवात्मा आणि परमात्मा — या पाचही रूपांनी तुम्हीच सर्वत्र आहात.
प्रसीद सर्वधर्मात्मन् क्षराक्षर महेश्वर ब्रह्मविष्णुशिवाद्याभिः कल्पनाभिर् उदीरितः
सर्व धर्मांचा आत्मा असलेल्या, नाशवंत आणि अविनाशी अशा महेश्वरा, ब्रह्मा, विष्णु, शिव आणि इतरांच्या कल्पनांनी ज्यांचे वर्णन होते, अशा प्रभो, कृपा करा.
अनाख्येयस्वरूपात्मन्न् अनाख्येयप्रयोजन अनाख्येयाभिधान त्वां नतो ऽस्मि परमेश्वरम्
ज्यांचे स्वरूप, हेतू आणि नाव सांगता येत नाही, अशा परब्रह्म परमेश्वराला मी वंदन करतो.
न यत्र नाथ विद्यन्ते नामजात्यादिकल्पनाः तद् ब्रह्म परमं नित्यम् अविकारि भवान् अजः
नाथा, जिथे नाव, जाती यांसारख्या कोणत्याही कल्पना नाहीत, तेच परम, शाश्वत, अपरिवर्तनीय ब्रह्म आहे; तुम्हीच अजन्मा आहात.
न कल्पनाम् ऋते ऽर्थस्य सर्वस्याधिगमो यतः ततः कृष्णाच्युतानन्त विष्णुसंज्ञाभिर् ईड्यसे
कारण सर्व वस्तूंचे समजणे कल्पनेवरच अवलंबून असते, म्हणूनच कृष्णा, अच्युत, अनंत, तुम्ही विष्णु आणि इतर नावांनी स्तुत्य आहात.
सर्वात्मंस् त्वम् अज विकल्पनाभिर् एतैर् देवास् त्वं जगद् अखिलं त्वम् एव विश्वम् विश्वात्मंस् त्वम् अतिविकारभेदहीनः सर्वस्मिन् नहि भवतो ऽस्ति किंचिद् अन्यत्
तुम्ही सर्वांचा आत्मा, अजन्मा, आणि या कल्पनांनीच तुम्ही देवता आहात; तुम्हीच हे संपूर्ण जग, विश्वाचा आत्मा, सर्व बदल व भेदांपासून मुक्त; तुमच्याशिवाय दुसरे काहीच नाही.
त्वं ब्रह्मा पशुपतिर् अर्यमा विधाता त्वं धाता त्रिदशपतिः समीरणो ऽग्निः तोयेशो धनपतिर् अन्तकस् त्वम् एको भिन्नात्मा जगद् अपि पासि शक्तिभेदैः
तुम्ही ब्रह्मा, पशुपति, अर्यमान, सृष्टीकर्ता, पालनकर्ता, देवांचा स्वामी, वायू, अग्नी, पाण्याचे स्वामी, धनाचा स्वामी आणि मृत्यू — हे सर्व तुम्हीच आहात. एक असूनही विविध शक्तींनी तुम्हीच जगाचे रक्षण करता.
विश्वं भवान् सृजति हन्ति गभस्तिरूपो विश्वं च ते गुणमयो ऽयम् अज प्रपञ्चः रूपं परं सदितिवाचकम् अक्षरं यज् ज्ञानात्मने सदसते प्रणतो ऽस्मि तस्मै
तुम्ही विश्वाची निर्मिती करता, नाश करता, किरणरूपाने प्रकट होता; हे सगळे गुणांनी बनलेले जग तुमचे अजन्म स्वरूप आहे. 'सत्' या अक्षररूपाने जे परब्रह्म आहे, जे ज्ञानस्वरूप, सत्-असत् दोन्हींचा आत्मा आहे, त्याला मी वंदन करतो.
