राजा पक्ष्यांच्या कथा पुढे सांगताना म्हणतो, "माझ्या मनात त्या शिकाऱ्याच्या कोणत्याही दोषाची आठवण येत नाही; तू तुझे मन धर्मात स्थिर ठेव. गुरू हा द्विजांसाठी अग्नी आहे; आणि सर्व वर्णांमध्ये ब्राह्मण हा शिक्षक आहे. स्त्रियांसाठी पतीच शिक्षक असतो; अतिथी हा सर्वांसाठी शिक्षक आहे. जे लोक आलेल्या अतिथीला मधुर वचनांनी संतुष्ट करतात, त्यांची सर्वत्र प्रशंसा होते." "अशा व्यक्तीसाठी वाणीची देवी नक्कीच प्रसन्न होते. त्याला अन्न दिल्यास, खुद्द इंद्रही संतुष्ट होतो. पितर पाय धुतल्याने संतुष्ट होतात, प्रजापती अन्न-पाण्याने प्रसन्न होतो; अशा सेवा केल्याने लक्ष्मी विष्णूवर प्रसन्न होते. सर्व देवता शय्येवर उपस्थित असतात; म्हणून अतिथी सर्वात जास्त आदरणीय आहे. सूर्यास्तानंतर थकून आलेला अतिथी, जेव्हा घरात प्रवेश करतो, तेव्हा त्याला देवांचा स्वरूप मानावे, कारण तो सर्व यज्ञांचे फल आहे." "थकून आलेल्या अतिथीच्या मागे सर्व देव, पितर आणि अग्नी येतात; तो संतुष्ट झाला तर ते आनंदित होतात, आणि तो असंतुष्ट राहिला तर तेही असंतुष्ट राहतात. म्हणून, प्रिय पत्नी, तू सर्व मनाने दुःख सोड आणि शांती प्राप्त कर; तुझे मन शुद्ध ठेव आणि धर्माचे आचरण कर." "सहाय्य आणि अपकार दोन्ही उत्तम मानले जातात; जो मदत करतो त्याला सर्वजण मदत परत करतात. पण जो अपकार करणाऱ्याला मदत करतो, तोच पुण्यवान आहे आणि त्याला उत्तम फल मिळते. तू दोघांसाठी योग्य बोलली आहेस, मला ते उत्तम वाटते; पण अजून काही सांगायचे आहे—ऐक, सुंदर मुखवाली." "कोणी हजार भार उचलतो, कोणी शंभर, कोणी दहा; काही सहजपणे स्वतःचा भार सांभाळतात, पण आम्ही या कठीण पोटाचा भार घेतो. काहींच्या खड्ड्यात धान्य आणि धन असते, काहींच्या गाठोड्यात धन असते; काहींच्या मडक्यात धन असते, आणि आमचे धन आमच्या चोचीत आहे." "हे शुभेच्छे, या थकलेल्या अतिथीचा सत्कार मी कसा करू? अग्नी, पाणी, शुभ वचन, गवत, लाकूड इत्यादी देखील मागणाऱ्याला द्यावे; हा शिकारी थंडीने त्रस्त आहे." हे प्रेमळ शब्द ऐकून, पक्ष्यांचा राजा झाडावर चढला, चारही बाजूंनी पाहिले आणि दूर अग्नी दिसला. तो अग्नीच्या ठिकाणी गेला, आपल्या चोचीत जळती काडी आणली आणि शिकाऱ्याच्या पुढे, त्या लहान कपोताच्या समोर, अग्नी प्रज्वलित केला. रात्रीच्या मध्यभागी, कपोतांचा राजा पुन्हा पुन्हा कोरडे लाकूड, पाने आणि गवत अग्नीवर ठेवू लागला. अग्नी प्रज्वलित झालेला पाहून, थंडीने त्रस्त शिकारीने आपले थकलेले अंग तापवले आणि आराम मिळवला. पण शिकारीला भुकेच्या ज्वाळांनी त्रस्त पाहून, कपोत पत्नीने आपल्या