सर्व विश्वाचे अधिपती, परमपुरुष, मला त्या सर्वोच्च स्थानाबद्दल सांग, जे सर्वात श्रेष्ठ, सर्व लोकांचे परम ठिकाण मानले जाते—अशी प्रार्थना ब्रह्मदेवाने केली. ब्रह्मदेवाचे हे शब्द ऐकून मी त्यांना म्हणालो, “हे ब्रह्मन्, पृथ्वीवरचे ते शुद्ध आणि दुर्मिळ स्थान मी तुला सांगतो, नीट ऐक.” हे क्षेत्र सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ, पवित्र, संसारसागर पार करण्याचे साधन, पुण्यदायी, गायी आणि ब्राह्मणांना हितकारक, तसेच चारही वर्णांना सुख देणारे आहे. हे अत्यंत दुर्मिळ क्षेत्र लोकांना भोग आणि मोक्ष दोन्ही देते; सर्वांसाठी अत्यंत पुण्यदायी असून, यशप्राप्तीचे साधन आहे, हे प्रपितामह. याच क्षेत्रातून शाश्वत तीर्थराज प्रकट झाला, जो सर्वोच्च क्षेत्र म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि चारही युगांत पूजिला जातो. देव, ऋषी, ब्रह्मचारी, दैत्य, दानव, सिद्ध, गंधर्व, नाग, राक्षस—सर्वजण या क्षेत्राचा सन्मान करतात. नाग, विद्याधर, आणि सर्व चराचर प्राणीही याचे पूजन करतात, कारण परमपुरुष स्वतः येथे वास करतात आणि म्हणून त्यांना परमपुरुष म्हणतात. समुद्राच्या दक्षिण किनाऱ्यावर एक विशाल वटवृक्ष आहे; त्याच्या परिसरात दहा योजनांचे हे दुर्मिळ क्षेत्र पसरले आहे. कल्पाच्या प्रारंभी जो येथे स्थित राहतो, तो महाप्रलयातही नष्ट होत नाही. केवळ त्या वटवृक्षाचे दर्शन किंवा त्याच्या सावलीत पुन्हा पुन्हा उभे राहिल्याने, ब्रह्महत्येसारखे महापापही नष्ट होते; मग इतर पापांचे काय सांगावे? जे प्राणी त्या वटवृक्षाची प्रदक्षिणा करतात किंवा नमस्कार करतात, त्यांची सर्व पापे दूर होतात आणि ते केशवाच्या धामाला पोहोचतात. त्या वटवृक्षाच्या थोडे उत्तरेस आणि दक्षिणेस केशवाचे मंदिर आहे; तेथे धर्माचे वातावरण भरून राहिलेले आहे. त्या ठिकाणी, देवाने स्वतः तयार केलेल्या मूर्तीचे दर्शन घेणारे लोक सहजपणे माझ्या लोकात पोहोचतात. एकदा, तेथे जाणा-यांना पाहून धर्मराज माझ्याकडे आले, वंदन करून म्हणाले—“हे भगवन्, विश्वाचे अधिपती, क्षीरसागरात निवास करणारे, शेषनागावर विश्रांती घेणारे, तुम्हाला माझा नमस्कार. वरदाते, श्रेष्ठ, कल्याणकारी, सृष्टीकर्ता, स्वयंभू, प्रभु, सर्वांचा अधिपती, अजन्मा विष्णु, सर्वज्ञ, अपराजित—तुम्हाला नमस्कार. निळ्या कमळाच्या पाकळीसारखा वर्ण, कमळासारखे नेत्र, निर्गुण, शांत, जगाचा आधार, अविनाशी—तुम्हाला वंदन. सर्व लोकांचे सर्जक, सर्वांना सुख देणारे, प्राचीन पुरुष, ज्ञेय आणि अज्ञेय, शाश्वत—तुम्हीच. उच्च-नीच सर्वांचे सर्जक, लोकांचे अधिपती, जगाचा