राजाच्या अश्वमेध यज्ञाचा आणि वैष्णव मंदिराच्या महोत्सवाचा काळ आला तेव्हा सर्व लोक आनंदित आणि समृद्ध झाले. साधू, तपस्वी आणि दीर्घायुष्य लाभलेले ऋषीही या राजकीय उत्सवात सहभागी झाले आणि त्यांच्या मनात आनंद भरला. इतका वैभवशाली आणि धान्यपूर्ण यज्ञ यापूर्वी कधीच झाला नव्हता; राजा ने सर्व विधीप्रमाणे अश्वमेध यज्ञ पूर्ण केला आणि वैष्णव मंदिराची स्थापना केली. त्यानंतर, ऋषी आणि द्विजांनी देवाधिदेवांना विचारले, “हे प्रभु, आम्हाला प्राचीन काळातील कथा सांगा—इंद्रद्युम्नाने त्या मूर्ती कशा बनवल्या हे आम्हाला जाणून घ्यायचे आहे. आणि त्याने कोणत्या उपायांनी माधवाला प्रसन्न केले, सर्व काही सांगावे, कारण आम्ही अत्यंत उत्सुक आहोत.” त्यानंतर, महर्षींना संबोधून, देवाधिदेवांनी सांगितले, “हे ऋषिश्रेष्ठ, वेदांनुसार प्राचीन कथा ऐका; मी पूर्वी घडलेली घटना आणि मूर्तींची उत्पत्ती सांगतो. जेव्हा महान यज्ञ सुरू झाला आणि मंदिर बांधले गेले, तेव्हा राजा इंद्रद्युम्न मूर्तींच्या चिंतेने दिवस-रात्र अस्वस्थ झाला. ‘मी कोणाच्या माध्यमातून देवाधिदेव, सर्व पावन, सृष्टीकर्ता, पालनकर्ता आणि संहारकर्ता, परमपुरुषाला पाहू शकेन?’ अशी चिंता त्याला सतावत होती. राजा चिंता आणि व्याकुळतेमध्ये इतका गढला की त्याला दिवस-रात्र झोप येईना; त्याला कोणत्याही सुखाचा आनंद वाटेना, स्नान किंवा अलंकारांची इच्छा राहिली नाही. संगीत, सुगंध, गान, रंग, मदाने मत्त हत्ती, अनेक घोडे—काहीच त्याला रुचले नाही. मोठे निळे रत्न, माणके, सुवर्ण, रौप्य, हिरा, क्रिस्टल—कुठल्याही मौल्यवान वस्तूंमध्ये मन रमले नाही. काम आणि वासनेच्या कित्येक वस्तू, जंगली प्राणी किंवा आकाशात राहणारे जीव—कशातही त्याला समाधान मिळाले नाही. राजाच्या मनात विचार आला—पृथ्वीवर मिळणाऱ्या दगड, माती, आणि लाकडापैकी, विष्णूच्या शुभ चिन्हांनी युक्त स्वरूपासाठी कोणती वस्तू योग्य आहे? या तिघांपैकी देवांना प्रिय आणि पूज्य वस्तू, जी प्रतिष्ठित केल्यावर आनंद देते, याच विचारात तो गढला होता. पंचरात्र पद्धतीने परमपुरुषाची पूजा करून, राजा ध्यानात मग्न झाला आणि त्याने त्याचे स्तवन सुरू केले: “हे वासुदेव, तुला नमस्कार! तुला नमस्कार, मुक्तीचे कारण! हे सर्व जगांचे प्रभु, जन्म आणि संसाराच्या महासागरातून मला वाचवा. हे परमपुरुष, शुभ वस्त्रासारखे तुझे स्वरूप, संकर्षण, पृथ्वीचे धारक, मला रक्षण कर. सुवर्णासारख्या तुझ्या तेजाला नमस्कार; मकरध्वज, रतीचे प्रिय, विघ्नांचा नाश करणारा, मला रक्षण कर. काजळासारखा तुझा रंग, भक्तांना प्रिय, अनिरुद्ध, वरदान देणारा, मला रक्षण कर. देवतांचा आधार, देवांचा प्रिय, नारायण, शरण आलेल्याला रक्षण कर. बलवानांमध्ये श्रेष्ठ, हलधर, चारमुखी, जगाचा आधार, सर्वांचा