पतीला म्हणाली, "माझी मुक्तता करू नकोस, हे पुण्यशील." "माझ्या स्वतःच्या शरीराने मी या दुखित शिकाऱ्याला संतुष्ट करीन; तू, हे धर्मप्रिय, अतिथींच्या सन्मानासाठी राखलेल्या लोकांना मिळणाऱ्या लोकांना प्राप्त हो." "मी इथे आहे तोपर्यंत तुझे कर्तव्य पूर्ण झाले नाही; मीच आता अतिथी होते—माझी परवानगी दे, हे शुभेच्छे." असे म्हणत, तिने अग्नीला तीन वेळा प्रदक्षिणा केली, चार हात असलेल्या सर्वात्मा, महान विष्णू, भक्तांचा आश्रय यांचा स्मरण केला. "तू इच्छित तसा उपभोग घे," असे म्हणत ती अग्नीत प्रवेशली; तिचे जीवन ज्वाळांत अर्पण पाहून शिकारी बोलला, "अरे, मानव शरीराचा जीवनाला लाज—पक्ष्यांच्या राजाने माझ्यासाठी इतके वीर कृत्य केले." शिकारी असे बोलत असताना, कपोत पत्नीने त्याला संबोधले, "माझी मुक्तता कर, हे पुण्यशील; माझा पती दूर जात आहे." तिचे शब्द ऐकून, शिकारीने भयाने थरथरत कपोत पत्नीला पिंजऱ्यातून मुक्त केले. ती मग आपल्या पतीची प्रदक्षिणा करून अग्नीपाशी त्याला गाणे गाऊ लागली. "स्त्रियांचा सर्वात श्रेष्ठ धर्म म्हणजे पतीचा अनुसरण करणे; हा मार्ग वेदांनी सांगितला आहे आणि सर्व लोकांत आदरणीय आहे. जसा साप पकडणारा सापाला जोराने त्याच्या बिलातून ओढतो, तशी पतिव्रता पत्नी पतीला अनुसरून त्याच्यासोबत स्वर्गात जाते." "मानव शरीरावर साडेतीन कोटी केस जसे असतात, तितके वर्ष पतीचा अनुसरण करणारी पत्नी स्वर्गात राहते." पृथ्वी, देव, गंगा आणि वृक्षांना नमस्कार करून, आपल्या संततीला धीर देत ती शिकाऱ्याला म्हणाली, "तुझ्या कृपेने, हे पुण्यशील, मला हे मिळाले; माझ्या संततीबद्दल क्षमा कर, मी पतीसोबत स्वर्गात जाते." असे म्हणत, ती पुण्यशील कपोत पत्नी यज्ञाग्नीत प्रवेशली; तिच्या ज्वाळांत प्रवेशाने जयजयकार झाले. आकाशात सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिव्य महाल प्रकट झाला; त्यावर कपोत दांपत्य, देवांसारखे, विराजमान झाले. आनंदाने भरलेले दोघे शिकाऱ्याला, जो आश्चर्याने स्तब्ध झाला होता, म्हणाले, "चल, आपण देवांच्या लोकात जाऊ; तुला आमंत्रण मिळाले आहे, हे बुद्धिमान. तूच आमचा अतिथी, स्वर्गाचा पायरी; तुला नमस्कार." त्यांना त्या दिव्य महालात चढताना पाहून, शिकारीने आपला धनुष्य बाजूला ठेवून, हात जोडून म्हणाला, "माझे परित्याग करू नका, हे अत्यंत भाग्यवान; जो न समजतो त्याला काही देऊ नका. मी इथे तुमचा सन्मानित अतिथी आहे; मला प्रायश्चित्ताचा मार्ग सांगावा." "गौतमी नदीला जा, तुझे कल्याण होवो; तिला आपला पाप स्वीकार. तिथे स्नान केल्याने सर्व पापांपासून मुक्त होशील.