गुरु, छातीवर श्रीवत्साचा चिन्ह आणि वनमालांनी अलंकृत—तुम्हाला नमस्कार. पिवळ्या वस्त्रांनी सज्ज, चार हातांत शंख, चक्र, गदा, हार, बाजूबंद, किरीट, कंकण धारण केलेले—तुम्ही सर्व शुभचिन्हांनी युक्त, इंद्रियांच्या पलीकडे, बदल न होणारे, स्थिर, सूक्ष्म, प्रकाशस्वरूप, आणि सनातन. अस्तित्व आणि अनस्तित्व यापलीकडे, सर्वत्र व्यापलेले, प्रकृतीच्या पलीकडे, विश्वाचे अधिपती, सुखदायक, सर्वोच्च अधिपती—तुम्हाला वंदन.” असा धर्मराजाने त्या वटवृक्षाजवळ विविध स्तोत्रांनी स्तुती केली आणि वंदन केले. त्याला हात जोडून वाकलेला पाहून, मी—अंतक—त्याला विचारले, “हे वैवस्वत, बलवान आणि देवांमध्ये श्रेष्ठ, तू मला का स्तुती केलीस? कृपया थोडक्यात सांग.” या पवित्र आणि प्रसिद्ध परमपुरुषाच्या क्षेत्रात, निळ्या नवरत्नापासून बनवलेली एक अद्भुत मूर्ती आहे, जी सर्व इच्छा पूर्ण करते. या मूर्तीचे भक्तीने आणि श्रद्धेने दर्शन करणारे, कामनारहित पुरुष श्वेतवर्ण धामाला पोहोचतात. म्हणून, हे शत्रुनाशक, मी माझे कर्तव्य पार पाडू शकत नाही; कृपा करून, हे महाप्रभु, ती मूर्ती तू परत घे, हे प्रभो. वैवस्वताचे हे शब्द ऐकून यमाने उत्तर दिले, “मी तिला सर्व बाजूंनी वाळूने झाकीन.” त्यानंतर, हे देवी, मी त्या मूर्तीला वेलींनी झाकले, म्हणजे स्वर्गाची इच्छा करणारे लोक तिला पाहू शकणार नाहीत. वेली आणि सुवर्णालंकारांनी झाकून, यमाने त्याला दक्षिण दिशेच्या आपल्या नगरीकडे पाठवले. जेव्हा ती नवरत्नमूर्ती लपवली गेली, त्या पवित्र आणि प्रसिद्ध परमपुरुषाच्या क्षेत्रात, तेथे जे काही घडले, ते सर्व गोविंदाने पूर्वी तिच्या (पार्वतीच्या) कानी घातले होते. इंद्रद्युम्नाचा प्रस्थान, त्याचे क्षेत्रदर्शन, क्षेत्राचे वर्णन, आणि मंदिराची निर्मिती; अश्वमेध यज्ञाचे आयोजन, स्वप्नातील दर्शन, आणि खाऱ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर लाकडाचे दर्शन; वासुदेवाचे आणि मूर्तिकारांच्या राजाचे दर्शन, आणि मूर्ती निर्मितीचे तपशीलवार वर्णन; श्रेष्ठ मंदिरात सर्व देवतांची प्रतिष्ठापना, तीर्थयात्रेच्या वेळी कल्पाचे पठण; मार्कंडेयाची कथा, शंकराची प्रतिष्ठापना, पाच तीर्थांचे माहात्म्य, त्रिशूलधारकाचे दर्शन; वटवृक्षाचे दर्शन आणि त्याचे पुण्य, विशेषतः बलदेव आणि कृष्णाचे दर्शन; आणि तेथे सुभद्रेचे संपूर्ण माहात्म्य, नरसिंहाचे दर्शन, आणि उषःकालीन पुण्याचे वर्णन—हे सर्व त्या क्षेत्रात घडले. अशा प्रकारे, त्या परम क्षेत्राचे, वटवृक्षाचे, केशवमूर्तीचे, आणि त्या स्थानाच्या अद्भुत पुण्याचे माहात्म्य सांगितले गेले.