पूर्वज, मला रक्षण कर. मेघासारखा तुझा रूप, देवांनी पूज्य, विष्णू, विश्वाचा प्रभु, संसाराच्या महासागरात बुडलेल्या मला वाचव. प्रलयाच्या ज्वाळेसारखे तुझे रूप, दैत्यांचा नाश करणारा, नरसिंह, महान पराक्रमी, ज्वलंत डोळ्यांनी मला रक्षण कर. प्राचीन काळात तू दाताने पृथ्वीला पाताळातून वर उचललीस, हे वराह, दुःखाच्या महासागरातून मला वाचव. हे कृष्ण, वरदान देणारे, तुझ्या या स्वरुपांचे मी स्तवन केले; बलदेवापासून सुरू होणारी ही रूपे स्वतंत्र आहेत. तुझे अंग गरुड आणि इतर आहेत; दिशांचे रक्षक आणि त्यांच्या शस्त्रांसह, केशव, अच्युत, आणि इतर सर्व तुझ्या स्वरूपात आहेत. हे देवाधिदेव, ज्ञानी लोकांनी सांगितलेली तुझी सर्व रूपे, हे विश्वाचे प्रभु, कृपाळू नेत्र असणारे, तीही सर्व येथे आहेत. सर्वांची पूजा आणि स्तुती मी केली आहे; तू धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष देणारा वर मला दे. हे हरि, संकर्षणापासून सुरू होणारी तुझी रूपे वर्णन केली आहेत; तुझ्या पूजेच्या हेतूने ती तुझ्यातच प्रतिष्ठित आहेत. अंतिम सत्यात तुझ्यात कोणतीही विभागणी नाही; तुझ्या विविध स्वरुपांचा उल्लेख फक्त उपमा म्हणून आहे. मनुष्य तुझ्यात द्वैत कसे बोलू शकतो, तू अद्वैत आहेस; तू सर्वत्र व्यापलेला, चैतन्यस्वरूप आणि निर्मळ आहेस. तुझे सर्वोच्च रूप अस्तित्व आणि अनस्तित्वाच्या पलीकडे, स्पर्शरहित, गुणरहित, सर्वोच्च, अचल, आणि शाश्वत आहे. सर्व मर्यादांपासून मुक्त, केवळ शुद्ध अस्तित्वात स्थित—ते रूप देवतांनाही माहित नाही; मी त्याला कसा जाणू, हे प्रभु? तुझे दुसरे रूप—पिवळ्या वस्त्रात, चार हात, शंख, चक्र, गदा, किरीट, कंकणांनी अलंकृत, श्रीवत्स चिन्ह व वनफुलांच्या माळेने शोभायमान—हे रूप ज्ञानी आणि शरणागत लोक पूजतात. हे देवाधिदेव, श्रेष्ठ, भक्तांना अभय देणारा, कमळ नेत्र असणारा, विषयांच्या महासागरात बुडलेल्या मला वाचव. हे विश्वाचे प्रभु, तुझ्याशिवाय मी दुसऱ्या कुणाला शरण जाऊ शकत नाही; लक्ष्मीचे प्रिय, मधुसूदन, कृपा कर. शेकडो वृद्धत्व, रोगांनी पीडित, विविध दुःखांनी त्रस्त, सुख-दुःखांनी भरकटलेला, कर्माच्या बंधनात घट्ट अडकलेला मी आहे. भयंकर, भयानक, विषारी जलाने भरलेला, राग-द्वेषाच्या मासळींनी गजबजलेला संसाराच्या महासागरात मी पडलेला आहे. इंद्रियांच्या भोवऱ्यांत खोल, तृष्णा आणि दुःखाच्या लाटांनी हललेला, आधारहीन, सारहीन, अत्यंत अस्थिर. त्या ठिकाणी मायेत भरकटून, मी फार काळ भटकतो, हे प्रभु, हजारो विविध जन्मांत पुन्हा पुन्हा जन्म घेतो.” राजा इंद्रद्युम्न अशा प्रकारे परमपुरुषाची स्तुती, प्रार्थना आणि आत्मनिवेदन करत होता; त्याच्या मनात परमेश्वराच्या मूर्तीच्या प्रतिष्ठेची तळमळ आणि भक्ती होती, आणि त्या चिंतेत तो दिवस-रात्र मग्न राहिला.