ॐ नमो वासुदेवाय नमः संकर्षणाय च प्रद्युम्नाय नमस् तुभ्यम् अनिरुद्धाय ते नमः
ॐ, वासुदेवाला नमस्कार, संकर्षणाला नमस्कार, प्रद्युम्नाला नमस्कार, आणि अनिरुद्धालाही नमस्कार.
एवम् अन्तर् जले कृष्णम् अभिष्टूय स यादवः अर्घयाम् आस सर्वेशं धूपपुष्पैर् मनोमयैः
अशा प्रकारे त्या यदुवंशीयाने पाण्यात कृष्णाची स्तुती केली आणि सर्वांच्या स्वामीस मनाने केलेल्या धूप व फुलांनी अर्घ्य अर्पण केला.
परित्यज्यान्यविषयं मनस् तत्र निवेश्य सः ब्रह्मभूते चिरं स्थित्वा विरराम समाधितः
त्याने इतर सर्व विषय सोडून मन तिथेच स्थिर केले; ब्रह्मस्वरूपात दीर्घकाळ रमून तो समाधिस्त झाला आणि शांत बसला.
कृतकृत्यम् इवात्मानं मन्यमानो द्विजोत्तमाः आजगाम रथं भूयो निर्गम्य यमुनाम्भसः
त्याने स्वतःचे कर्तव्य पूर्ण झाले असे समजून, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, पुन्हा यमुनाच्या पाण्यातून बाहेर येऊन आपल्या रथाकडे गेला.
रामकृष्णौ ददर्शाथ यथापूर्वम् अवस्थितौ विस्मिताक्षं तदाक्रूरं तं च कृष्णो ऽभ्यभाषत
त्याने राम आणि कृष्णाला पूर्वीप्रमाणे उभे पाहिले; त्या वेळी कृष्णाने अक्रूराच्या विस्मित नजरेला पाहून त्याच्याशी बोलायला सुरुवात केली.
किं त्वया दृष्टम् आश्चर्यम् अक्रूर यमुनाजले विस्मयोत्फुल्लनयनो भवान् संलक्ष्यते यतः
अक्रूरा, यमुनाच्या पाण्यात तुला कोणते अद्भुत दृश्य दिसले की तुझे डोळे आश्चर्याने मोठे झाले आहेत?
अन्तर् जले यद् आश्चर्यं दृष्टं तत्र मयाच्युत तद् अत्रैव हि पश्यामि मूर्तिमत् पुरतः स्थितम्
अच्युत, पाण्यात मी जे अद्भुत पाहिलं, तेच मी आता इथे तुझ्या समोर साकार रूपात पाहतो आहे.
जगद् एतन् महाश्चर्यरूपं यस्य महात्मनः तेनाश्चर्यपरेणाहं भवता कृष्ण संगतः
हे संपूर्ण जग त्या महान आत्म्याचं आहे आणि तेच किती अद्भुत आहे! कृष्णा, तू तर सर्व अद्भुतांनाही मागे टाकतोस; तुझ्यामुळेच मी तुझ्याशी एकरूप झालो आहे.
तत् किम् एतेन मथुरां प्रयामो मधुसूदन बिभेमि कंसाद् धिग् जन्म परपिण्डोपजीविनः
मग या सगळ्याचा काय उपयोग? चला, आपण मथुरेला जाऊ या, मधुसूदन. मला कंसाची भीती वाटते—जे दुसऱ्यांवर अवलंबून जगतात, त्यांच्या जन्माला शाप असो.
इत्य् उक्त्वा चोदयाम् आस तान् हयान् वातरंहसः संप्राप्तश् चापि सायाह्ने सो ऽक्रूरो मथुरां पुरीम् विलोक्य मथुरां कृष्णं रामं चाह स यादवः
असं म्हणून, त्याने घोड्यांना वेगाने हाकलं, आणि संध्याकाळी तो यादव अक्रूर मथुरा नगरीत पोहोचला. मथुरा पाहून त्याने कृष्ण आणि राम यांना बोलावलं.
पद्भ्यां यातं महावीर्यौ रथेनैको विशाम्य् अहम् गन्तव्यं वसुदेवस्य नो भवद्भ्यां तथा गृहे युवयोर् हि कृते वृद्धः कंसेन स निरस्यते
तुम्ही दोघे वीर पायी जा; मी एकटाच रथातून जाईन. वसुदेवाच्या घरी तुम्ही जाऊ नये, कारण तुमच्यामुळे कंस त्या वृद्धाला घरातून हाकलतो आहे.
इत्य् उक्त्वा प्रविवेशासाव् अक्रूरो मथुरां पुरीम् प्रविष्टौ रामकृष्णौ च राजमार्गम् उपागतौ
असं म्हणून अक्रूर मथुरा नगरीत गेला, आणि रामकृष्ण राजमार्गावरून आत गेले.
स्त्रीभिर् नरैश् च सानन्दलोचनैर् अभिविक्षितौ जग्मतुर् लीलया वीरौ प्राप्तौ बालगजाव् इव
महिला आणि पुरुष आनंदाने डोळे भरून त्या दोन्ही वीरांकडे पाहू लागले. ते दोघे खेळत खेळत, जणू काही दोन लहान हत्तीच चालले आहेत, असे वाटत होते.
भ्रममाणौ तु तौ दृष्ट्वा रजकं रङ्गकारकम् अयाचेतां स्वरूपाणि वासांसि रुचिराणि तौ
फिरताना त्यांनी एक रंगरेज आणि एक वेषभूषाकार पाहिला. त्यांनी स्वतःच्या रूपाला शोभणारी सुंदर वस्त्रे मागितली.
कंसस्य रजकः सो ऽथ प्रसादारूढविस्मयः बहून्य् आक्षेपवाक्यानि प्राहोच्चै रामकेशवौ
कंसाचा तो रंगरेज त्यांच्या सौजन्यावर आश्चर्यचकित झाला आणि राम व केशव यांना मोठ्याने कठोर शब्द बोलू लागला.
ततस् तलप्रहारेण कृष्णस् तस्य दुरात्मनः पातयाम् आस कोपेन रजकस्य शिरो भुवि
तेव्हा कृष्णाने रागाने त्या दुष्ट रंगरेजाच्या तोंडावर जोरदार चापटी मारली आणि त्याचं डोकं जमिनीवर आपटलं.
हत्वादाय च वस्त्राणि पीतनीलाम्बरौ ततः कृष्णरामौ मुदायुक्तौ मालाकारगृहं गतौ
त्याला ठार मारून त्यांनी वस्त्रे घेतली, आणि मग कृष्ण-राम पिवळी व निळी वस्त्रे घालून आनंदाने माळकाराच्या घरी गेले.
विकासिनेत्रयुगलो मालाकारो ऽतिविस्मितः एतौ कस्य कुतो यातौ मनसाचिन्तयत् ततः
माळकाराच्या डोळ्यांत आश्चर्य होतं; तो मनात विचार करू लागला—'हे दोघे कोण आणि कुठून आले असावेत?'
पीतनीलाम्बरधरौ दृष्ट्वातिसुमनोहरौ स तर्कयाम् आस तदा भुवं देवाव् उपागतौ
त्यांनी पिवळी आणि निळी वस्त्रे घातलेली, फारच मनोहारी दिसत होते. तेव्हा त्याला वाटलं—'देवच पृथ्वीवर आले असावेत.'
विकाशिमुखपद्माभ्यां ताभ्यां पुष्पाणि याचितः भुवं विष्टभ्य हस्ताभ्यां पस्पर्श शिरसा महीम्
कमळासारखी फुललेली दोन तोंडं असलेल्या त्या दोघांनी फुलं मागितली. त्यावर माळकाराने हातांनी पृथ्वीला स्पर्श केला आणि डोकं झुकवलं.